- AB liderleri Trump’ın politikaları sonrası ABD’ye bakışını köklü biçimde sorgulamaya başladı.
- Avrupa güvenliğinin 1945’ten bu yana dayandığı ABD desteği ilk kez açık biçimde tartışılıyor.
- Trump’ın Grönland üzerindeki talepleri ve gümrük tarifesi tehditleri etkili oldu.
- AB misilleme adımları ve ABD’den “risk azaltma” seçeneklerini masaya yatırıyor.
AB üyesi 27 ülkenin liderleri Brüksel’de acil bir zirve için bir araya gelirken, Avrupa başkentlerinde hâkim görüş, ABD’nin artık güvenilir bir ortak olmadığı yönünde şekillendi.
Dokuz AB diplomatına göre bu değerlendirme, özellikle Washington ile tarihsel olarak en güçlü bağlara sahip ülkelerde daha sert biçimde dile getiriliyor.
Diplomatlar, Donald Trump’ın Grönland’a ilişkin açıklamaları ve Avrupa’ya yönelik sert söyleminin, uzun süredir var olan güvensizliği açık bir kırılmaya dönüştürdüğünü belirtiyor.
Grönland çıkışı bardağı taşırdı
Trump’ın Davos’ta yaptığı konuşmada Grönland için “derhal müzakere” çağrısında bulunması ve adayı “bizim toprağımız” olarak nitelemesi, birçok Avrupa lideri için son kırılma noktası oldu. Trump her ne kadar askeri güç kullanmayacağını söylese de, AB ülkeleri bunu geri adım olarak görmedi.
Bir AB diplomatı konu ile ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Askeri seçeneği dışlaması tonu yumuşatmadı, niyetini açık biçimde teyit etti”
Trump’ın geri adımı rahatlatmadı
Trump’ın daha sonra Grönland konusunda karşısında duran sekiz Avrupa ülkesine yönelik gümrük tarifesi tehdidini geri çekmesi de Avrupa’da sınırlı bir rahatlama yarattı. Almanya Başbakan Yardımcısı Lars Klingbeil, “Hangi çözüm bulunursa bulunsun, artık arkamıza yaslanıp rahatlayamayız,” ifadelerini kullandı.
Bir başka AB diplomatı ise, “Bu geri adım birkaç ay kazandırabilir ama kalıcı bir değişim olup olmadığı belirsiz” dedi.
‘Amerikan rüyası bitti’
POLITICO’ya konuşan bazı diplomatlar, kişisel olarak da derin bir hayal kırıklığı yaşadıklarını dile getirdi. ABD’de eğitim görmüş ve transatlantik bağları savunmuş isimler, yaşananları “ihanet” olarak tanımladı.
Bir AB diplomatı konu ile ilgili şu cümleleri kurdu:
“Amerikan rüyamız öldü. Donald Trump onu öldürdü”
Eski NATO Genel Sekreteri ve Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen ise BBC’ye yaptığı açıklamada, “Trump’a karşı yumuşak davranma dönemi sona erdi, artık ayağa kalkma zamanı,” dedi.
AB misilleme seçeneklerini masada tutuyor
Zirvede, ABD ile ilişkilerin geleceği kadar olası misilleme adımları da ele alınıyor. Daha önce Çin gibi ülkelere karşı kullanılmak üzere tasarlanan AB’nin en güçlü ticari aracı olan Zorlayıcı Tedbirlere Karşı Araç’ın ABD’ye karşı gündeme gelmesi, Brüksel’de daha önce “düşünülemez” olarak görülüyordu.
Bir üst düzey AB temsilcisi, “Küresel düzen büyük bir kopuş yaşıyor. ABD’den risk azaltma artık tabu değil,” değerlendirmesini yaptı.
Danimarka’da derin hayal kırıklığı
Krizin en sert hissedildiği ülkelerin başında Danimarka geliyor. Trump’ın Davos’ta Danimarka’yı “nankör” olarak nitelemesi Kopenhag’da büyük tepki yarattı. Danimarka, Afganistan dahil olmak üzere ABD öncülüğündeki askeri operasyonlara en fazla katkı sunan ülkeler arasında yer almıştı.
Bir Danimarkalı yetkili, “Birçoğumuz ABD’de okumak, çalışmak istedik. Bu yaşananlar düpedüz bir ihanet,” ifadelerini kullandı.
AB liderleri yeni döneme hazırlanıyor
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Davos’taki konuşmasında ruh halini özetleyen mesajı verdi: “Dünya kalıcı olarak değişti. Biz de onunla birlikte değişmeliyiz.”
Brüksel’deki zirvenin, sadece Grönland krizine değil, Avrupa’nın ABD’ye bağımlı güvenlik mimarisini yeniden düşünmesine zemin hazırlaması bekleniyor.