- BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çete şiddetinin tırmandığı Haiti’yi ziyaret ederek uluslararası topluma acil destek çağrısında bulundu.
- BM verilerine göre ülkede 2026 başından bu yana 2 bin 300 kişi öldürüldü, 100 kişi kaçırıldı ve yaklaşık 1,5 milyon kişi yerinden edildi.
- Başkent Port-au-Prince’in yaklaşık yüzde 70’inin, ABD tarafından "yabancı terör örgütü" olarak tanımlanan Viv Ansanm çete koalisyonunun kontrolünde olduğu tahmin ediliyor.
- Guterres, güvenlik krizinin sona erdirilmesi için uluslararası destekli yeni çete karşıtı gücün güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, ülkede giderek derinleşen güvenlik krizini yerinde görmek amacıyla Haiti'nin başkenti Port-au-Prince'e gitti.
Bir günlük ziyaret kapsamında güvenlik yetkilileri ve geçiş hükümeti temsilcileriyle görüşen Guterres, Haiti'nin son yılların en ağır insani ve güvenlik krizlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Guterres, "Çete şiddeti Haiti’yi, ekonomisini, eğitim sistemini ve yardım dağıtımını felç ediyor. Ancak durum tersine çevrilebilir." ifadelerini kullandı.
1,5 milyon kişi evini terk etmek zorunda kaldı
BM'nin yayımladığı son verilere göre Haiti'de yıl başından bu yana şiddet olaylarında 2 bin 300 kişi yaşamını yitirdi, 100 kişi kaçırıldı ve yaklaşık 1,5 milyon kişi yaşadıkları bölgeleri terk etmek zorunda kaldı.
Yerinden edilenlerin önemli bölümü başkent Port-au-Prince çevresinde bulunuyor. Uluslararası Göç Örgütü'nün (IOM) verilerine göre yalnızca başkentte çete saldırıları nedeniyle yerinden edilenlerin sayısı 300 bini aşmış durumda.
Mayıs ayında Cité Soleil bölgesinde yaşanan çatışmaların ardından 18 binden fazla kişinin bölgeden kaçtığı belirtiliyor.
IOM Haiti Misyon Şefi Gregoire Goodstein, son değerlendirmesinde, "Haiti’nin yerinden edilme krizi daha da alarm verici bir aşamaya giriyor." uyarısında bulundu.
Çeteler başkentin büyük bölümünü kontrol ediyor
Guterres'in ziyareti, geçtiğimiz günlerde Cité Soleil gecekondu bölgesinde yaşanan ve 30'dan fazla kişinin öldüğü, yaralandığı veya kaybolduğu bildirilen saldırının ardından gerçekleşti.
BM yetkilileri ve uluslararası gözlemcilere göre Port-au-Prince'in yaklaşık yüzde 70'i, Viv Ansanm adlı çete koalisyonunun etkisi altında bulunuyor.
ABD yönetimi tarafından "yabancı terör örgütü" olarak sınıflandırılan Viv Ansanm, son iki yılda başkentteki nüfuzunu önemli ölçüde artırdı.
Guterres'in geçtiği güzergâhlarda kurşun izleriyle kaplı binalar, terk edilmiş evler ve tahrip edilmiş iş yerleri dikkat çekti. Bölgede bir duvara yazılan "Kahrolsun Viv Ansanm, yaşasın polis" sloganı ise güvenlik krizinin boyutunu gözler önüne serdi.
Yeni uluslararası güvenlik gücü devreye giriyor
Guterres'in ilk durağı, BM Güvenlik Konseyi'nin onayıyla oluşturulan yeni çete karşıtı uluslararası gücün karargâhı oldu.
Kenya öncülüğünde oluşturulan ve finansman ile personel sorunları yaşayan mevcut güvenlik misyonunun yerini alması planlanan yeni yapının önümüzdeki haftalarda tam kapasite faaliyete geçmesi bekleniyor.
Jamaika, Çad, El Salvador ve Guatemala tarafından gönderilen birliklerle oluşturulan gücün mevcudu henüz bin askerin altında bulunuyor.
Bu birliklerin Haiti Ulusal Polisi ve yeniden yapılandırılmaya çalışılan Haiti Silahlı Kuvvetleri ile birlikte görev yapması planlanıyor.
Seçim baskısı altındaki hükümet
Guterres, ziyaret kapsamında Başbakan Alix Didier Fils-Aimé ile de bir araya geldi.
Haiti'de Temmuz 2021'de Devlet Başkanı Jovenel Moïse'in öldürülmesinden bu yana ülke cumhurbaşkanı tarafından yönetilmiyor. Geçiş hükümeti ise güvenliğin sağlanmasının ardından seçim düzenleme baskısıyla karşı karşıya bulunuyor.
Görüşme sonrasında açıklama yapan Başbakan Fils-Aimé, "Haiti’de neler yaşandığı ve hükümetin gelecek vizyonu hakkında açık bir görüşme yaptık." dedi.
Güvenliğin sağlanmasının öncelikli hedef olduğunu vurgulayan Fils-Aimé, seçimlerin gerçekleştirilebilmesi ve anayasal düzene dönülebilmesi için uluslararası desteğin artırılması gerektiğini söyledi.
Başbakan ayrıca, Guterres'ten Haiti'deki uluslararası güvenlik misyonuna destek veren ülkelerin taahhütlerini yerine getirmeleri konusunda girişimde bulunmasını istedi.
Haiti'de devlet otoritesi zayıflıyor
Uzmanlar, Haiti'de çetelerin yalnızca güvenlik tehdidi oluşturmadığını, aynı zamanda devlet kurumlarının işleyişini de ciddi şekilde sekteye uğrattığını belirtiyor.
Ülkede eğitim hizmetleri aksarken, sağlık sisteminin önemli bölümü çalışamaz hale geldi. Yardım kuruluşları ise birçok bölgeye güvenlik gerekçesiyle ulaşamıyor.
BM yetkilileri, uluslararası toplumun daha güçlü ve koordineli adımlar atmaması halinde Haiti'deki krizin bölgesel istikrarsızlığı da tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor.