- BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu, 22-28 Eylül'de New York'ta düzenlenecek.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan, Genel Kurul'un ilk gününde 4. sırada konuşacak ve BM kürsüsüne 16'ncı kez çıkacak.
- Gazze, İran'a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs ve Sudan başta olmak üzere çok sayıda kriz gündeme gelecek.
- Görev süresi yıl sonunda bitecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Genel Kurul'da son kez açılış ve konuşma görevini üstlenecek.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu, 22 Eylül'de New York'taki BM Genel Merkezi'nde başlayacak. 193 üyeli BM'nin her yıl devlet ve hükümet başkanları ile dışişleri bakanlarını bir araya getirdiği yüksek düzeyli hafta, 22-28 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresinin sona ermesinden önce son kez açılışını yapacağı Genel Kurul'a Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık edecek.
1955'ten bu yana sürdürülen gelenek doğrultusunda, başkanların ardından ilk konuşmayı Brezilya yapacak. Brezilya'nın ardından ev sahibi ABD söz alacak. Türkiye'yi ise Genel Kurul'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil edecek. Erdoğan, ilk gün 4. sırada kürsüye çıkacak ve BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap etmiş olacak.
Genel Kurul'un ana teması "Güveni yeniden tesis etmek"
Bu yıl "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" temasıyla düzenlenecek Genel Kurul'a 150'den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve üst düzey hükümet yetkilisinin katılması bekleniyor.
Genel Kurul'un ana gündemlerinden birini BM'nin değişen küresel koşullara uyarlanması ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi oluşturacak.
Artan jeopolitik rekabet, devam eden savaşlar, ekonomik eşitsizlikler ve küresel krizler karşısında uluslararası kurumların etkinliğinin artırılması, ülkeler arasındaki güvenin yeniden tesis edilmesi ve BM'nin küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi konularının liderlerin konuşmalarında ve diplomatik temaslarında öne çıkması bekleniyor.
Liderlerin ayrıca iklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınma finansı, yapay zeka ve teknolojik dönüşüm, küresel sağlık, pandemi hazırlığı, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik gibi başlıkları ele alması öngörülüyor.
Gazze ve küresel krizler gündemin merkezinde olacak
Genel Kurul kapsamında iklim eylemi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz seviyesinin yükselmesinin yol açtığı tehditler ve gelecekteki salgınlara karşı hazırlık ile müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi gibi konularda üst düzey toplantılar düzenlenecek.
Irkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlükle mücadele de toplantıların gündeminde yer alacak.
Liderlerin Genel Kurul kürsüsündeki konuşmalarının yanı sıra ikili ve çok taraflı görüşmelerinde dünyanın farklı bölgelerindeki çatışma, kriz ve ihtilafları gündeme getirmesi bekleniyor.
Bu kapsamda Gazze'deki savaşın birçok liderin öncelikli gündem maddelerinden biri olması beklenirken, İran'a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi, Sudan'daki çatışmalar ve ağırlaşan insani durum ile Myanmar'daki insani kriz ve Haiti'deki güvenlik krizi de ele alınacak.
Netanyahu'nun UCM kararı da gündemde
Genel Kurul çerçevesindeki önemli başlıklardan biri de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin 2024'te çıkardığı tutuklama kararının uygulanıp uygulanmayacağı olacak.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun UCM kararı doğrultusunda tutuklanması gerektiğini ve şehir yasalarının verdiği yetkiler çerçevesinde hareket edeceklerini belirtmişti. Mamdani, buna karşın şehir yönetiminin bağımsız şekilde tutuklama yetkisi bulunmadığını ve federal hükümetin adım atması gerektiğini vurgulamıştı.
ABD hükümeti ise Netanyahu'nun "hiçbir şekilde tutuklanmayacağına" işaret ederken, Genel Kurul'da konuşması beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Filistinli yetkililerin vize taleplerini yeniden reddetti.
Guterres son kez Genel Kurul'a hitap edecek
Genel Kurul, görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres açısından da ayrı bir önem taşıyor.
Guterres'in son Genel Kurul konuşmasında, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu krizler ve değişen küresel dengeler karşısında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi mesajını vermesi bekleniyor. Guterres'in ayrıca BM Şartı'nın temel ilkelerine bağlılık ve anlaşmazlıkların çözümünde diyaloğun önemini vurgulaması öngörülüyor.
Bir sonraki BM Genel Sekreteri için seçim süreci devam ederken, yeni Genel Sekreterin 1 Ocak 2027'de görevine başlaması planlanıyor.
Genel Kurul kapsamında gerçekleştirilecek diplomatik temasların, yeni BM Genel Sekreteri'nin belirlenmesi süreci açısından da önem taşıması bekleniyor.