- Çocukluk çağında stetoskopla duyulan üfürümlerin yüzde 80 ila 90'ının tehlikesiz olduğunu belirten uzmanlar, bu seslerin çoğunlukla yapısal hasar içermeyen "masum üfürüm" kaynaklı olduğunu bildirdi.
- Kesin ayrımın ekokardiyografi (EKO) ile yapıldığını hatırlatan hekimler; saptanan delik ya da kapak darlıklarının ilaç takibi, balon tedavisi veya cerrahiyle çözülebildiğini kaydetti.
- Özellikle 3-10 yaş döneminde kalp romatizmasının da kapak hasarıyla üfürüme yol açabileceğine dikkat çekilerek, her bulgunun çocuk kardiyolojisi tarafından titizlikle incelenmesi gerektiği vurgulandı.
Çocuklarda rutin sağlık kontrolleri sırasında kalbin dinlenmesiyle fark edilen üfürüm, ebeveynlerin en çok endişelendiği bulgulardan biri olabiliyor. Kalpte normal seslerin dışında duyulan bu sesler, bazı durumlarda doğuştan kalp hastalıklarıyla ilişkili olsa da çoğunlukla herhangi bir yapısal soruna işaret etmiyor. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, üfürümün tek başına hastalık tanısı olmadığını belirterek masum üfürüm ile kalp hastalığına bağlı üfürüm arasındaki farkları açıkladı.
Çocuklarda kalp üfürümü nedir?
Kalp üfürümü, hekim tarafından stetoskopla yapılan muayene sırasında normal kalp seslerine ek olarak duyulan farklı sesleri ifade ediyor. Bu durumun ailelerde sıklıkla kalpte delik veya doğuştan kalp hastalığı şüphesi oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, üfürümün tek başına ciddi bir sağlık sorunu anlamına gelmediğini söyledi.
Yozgat, ailelerin yaşadığı endişeyi şu sözlerle anlattı:
“Aileler ilk bu tabiri duyunca çok tedirgin oluyorlar. Üfürüm demek, normal kalp seslerinden farklı bir ses duymak anlamına geliyor. Ancak aileler bunu duyunca hemen akıllarına kalpte delik ya da kötü bir doğumsal kalp hastalığı geliyor.”
Kalp üfürümlerinin yüzde 80-90'ı masum
Çocuklarda duyulan üfürümlerin büyük bölümünün herhangi bir kalp hastalığına bağlı olmadığını belirten Prof. Dr. Yozgat, ailelerin yalnızca üfürüm duyulduğu için en kötü ihtimali düşünmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Uzman isim, üfürümlerin görülme sıklığına ilişkin şu bilgiyi paylaştı:
“Duyulan üfürümlerin yüzde 80-90’ı masum oluyor. Yani altta bir kalp hastalığını göstermiyor. Korkutucu bir adı var ama genellikle sonuç iyi çıkıyor.”
Masum üfürümler, kalbin yapısında hastalık saptanmadan duyulabilen sesler olarak tanımlanıyor. Bununla birlikte bir üfürümün masum olup olmadığına yalnızca ailelerin gözlemleriyle karar verilemiyor. Gerekli değerlendirme, hekimin muayenesi ve uygun gördüğü incelemelerle yapılıyor.
Kalpte üfürüm varsa EKO gerekli mi?
Kalp üfürümünün nedenini belirlemek için çocuk kardiyolojisi değerlendirmesinden yararlanılabiliyor. Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, ekokardiyografi (EKO) incelemesinin kalbin yapısının değerlendirilmesinde önemli rol oynadığını belirterek şunları söyledi:
“Üfürümün nedenini bulmanın yolu çocuk kardiyoloji uzmanlarının yaptığı EKO, yani kalbin ultrasonografik incelemesiyle değerlendirmek. EKO ile bu üfürümün bir hastalığa bağlı olup olmadığını ayırt ediyoruz.”
EKO ile kalbin odacıkları, kapakları ve damarlarla ilgili yapısal sorunlar incelenebiliyor. Muayene ve gerekli incelemelerde kalp hastalığına işaret eden bir bulgu saptanmaması halinde üfürüm masum olarak değerlendirilebiliyor. Kalpte delik, kapak hastalığı veya damarlarla ilgili bir sorun tespit edilmesi durumunda ise hastalığa bağlı, yani patolojik üfürüm söz konusu olabiliyor.
