Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ara seçimlerin olumsuz sonuçlarının İran’daki rejimi devirme konusunda Trump yönetiminde herhangi bir etki yaratmadığı netleşti. Seçimin hemen ardından, 7 Kasım’da İran’ın Rusya’dan aldığı askeri ve Çin’den aldığı ekonomik desteği tamamen kesmek için Hazar Denizi’nden de Tahran yönetimini kuşatmayı öngören “Demir Kapı” görev gücü CENTCOM tarafından faaliyete geçirildi. Ardından, 15 Kasım Pazar günü henüz resmi olarak açıklanmamış olmakla beraber, ABD’nin üçüncü uçak gemisi ve beraberindeki görev gücü Ortadoğu’ya ulaştı. USS Roosevelt’in katıldığı donanmanın diğer ayaklarını, USS George Washington ve USS George W. Bush uçak gemileri oluşturuyor. Ekim ayından itibaren Avrupa’dan İsrail ve Körfez bölgesindeki ABD üslerine yapılan askeri sevkiyatların miktarı ise bilinmiyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte 25 Haziran’da Atlantik Konseyi’ne hitaben yaptığı konuşmada ABD’nin İran’a yönelik “Epic Fury/Destansı Öfke” operasyonuna destek için Avrupa’daki NATO üslerinden ABD uçaklarının yaptığı kalkış sayısının 4 ila 5 bin civarında olduğunu söylemişti. Savaşın yaklaşan yeni perdesinde bu sayının iki katına ulaşılması mümkün. Askeri kaynaklar tarafından yapılan değerlendirmelerde, ABD’nin bu defa yalnızca İran’ın askeri ve nükleer tesislerine saldırmakla yetinmeyeceği, Tahran’daki rejimi İran toplumuna hiçbir imkan sunamayacak düzeyde ekonomik kaynaklarını ortadan kaldıracak şekilde vuracağı kaydediliyor. Nitekim, ABD ara seçimlerinin ardından Beyaz Saray’da yapılan özeleştirilerde, yenilgiye gerekçe olarak İran’la savaşa girilmesi değil, savaşın yarım bırakılmış olmasına vurgu yapılıyor. Peki silahlar ne zaman konuşmaya başlayacak?
APEC Zirvesi'ndeki üçlü buluşma “Son Dönemeç” olacak
Bu noktada iki kriter belirleyici olabilir. Birincisi Çin Halk Cumhuriyeti’nin Şenzen kentinin ev sahipliği yapacağı bu hafta yani 18-19 Kasım tarihlerindeki APEC Zirvesi’nin tamamlanması. Beyaz Saray ve Kremlin Sarayı tarafından da teyit edilen bilgilere göre Trump, Şi ve Putin 19 Kasım Perşembe günü üçlü görüşmede biraraya gelecekler. Bu görüşmede Trump’ın, İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağına dair muhataplarına son ültimatomu vermesi bekleniyor. Saldırı tarihinin netleşmesinde rol oynayabilecek bir diğer faktör ise İsrail’deki hükümetin durumu. Malum olduğu üzere 27 Ekim’deki seçimin ardından Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi ve temsil ettiği koalisyon seçimden ilk sırada çıkmış ancak hükümeti kuracak çoğunluğa ulaşamamıştı. Cumhurbaşkanı Herzog ise dışarıdan aldığı desteklerle hükümet kurması ihtimali güçlenen Gadi Eisenkot’a hükümet kurma görevini verdi. Ancak gidişattan anlaşıldığı kadarıyla Eisenkot’un Netanyahu ile bir “ulusal birlik” hükümeti kurması yönünde her yönden baskı var. ABD, en azından İran’daki rejim devrilene kadar Netanyahu’nun dokunulmazlığının sürmesinden yana. Pazar günü İsrail güvenlik kabinesinin ortada bir seçim sonucu yokmuş gibi yaptığı toplantı ve burada ele alınan konular, Eisenkot’un aşmasının kolay olmadığı bir duvarın varlığını sürdürdüğüne işaret ediyor.
Irak ve Yemen'de de tansiyon yükseliyor
Yaklaşan savaşın alametleri listesindeki bir başka başlık ise Avrupa Birliği Havacılık Güvenlik Ajansı’nın Pazar günü yaptığı duyuru. Bu duyuruda Ürdün, Basra Körfezi ve Umman Körfezi hava sahaları için yapılan uyarı 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı. İran, Irak ve Lübnan hava sahalarında hiçbir şekilde uçuş operasyonu yapılmaması tavsiye edilirken, Suudi Arabistan, Ürdün, Bahreyn, Kuveyt, İsrail, Katar Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri hava sahaları için düzenli güncel risk değerlendirmeleri yapılması tavsiye ediliyor. Suudi Arabistan-Husi savaşı cephesine bakacak olursak, orada da geride bıraktığımız haftaya kadar çatışmalar rutine dönüşmüş, Husilerin S. Arabistan stratejik tesislerine yönelik dron ve füze saldırılarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girmesiyle gerilim belli bir seviyede sürmekteydi. Ancak 15 Kasım günü Husiler bölgede tırmanan gerilime paralel bir hamle yaparak Bab-ül Mendeb Boğazı’nın kontrolünü geri almak için harekete geçtiler. Husiler kısa sürede Dubab şehri ve havaalanı ile el Omari üssünü, Mokha, Mayyın ve Kahbub tepelerini ele geçirdiler. Husilerin eş zamanlı olarak Haraz askeri üssünü de ele geçirerek Aden’e 60 kilometre kadar yaklaştıkları bildiriliyor. S. Arabistan destekli Yemen güçleri buraları neredeyse hiç çatışmadan 24 saat içerisinde yitirdiler. Anlaşılan o ki ABD-İsrail saldırısının başlaması halinde Husiler, ABD doanmasının hedef alınması hususunda önceki çatışmalara oranla daha aktif şekilde devreye girecekleri bir pozisyon alıyorlar.
Tüm bu gelişmeler yaşanırken konunun bir de Irak ayağı var. Malum, Tahran yönetimi yeni bir saldırıya hedef olması halinde ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkelere bu defa bir kara saldırısında bulunacağı tehdidini gündeme getirmişti. Bu tehdidin ardından 10 gün kadar önce Irak’ta yayınlanan al Mada gazetesi, Irak Başbakanı Ali el Zeydi’nin, ABD yönetimi tarafından hazırlanan ve İran’a Irak toprakları üzerinden yapılacak bir kara saldırısına ait plandan haberdar olduğunu ileri sürdü. Bu haber ne doğrulandı ve ne de yalanlandı. Bu gelişmenin üzerine bir de şu bilgiyi ekleyelim: Bağdat’taki merkezi yönetim akaryakıt kaçakçılığı ile mücadele kapsamında başkentin güneyindeki Cufr el-Sakhar petrol bölgesinin denetimini ele geçirmek için harekete geçti. Peki bunca yıldır bu petrol sahasında kim hakimdi ve gelirini kim kullanıyordu? Cevap: İran destekli Ketaib Hizbullah isimli paramiliter grup. Bağdat yönetimi devlet dışı grupları silahsızlandırmakla yetinmiyor aynı zamanda bu grupların petrol kaçakçılğından elde ettikleri gelirin İran’a kaçırılmasının da önüne geçmek istiyor. Ketaib Hizbullah’a Cufr el-Sakhar’ın teslim edilmesi için tanınan süre Cuma günü dolacak. Tüm bu veriler. Kasım ayının son haftasından itibaren Körfez bölgesindeki sıcaklığın mevsim normallerinin üzerine çıkacağına işaret ediyor.