Açıklama, Lordlar Kamarası’nda yöneltilen sorular üzerine yapıldı.
Savunma Bakanlığı’ndan net mesaj
Lord Empey’in sorusuna yanıt veren Savunma Bakanı Lord Coaker, Avam Kamarası’nda daha önce verilen resmi cevaba atıfta bulunarak, Birleşik Krallık’ın F-35 uçaklarını “İngiliz Savunması’nın uygun gördüğü zaman ve yerde” kullanma konusunda tam operasyonel serbestliğe sahip olduğunu ifade etti. Coaker ayrıca, kritik bazı kabiliyetlerin ülke içinde konuşlandırılabildiğini ve Bakanlığın uçak sistemlerine dair ayrıntılı teknik bilgiye sahip olduğunu vurguladı.
Üçüncü taraf izni gerekmiyor
Ayrı bir yanıtta Lord Coaker, Silahlı Kuvvetler için tedarik edilen hiçbir askeri teçhizatın konuşlandırılması veya kullanımı için üçüncü bir taraftan izin alınmasının gerekmediğini belirtti. Bu açıklama, müttefik ülkelerin F-35’lerinin uzaktan devre dışı bırakılabileceği iddialarına doğrudan yanıt niteliği taşıdı.
ABD ve üreticiden önceki yalanlamalar
Söz konusu iddialar daha önce de hem United States Department of Defense hem de üretici Lockheed Martin tarafından reddedilmişti. Taraflar, uçakları anında işlevsiz kılabilecek herhangi bir mekanizmanın bulunmadığını defalarca dile getirdi.
Kill switch yok, ancak yapısal bağımlılık var
Mevcut bulgular, uzaktan anlık devre dışı bırakma iddiasını desteklemese de F-35 programının yapısının daha dolaylı bir bağımlılık ilişkisi yarattığına işaret ediyor. Uçağın tam muharip etkinliği; yazılım güncellemeleri, görev veri dosyaları ve lojistik destek gibi büyük ölçüde ABD tarafından yönetilen sistemlere dayanıyor.
ALIS’ten ODIN’e dijital idame altyapısı
F-35’lerin bakım ve idamesi, daha önce ALIS, günümüzde ise ODIN adı verilen ABD kontrolündeki dijital sistemler üzerinden yürütülüyor. Bu sistemler; arıza teşhisi, yedek parça yönetimi ve filo sağlığı takibini kapsıyor. Sürekli erişim olmaması durumunda uçakların kısa vadede uçuşa elverişli kalması mümkün olsa da, uzun vadede hazırlık seviyesi ve modernizasyon kabiliyeti kademeli olarak azalabiliyor.
Yazılım ve görev veri dosyaları belirleyici
F-35’in sensör füzyonu, elektronik harp ve düşük görünürlük gibi temel avantajları, düzenli yazılım ve görev veri güncellemelerine bağlı bulunuyor. Birleşik Krallık bu güncellemelerin zamanlamasına karar verebilse de, uçağın tüm yazılım altyapısını bağımsız olarak üretmiyor.