- Yaşlılık sorunu olarak bilinen iltihaplı romatizmanın 50 yaş altındaki gençlerde ve kadınlarda da yaygın görüldüğünü belirten uzmanlar, şişlik ve kızarıklık gibi belirtilerin kalıcı hasara yol açmadan ciddiye alınması gerektiğini bildirdi.
- Tedavisinde kortizon ve akıllı ilaçlara başvurulan artritte, hastalığın alevlenme döneminde yapılan egzersiz ve fizik tedavinin şikâyetleri artırabileceği uyarısı yapıldı.
- Genetik yatkınlığın çevresel etkenlerle tetiklendiğine dikkat çekilirken, eklem fonksiyonlarını korumada erken teşhis ve kişiye özel tedavi planının hayati olduğu kaydedildi.
Eklem ağrısı ve hareket güçlüğü çoğu zaman yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirilse de bu şikâyetlerin arkasında genç yaşlarda ortaya çıkabilen iltihaplı romatizmal hastalıklar bulunabiliyor. Eklem dokularında iltihaplanmayla seyreden artrit, zamanında tanınmadığında kalıcı eklem hasarına ve fonksiyon kaybına neden olabiliyor. Medipol Mega Üniversite Hastanesi Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Meryem Can, 12 Ekim Dünya Artrit Günü kapsamında yaptığı açıklamada, eklemde şişlik, kızarıklık, ağrı ve hareket kısıtlılığının ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Artrit nedir, belirtileri nelerdir?
Artrit, tek bir hastalıktan ziyade eklemlerde iltihaplanmayla ilişkili farklı sağlık sorunlarını ifade eden genel bir kavram olarak kullanılıyor. Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Meryem Can, artritle bağlantılı çok sayıda hastalık bulunduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Artrit kelime anlamı olarak eklem iltihabı anlamına geliyor ama aslında direkt bir hastalığı tanımlamıyor. Artritleilişkili dünyada yüzden fazla hastalık tanımlanıyor ve bunların çoğunluğu iltihaplı eklem hastalıkları.”
Uzman isim, eklem ağrısının yanı sıra şişlik, kızarıklık ve hareket kaybının da önemli belirtiler arasında yer aldığını ifade etti. Bu belirtilerin devam etmesi halinde altta yatan hastalığın belirlenmesi, eklemlerde gelişebilecek kalıcı hasarın önlenmesi açısından önem taşıyor.
İltihaplı romatizma gençlerde de görülebiliyor
Romatizmal hastalıkların yalnızca yaşlıları etkilediği düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Can, iltihaplı eklem hastalıklarının genç yetişkinlerde de ortaya çıkabildiğini söyledi. Özellikle 50 yaş altındaki kişilerde görülen bazı artrit türlerinin kadınlarda daha sık görülebildiğine dikkat çekti.
Artrit ile halk arasında kireçlenme olarak bilinen eklem hastalıkları arasındaki farkı açıklayan Can, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Artrit dediğimiz iltihaplı eklem hastalıkları daha çok 50 yaş altındaki gençlerde görülüyor ve çoğunlukla kadınları etkiliyor. Kireçlenme ise iltihapsız eklem hastalıkları arasında yer alıyor ve 50 yaş üzerindeki toplumda en sık sakatlık nedenlerinden biri.”
Prof. Dr. Can'ın açıklamasına göre eklem şikâyetlerinin yalnızca kişinin yaşına bakılarak değerlendirilmesi, bazı iltihaplı romatizmal hastalıkların tanısında gecikmeye neden olabiliyor.
Artrit tanısı nasıl konuluyor?
İltihaplı romatizmal hastalıkların teşhisinde hastanın yaşadığı belirtiler ve sağlık geçmişi önemli rol oynuyor. Prof. Dr. Meryem Can, tanı sürecinde ilk olarak hastanın şikâyetlerinin dinlendiğini ve fizik muayene yapıldığını belirtti. Gerekli durumlarda laboratuvar testleri ve radyolojik görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabildiğini ifade eden Can, şunları söyledi:
“Tanıyı aslında önce fizik muayeneyle koyuyoruz. Destekleyici bazı laboratuvar testlerimiz ve radyolojik incelemelerimiz var. Ama aslında hastanın hikayesiyle, hasta odanıza geldiğinde tanıyı büyük ölçüde şekillendirmiş oluyoruz.”
Uzman değerlendirmesine göre eklemdeki ağrının ne zaman başladığı, hangi bölgelerde görüldüğü ve şikâyetlere eşlik eden diğer belirtiler, tanı sürecinin önemli parçalarını oluşturuyor.
İltihaplı romatizma tedavisinde hangi yöntemler kullanılıyor?
Bazı iltihaplı romatizmal hastalıklar kronik seyir gösterebildiği için tedavi süreci uzun dönemli takip gerektirebiliyor. Prof. Dr. Can, tedavide hastalığın özelliklerine göre iltihabı baskılamaya yönelik ilaçların ve yeni nesil tedavi seçeneklerinin kullanılabildiğini belirtti.
Romatizmal hastalıkların kontrol altına alınmasında farklı ilaç gruplarından yararlanıldığını ifade eden Can, şu bilgileri verdi:
“Bunlar kronik hastalıklar. Halk arasında kortizon dediğimiz tedaviler, iltihabı baskılayıcı ajanlar ve akıllı ilaçlar dediğimiz yeni tedavi yöntemleri de var.”
Tedavi planı, hastalığın türü, aktivitesi ve kişinin sağlık durumuna göre uzman hekim tarafından belirleniyor.
Artrit hastaları egzersiz yapabilir mi?
Fiziksel aktivite, romatizmal hastalıklarda eklem hareketliliğinin ve kas gücünün korunması açısından önem taşıyor. Ancak hastalığın aktif olduğu dönemlerde uygulanacak egzersizlerin dikkatle planlanması gerekiyor. Prof. Dr. Meryem Can, iltihaplı romatizmal hastalıkların alevlenme dönemlerinde egzersiz ve fizik tedavi konusunda temkinli olunması gerektiğini belirtti.
Can, şu ifadeleri kullandı:
“Egzersizi ve fizik tedavi yöntemlerini hastalığın aktif olduğu dönemde önermiyoruz. Özellikle bu dönemde yapılan egzersiz hastalığın şikayetlerini artırabilir. Hastalık tedavi altındayken ve kontrol altındayken egzersizi hastalarımıza öneriyoruz.”
Uzmanın açıklaması, özellikle aktif hastalık dönemlerinde yoğun fiziksel yüklenmenin şikâyetleri artırabileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte egzersiz ve rehabilitasyon programlarının hastalığın aktivitesine ve kişinin ihtiyaçlarına göre bireysel olarak değerlendirilmesi önem taşıyor.
Ailede romatizma varsa risk artıyor mu?
İltihaplı romatizmal hastalıkların gelişiminde genetik yatkınlık önemli bir rol oynayabiliyor. Ancak aile öyküsü, kişinin mutlaka aynı hastalığa yakalanacağı anlamına gelmiyor. Prof. Dr. Meryem Can, genetik özelliklerin yanı sıra çevresel etkenlerin de hastalıkların ortaya çıkmasında etkili olabileceğini belirtti.
Ailesinde romatizmal hastalık bulunan kişilerin riskinin artabileceğini ifade eden Can, şu açıklamayı yaptı:
“Genetik faktörlerle birlikte çevresel risk faktörleri de hastalığın gelişmesine yol açıyor. Ailede bir romatizma hastalığı varsa risk altında olduğumuzu söyleyebiliriz ancak bu, hastalığın mutlaka gelişeceği anlamına gelmez.”
Uzman isim, özellikle eklem ağrısına şişlik, kızarıklık veya hareket kısıtlılığı eşlik etmesi durumunda belirtilerin önemsenmesi gerektiğini vurguladı. İltihaplı romatizmal hastalıklarda erken tanı ve uygun tedavi, eklem hasarının sınırlandırılması ve hastaların yaşam kalitesinin korunması açısından önem taşıyor.