- 80 binden fazla tip 2 diyabet hastasını kapsayan araştırmada, GLP-1 tedavisini bırakanlarda kalp krizi, felç ve ölüm riskinin ilaca devam edenlere kıyasla yaklaşık iki kat yüksek olduğu belirlendi.
- Obezitesi bulunan hastalarda risk artışının daha belirgin seyrettiği saptanırken, bu tablonun yalnızca kilo ve kan şekeri değişimleriyle açıklanamadığı kaydedildi.
- Çalışmanın doğrudan nedensellik kanıtlamadığını vurgulayan araştırmacılar, tedaviyi sonlandırma kararının mutlaka hekim değerlendirmesiyle alınması gerektiğini bildirdi.
Tip 2 diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 ilaçlarının bırakılmasıyla ilgili yeni bir araştırma, kalp ve damar sağlığı açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. The Lancet Regional Health – Europe dergisinde yayımlanan çalışmada, GLP-1 tedavisini sonlandıran tip 2 diyabet hastalarında ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan felç veya herhangi bir nedene bağlı ölümden oluşan birleşik riskin tedaviye devam edenlere kıyasla yaklaşık iki kat yüksek olduğu belirlendi. 80 binden fazla hastanın sağlık kayıtlarını kapsayan araştırmada, obezitesi bulunan kişilerde risk artışının daha belirgin olduğu görüldü.
GLP-1 ilaçlarını bırakmak kalp krizi riskini artırıyor mu?
GLP-1 reseptör agonistleri, vücutta kan şekeri kontrolü ve iştahın düzenlenmesinde rol oynayan GLP-1 hormonunun etkilerini taklit ediyor. Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan bu ilaçlar, bazı hastalarda kilo kaybına da katkı sağlıyor. Ayrıca belirli GLP-1 ilaçlarının kalp ve böbrek sağlığı açısından yararları olduğu biliniyor. Ancak tedavinin uzun süre devam ettirilmesi her hasta için mümkün olmayabiliyor. Araştırmada, GLP-1 tedavisini bırakan hastaların kalp ve damar sağlığına ilişkin sonuçları, ilaç kullanımını sürdüren hastaların verileriyle karşılaştırıldı.
Elde edilen bulgular, tedaviyi sonlandıran kişilerde ciddi kardiyovasküler olaylar ve ölümden oluşan birleşik sonlanımın daha sık görüldüğünü ortaya koydu.
Kalp krizi, felç veya ölüm riski iki kat yüksek bulundu
Araştırmacılar, tedaviyi bırakanlarla kullanmaya devam edenler arasındaki farkı yıllık olay oranları üzerinden değerlendirdi. Sonuçlara göre GLP-1 ilaçlarını bırakan her 100 hastanın yaklaşık 4'ünde bir yıl içinde ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan felç veya herhangi bir nedene bağlı ölüm gerçekleşti. Tedaviyi sürdürenlerde ise bu sayı her 100 hastada yaklaşık 2 olarak hesaplandı.
Böylece tedaviyi bırakan grupta birleşik riskin yaklaşık iki kat yüksek olduğu görüldü. Ancak bu sonuç, kalp krizi ve felç risklerinin ayrı ayrı iki katına çıktığını göstermiyor. Araştırmada bildirilen oran, üç farklı sonlanımın birlikte değerlendirildiği birleşik riske dayanıyor.
Obezitesi olan hastalarda risk artışı daha yüksek
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de vücut kitle indeksine göre ortaya çıkan farklılık oldu. Vücut kitle indeksi 30'un üzerinde olan obeziteli hastalarda GLP-1 tedavisinin bırakılması, kardiyovasküler birleşik riskte yüzde 127'lik göreli artışla ilişkili bulundu. Obezitesi bulunmayan hastalarda ise bu artış yüzde 61 olarak hesaplandı.
