36. NATO Zirvesi Ankara’da devam ediyor. Zirvenin en kritik görüşmesi ise Erdoğan ile Trump arasında yaşandı. Beştepe’deki zirve öncesi açıklamalarda bulunan Erdoğan ve Trump, CAATSA ile ilgili son kararı da duyurdu.
Trump dün açıkladı!
CAATSA yaptırımları Türkiye'nin Rusya'dan tedarik ettiği S-400 hava savunma sistemlerinin teslim alınmasının ardından yürürlüğe girmişti.
Trump, “Dostlarımıza bu tür yaptırımlar uygulamak istemiyoruz, çok basit. Zaten yaptırım uygulanacak yeterince insan var. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” sözlerini sarf etti.
2020’den beri CAATSA yaptırımlarına maruz kalan ilk ve tek NATO üyesi ülke olan Türkiye için ise yaptırımlar kalkacak.
CAATSA’da 12 madde var!
CAATSA yaptırımlarından en az 5’i seçilerek uygulamaya alınıyor.
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlarla ihracat ve ithalat bankası desteğinin kesilmesi,
- Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi,
- ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilmemesi,
- Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi,
- Mali kurumlara ABD Merkez Bankası ile doğrudan alışveriş yapma izni verilmemesi,
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla ihale ya da sözleşme yapılmaması
- Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması,
- Mali kurumlar ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferlerinin yasaklanması gibi 12 tane madde var.
CAATSA yaptırımları Türkiye’nin ekonomisini tamamen etkilemese de uluslararası finans çevrelerinde bir risk algısının oluşmasına neden olmuştu.
İhracat lisansı yasaklanmıştı!
Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) ABD'den ihracat lisansı alması yasaklanmıştı. Kurumun ABD finans kuruluşlarından kredi ve borç alması kısıtlanmıştı. Listede yer alan kişilerin ABD'deki hesaplarının donduruldu ve ülkeye girişleri yasaklandı.
CAATSA nedeniyle Kaan uçağına motor temini veya başka silahlar için gerek duyulan teknolojilerin transferi sağlanamamıştı.
Kongre’nin incelemesi gerekiyor!
CAATSA'nın 216 (a) birinci maddesi uyarınca ABD Başkanı'nın erteleme veya feragat kararlarını almadan önce buna ilişkin raporlarını Kongre'nin incelemesine sunma zorunluluğu var.
Yaptırımlar kalkarsa ne olur?
Sabah Gazetesi’nden Dilek Güngör, yaptırımların kalkması durumunda Türkiye’nin nasıl etkileneceğini şu sözlerle açıkladı:
“Türk savunma sanayisinin ürettiği pek çok yerli platformda hâlâ Amerikan menşeli motor, sensör ya da alt bileşenler kullanılıyor.
Savunma Sanayi Başkanlığı ve Türk firmalarının ABD'den temin etmek istediği milyar dolarlarca yedek parça olduğu daha önce söylenmişti.
Yaptırımların kalkması, bu projelerin seri üretim hatlarındaki gecikme ve ambargo risklerini ortadan kaldırır. Türkiye'nin eli savunma sanayisinden finansmana kadar birçok alanda rahatlar. Savunma sanayisindeki ithalat-ihracat kanalları açılır.
Yaptırımların kendisinden çok Türkiye'nin en önemli müttefikinin yaptırımlarına maruz kalması algısı ortadan kalkar. Bu da küresel sermayenin Türkiye'ye güvenle yönelmesini sağlayabilir”