- Lazer işaretleyiciler, retinaya zarar vererek çocuklarda kalıcı ve geri dönüşsüz görme kaybına yol açabiliyor.
- Hasarın ağrı veya kızarıklık yapmayabileceğini belirten uzmanlar, belirti olmasa dahi temas sonrası hemen göz muayenesi öneriyor.
- Kesin bir tedavisi bulunmayan bu cihazların asla oyuncak olarak görülmemesi ve çocuklardan uzak tutulması gerektiği vurgulandı.
İnternet üzerinden ve oyuncakçılarda satılan lazer işaretleyiciler, özellikle çocukların göz sağlığı açısından ciddi riskler taşıyor. Eğlence amacıyla kullanılan bu cihazların doğrudan göze tutulması, görmeden sorumlu retina hücrelerinde geri dönüşü olmayan hasara neden olabiliyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sevil Karaman Erdur, lazer kaynaklı göz yaralanmalarında ağrı ve kızarıklık görülmeyebileceğine dikkat çekerek çocukların herhangi bir şikâyeti olmasa bile maruziyet sonrasında göz muayenesinin önemini vurguladı.
Lazer işaretleyiciler gözde kalıcı hasara neden olabiliyor
Çocukların kolaylıkla ulaşabildiği lazer işaretleyiciler, yaydıkları ışığın gücüne bağlı olarak gözün hassas dokularına zarar verebiliyor. Özellikle güvenlik sınıfı ve çıkış gücü belirsiz ürünler, ciddi görme sorunlarına yol açabiliyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sevil Karaman Erdur, göz merceğinin dışarıdan gelen ışığı retina üzerine odakladığını belirterek lazer ışığının bu bölgede yoğun enerji oluşturabildiğini anlattı.
Erdur, “Görmemizi sağlayan hassas sinir hücrelerinden oluşan retinanın üzerine lazer ışığı doğrudan tutulduğunda, yoğunlaşan ışık enerjisi hücrelerde kalıcı hasar oluşturabilir. Özellikle keskin ve net görmeden sorumlu olan makula (sarı nokta) bölgesinin bu durumdan etkilenmesi; okuma, yazma ve insan yüzlerini tanıma gibi temel günlük aktivitelerde çok ciddi sorunlar doğurabilir.” dedi.
Lazer ışığı neden görme kaybına yol açıyor?
Lazer ışığının neden olduğu retina hasarı bazı durumlarda kısmen düzelebilse de görme kaybı kalıcı hâle gelebiliyor. Retinadaki sinir hücrelerinin kendilerini yenileme kapasitesinin sınırlı olduğunu belirten Prof. Dr. Erdur, hasarın derecesinin cihazın gücüne, ışığın dalga boyuna, maruziyet süresine ve retinanın etkilenen bölümüne göre değiştiğini ifade etti.
Kırmızı, yeşil veya mavi lazerlerin yalnızca renklerine bakılarak güvenli kabul edilemeyeceğini vurgulayan Erdur, yüksek güçlü cihazların gözün doğal korunma refleksi devreye girmeden önce hasar oluşturabileceğine dikkat çekti.
Gözde ağrı ve kızarıklık olmadan da hasar gelişebilir
Lazer kaynaklı göz yaralanmalarında en önemli risklerden biri, hasarın dışarıdan fark edilememesi. Prof. Dr. Erdur, çocuklarda görme kaybının her zaman belirgin şikâyetlerle ortaya çıkmadığını belirterek şu uyarıda bulundu:
“Lazer ışığının göze verdiği zararlar her zaman anında ağrıya ya da gözde kızarıklığa sebep olmaz. Bu yüzden dışarıdan tamamen normal görünen bir çocuğun yaşadığı tehlikeyi fark etmek zor olabilir.”
Uzman isim, özellikle tek gözde meydana gelen görme azalmasının çocuk tarafından fark edilmeyebileceğini veya ailesine anlatılmayabileceğini belirtti.
Lazerin göze zarar verdiği nasıl anlaşılır?
Prof. Dr. Sevil Karaman Erdur, lazer ışığına maruz kalan çocuklarda görülebilecek belirtileri sıraladı:
- Aniden başlayan görme bulanıklığı veya görme kalitesinde azalma
- Görme alanının merkezinde siyah ya da bulanık lekeler oluşması
- Düz çizgilerin eğri veya dalgalı görünmesi
- Okurken harfleri seçmekte ve takip etmekte güçlük yaşanması
- Işığa baktıktan sonra göz önünde kalıcı görüntü lekeleri oluşması
Bu belirtilerin bulunmaması, retinada hasar olmadığı anlamına gelmiyor. Erdur, lazer ışığının doğrudan göze tutulduğu biliniyorsa çocuk herhangi bir şikâyet dile getirmese bile gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı.
Göze lazer tutulursa ne yapılmalı?
Lazer ışığının göze temas etmesi durumunda uygulanacak yanlış müdahaleler konusunda da uyarıda bulunan Prof. Dr. Erdur, evde yapılan işlemlerin retina hasarını ortadan kaldırmayacağını belirtti.
Uzman isim, maruziyet sonrasında izlenmesi gereken süreci şu sözlerle anlattı:
“İlk olarak lazer maruziyetine derhal son verilmelidir. Gözü ovuşturmak, suyla yıkamak, damla damlatmak veya ev koşullarında başka bir tedavi uygulamak retina hasarını asla düzeltmez. Özellikle herhangi bir görme şikâyeti mevcutsa kesinlikle aynı gün içinde detaylı bir göz muayenesi yapılmalıdır. Göz dibi muayenesi ve gerek görüldüğü durumlarda optik koherens tomografi (OCT) tetkiki ile retinadaki hasarın boyutu net bir şekilde değerlendirilebilir. Lazer kaynaklı retina hasarlarında etkisi kesin olarak kanıtlanmış standart bir ilaç tedavisi bulunmadığından, bu süreçteki en etkili yaklaşım korunmadır.”
Uzmandan ailelere uyarı: Lazer işaretleyiciler oyuncak değildir
Çocukların lazer cihazlarına erişiminin sınırlandırılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Erdur, ailelerin bu ürünleri sıradan bir oyuncak olarak değerlendirmemesi gerektiğini ifade etti.
Erdur, "Lazer işaretleyiciler oyuncak değildir. Çocuklara lazer cihazı alınmamalı, mevcut cihazlar erişemeyecekleri yerlerde tutulmalıdır." dedi.
Okullarda da lazer ışığının göze tutulmasının oluşturabileceği riskler hakkında bilgilendirme yapılması gerektiğini belirten Erdur, çocukların bu cihazları birbirlerine doğrultmasının önlenmesini istedi.
İnternetten satılan lazer cihazlarına dikkat
Güç sınıfı ve güvenlik özellikleri belirsiz lazer işaretleyicilerin oluşturduğu tehlikeye değinen Prof. Dr. Erdur, riskin yalnızca çocuklarla sınırlı olmadığını belirtti.
Uzman isim, “Özellikle internet üzerinden denetimsiz bir şekilde satılan güç sınıfı belirsiz ürünlere karşı tedbirli olunması çok önemli. Benzer riskler iş ortamında veya yanlış kullanımlar neticesinde yetişkinler için de geçerli. Birkaç saniyelik anlık bir dikkatsizliğin, bir çocuğun tüm ömrü boyunca görme yetisini etkileyebileceği unutulmamalıdır. Çocukların göz sağlığını korumanın temel yolu, tehlike henüz ortaya çıkmadan gerekli önlemleri almaktır.” ifadelerini kullandı.