Ukrayna'daki savaşın şu anda nasıl biteceği tahmin edilemez. Savaş artık on birinci ayında ve Rusya, AB'nin komşusu olan bir ülkenin bazı bölgelerini adeta harabeye çevirdi.
Çok sayıda sivil öldürüldü ve pek çok şehir, kasaba ve köy yok edildi. Kış yaklaşırken, altyapının büyük bir kısmı kasıtlı olarak hedef alındı. Nüfusun çoğu, sudan, ısınmadan, temel hizmetlerden, gıdadan, barınaktan ve güvenlikten yoksun bir hale geldi. Rusya'nın Haziran ayında bombaladığı ve ardından işgal ettiği Mariupol'den gelen raporlar ise şok edici olarak nitelendirilebilir.
Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı, aslında Kiev'in NATO'ya katılmasını engellemekle ilgili değil. Bu gerekçe sadece Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından işgal için bir gerekçe olarak kullanıldı. Ayrıca bu işgalin nedeni başka bir bahane olan Nazizm ile savaşmak ile de ilgili değil. ABD'li analist Gwendolyn Sasse'nin yakın zamanda yazdığı gibi; bu sadece "Ukrayna devletinin ve Ukrayna ulusunun yok edilmesi" ile ilgili.
Diğer yandan tüm Avrupa ülkelerinin Putin'in hedefini içselleştirdiği söylemek de mümkün görünmüyor. Putin'in bu aralıksız savaşı, AB içinde birkaç önemli çatlak açtı ve bunların nasıl aşılacağı, Avrupa'nın gelecekteki güvenlik mimarisini yeniden şekillendirebilir.
AB ülkeleri arasındaki ilk çatlak, AB'nin yumuşak gücünün uygulanabilirliği ile ilgilidir.
AB, 2. Dünya Savaşı'nın enkazından yaratıldı. Ekonomik gücünü bir yana bırakırsak AB, güvenliği ABD tarafından garanti altına alınmış bir yumuşak güç örgütüdür. Yüzyıllar boyunca kıta çapında savaşlar yürüten ve 1945'ten sonra yakınlaşmayı başaran Fransa ve Almanya ise, AB'nin Rusya ile ilişkilerini büyük ölçüde şekillendiren güçlerdir.
1960'lardan itibaren birbirini izleyen Alman hükümetleri, Sovyetler Birliği ile özel bir politika izlediler ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra da bunu Rusya ile sürdürmeye devam ettiler.
Orta Avrupalıların kulak asmadığı onca uyarıya rağmen, bu bağımlılığın Kremlin tarafından Avrupa'yı zayıflatmak ve bölmek için nasıl bir araç haline geldiği artık açık bir şekilde görülüyor. Avrupalılar şimdi Almanya'nın Rus gazına bağımlılığı nedeniyle çok yüksek bir bedel ödüyorlar.
Amerika Birleşik Devletleri, Katar ve diğer ülkelerden sıvılaştırılmış doğal gaz satın almayı içeren seçeneklerle, Avrupa'nın enerji kaynaklarını çeşitlendirmek için mücadele ediyor.
Avrupa'daki bazı siyasi partiler, bu tür ithalatların Avrupalı hane halkını sıcak tuttuğunu ve endüstriyi çalışır durumda tuttuğunu kabul etmek yerine, ABD'yi Avrupa'nın enerji sorunlarından yararlanmakla suçluyor. Rusya'nın Ukrayna'ya verdiği yıkıma rağmen, hem Şansölye Olaf Scholz hem de onun Sosyal Demokrat Partisi'nin bazı kesimleri ve iş lobileri, bu statükonun peşinden koşuyor.
İşte AB içerisindeki ikinci çatlak burada yatıyor. Bu durum aslında, AB üye devletlerinin çeşitli tarihsel deneyimleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan tehdit algılamalarıyla bağlantılı.
Doğu veya Orta Avrupalılar ses çıkarmadan yıllarca Sovyetler Birliği diktatörlüğü altında yaşamaya katlanmak zorunda kaldılar. Bugün Batı Avrupa, özellikle Fransa ve Almanya, bir şekilde Rusya'yı da içeren gelecekteki bir Avrupa güvenlik mimarisi üzerine planlar yapıyor. Doğu Avrupalılar için güvenlik, kendilerini Rusya'ya karşı savunmakla ilgili olarak görülüyor. Bu nedenle savaşı Ukrayna'nın kazanmasını ve Rusya'nın yenilmesini istiyorlar. Onlara göre Rusya'nın Ukrayna'yı işgali Avrupa'nın istikrarını ve güvenliğini tehdit ediyor ve Rusya kazanırsa bu tehdit daha da artacak.
Bu aynı zamanda Doğu Avrupalıların neden AB ve NATO'nun Ukrayna'yı olabildiğince savunmasını istediğini de açıklıyor. Sovyet komünist sistemi altında yaşadıkları kendi tarihsel ve kültürel deneyimleri, Ukrayna'nın bağımsızlık ve egemenlik mücadelesini nasıl gördüklerinde önemli bir rol oynuyor.
1945 sonrası Avrupa, Batı Avrupa'nın özgürlük, demokrasi ve istikrara dayalı bir barış projesinden yararlandığı ancak Doğu Avrupa'nın işgal altında olduğu bölünmüş bir kıtaydı.
Berlin Duvarı'nın 1989'da yıkılması, Doğu ve Orta Avrupalılar için Avrupa'nın yeniden birleşmesi ve NATO'nu tamamen şekillenmesi anlamına geliyordu. Çünkü hem AB yapısı hem de NATO, Avrupa'nın güvenlik ve özgürlüğünün garantörüydü.
Bugün gelinen noktada ise Rusya'nın Ukrayna'yı nasıl yok etmeye çalıştığı göz önüne alındığındabu yaklaşımın önemi daha fazla ortaya çıkıyor. Yani pek çok Batı Avrupa ülkesi, özellikle Almanya'nın aksine bölgeyi Rusya'nın prizmasından görmüyor.
Bu çatlaklar AB'yi parçalamayacak ancak Avrupa içerisindeki farklı tarihsel deneyimler ve tehdit, güvenlik ve Rusya algıları hakkında bir farkındalık olmadığı sürece, Batı ve Doğu Avrupa arasında derinleşecek ve kızgınlık yaratacaklar.
Ukrayna'ya karşı savaş, Avrupalıların farklı tarihsel deneyimlerinin neden önemli olduğunu ve kıtanın gelecekteki güvenlik düzenlemelerini nasıl şekillendirebileceklerini anlamaları için bir katalizör olmalıdır.