Masum üfürüm neden oluşuyor?
Çocukların büyüme ve gelişme dönemlerinde kalpten geçen kanın akış özellikleri değişebiliyor. Bu değişiklikler, kalpte herhangi bir yapısal hastalık bulunmasa bile muayene sırasında farklı seslerin duyulmasına neden olabiliyor.
Prof. Dr. Yozgat, masum üfürümün oluşumunu şu sözlerle açıkladı:
“Masum üfürüm, duyulan sesin bir hastalığı göstermediği anlamına geliyor. Çocuklar büyürken kalpten geçen kan farklı zamanlarda farklı hızlarda akabilir ve dinleyen doktor tarafından değişik sesler duyulabilir.”
Bu nedenle çocuklarda kalp üfürümü saptanması, tek başına doğuştan kalp hastalığı bulunduğunu göstermiyor.
Çocuklarda kalp deliği kendiliğinden kapanır mı?
Kalp üfürümünün altında yapısal bir hastalık tespit edilmesi durumunda uygulanacak tedavi, sorunun türüne ve ciddiyetine göre belirleniyor. Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, çocuklarda görülen bazı kalp deliklerinin zaman içinde kendiliğinden kapanabildiğini belirtti.
Bazı hastalarda takip ve gerekli görülen ilaç tedavilerinin yeterli olabildiğini, bazı durumlarda ise cerrahi müdahalenin gündeme gelebildiğini ifade etti.
Yozgat, tedavi seçenekleri hakkında şu bilgileri verdi:
“Bazı deliklerde sadece ilaç tedavisi uyguluyoruz ve izliyoruz. Özellikle kalbin üst veya alt bölümlerindeki bazı delikler kendi kendine kapanabiliyor. Ancak bazıları kapanmayabiliyor ve o zaman ameliyat gündeme gelebiliyor.”
Kalpteki deliklerin tamamı aynı özellikleri taşımadığı için takip ve tedavi süreci her çocukta farklılık gösterebiliyor.
Kalp kapaklarındaki darlıklar nasıl tedavi ediliyor?
Üfürüme neden olabilen sorunlardan biri de kalp kapaklarında veya ilgili damarlarda ortaya çıkan darlıklar. Prof. Dr. Yozgat, bu tür hastalıklarda uygun hastalar için girişimsel tedavi yöntemlerinin değerlendirilebildiğini söyledi.
Özellikle bazı darlıklarda anjiyografi eşliğinde balon uygulamalarından yararlanılabildiğini belirten Yozgat, şu ifadeleri kullandı:
“Darlıklarda balon uygulaması, anjiyo yöntemleriyle balon uygulanması gündeme gelebiliyor.”
Uygulanacak yöntemin, darlığın bulunduğu bölgeye ve hastanın klinik durumuna göre belirlendiği ifade ediliyor.
3-10 yaş arasındaki çocuklarda kalp romatizmasına dikkat
Çocuklarda üfürüm değerlendirilirken yalnızca doğuştan kalp hastalıkları değil, sonradan gelişebilen bazı hastalıklar da göz önünde bulunduruluyor. Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, özellikle çocukluk döneminde görülebilen akut romatizmal ateşin kalp kapaklarını etkileyebildiğini belirtti. Halk arasında kalp romatizması olarak bilinen bu hastalığın, bazı çocuklarda kapak hastalığına bağlı üfürüm oluşturabileceğini ifade etti.
Yozgat, 3-10 yaş grubuna dikkat çekerek şu açıklamayı yaptı:
“3 ile 10 yaş arasında çocuklarda özel olarak tedirgin olduğumuz bir hastalık var. O da akut romatizmal ateş, yani kalp romatizması. Muayenede duyulan üfürüm kapak hastalığını da gösterebilir. Eğer üfürüm kapak hastalığına bağlıysa tedavi yaklaşımımız farklı oluyor.”
Uzman isim, çocuklarda duyulan üfürümlerin büyük bölümünün masum olmasına rağmen altta yatan bir kalp hastalığı bulunup bulunmadığının uygun tıbbi değerlendirmeyle belirlenmesi gerektiğini vurguladı.