Bulgular, obezitesi olan tip 2 diyabet hastalarında tedavinin sonlandırılmasıyla ilişkili risk farkının daha belirgin olabileceğine işaret etti. Bununla birlikte araştırmacılar, söz konusu ilişkinin nedenini kesin olarak ortaya koyamadı.
80 binden fazla diyabet hastasının kayıtları incelendi
Araştırma, İtalya Klinik Diyabetologlar Birliği veri tabanındaki elektronik sağlık kayıtları kullanılarak gerçekleştirildi. Bilim insanları, 300'den fazla diyabet kliniğinden elde edilen verileri değerlendirdi. Çalışmaya 2004-2024 yılları arasında GLP-1 tedavisine başlayan ve daha önce kardiyovasküler hastalık tanısı bulunmayan 80 binden fazla tip 2 diyabet hastası dahil edildi.
Tedaviye devam eden hastaların GLP-1 ilaçlarını ortalama üç yıla yakın süre kullandığı, tedaviyi bırakanlarda ise kullanım süresinin bir yılı biraz aştığı belirlendi. Araştırma, uzun dönemli ilaç kullanımının sağlık sonuçlarıyla ilişkisini değerlendirmek amacıyla yürütüldü.
Kan şekeri ve kilo değişimi riski açıklamaya yetmedi
GLP-1 tedavisinin bırakılmasının ardından yeniden kilo alımı, kan şekeri kontrolünde bozulma ve tansiyon değişiklikleri görülebiliyor.
Ancak yeni araştırmada tedaviyi bırakan hastaların kilo, kan şekeri ve tansiyon değerlerinde yalnızca küçük değişiklikler tespit edildi. Ayrıca kalp krizi, felç veya ölüm yaşayan hastalarla bu olayları yaşamayanlar arasında söz konusu ölçümler açısından anlamlı bir farklılık belirlenmedi.
Araştırmacılar, bu sonuçların gözlenen risk artışının yalnızca kilo, kan şekeri ve tansiyon değişiklikleriyle açıklanamayabileceğini düşündürdüğünü ifade etti.
GLP-1 ilaçları neden bırakılıyor?
GLP-1 ilaçlarının etkilerine rağmen tedaviye devam etme oranları önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Uzmanların aktardığı verilere göre hastaların yaklaşık yarısı ilk yıl içinde tedaviyi sonlandırabiliyor.
Tedavinin bırakılmasında öne çıkan nedenler arasında mide ve bağırsak sistemiyle ilgili yan etkiler, beklenen etkinin görülmediğinin düşünülmesi, ilaç maliyetleri ve olası yan etkilere ilişkin endişeler bulunuyor. Tedavinin sürdürülebilirliği, hem diyabet kontrolü hem de uzun dönemli sağlık sonuçları açısından önem taşıyor.
Araştırma yeni nesil zayıflama ilaçlarını da kapsıyor mu?
Çalışmanın önemli sınırlamalarından biri, incelenen hastaların büyük bölümünün önceki nesil GLP-1 ilaçlarını kullanmış olması. Yeni nesil tedaviler arasında yer alan semaglutid, araştırmada yalnızca küçük bir hasta grubunda kullanıldı.
Tirzepatid ise araştırmanın kapsadığı dönemde İtalya'da kullanıma girmediği için çalışmaya dahil edilmedi. Bu nedenle elde edilen sonuçların yeni nesil ilaçların tamamına aynı şekilde uygulanabileceği söylenemiyor.
GLP-1 tedavisini bırakmak doğrudan kalp krizine neden olur mu?
Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu özellikle vurguladı. Bu nedenle GLP-1 ilaçlarının bırakılmasının kalp krizi, felç veya ölüm riskini doğrudan artırdığı kesin olarak kanıtlanmış değil.
Tedaviyi bırakan hastaların mevcut sağlık durumları, altta yatan riskleri veya diğer özellikleri de sonuçları etkilemiş olabilir.
Bilim insanları, GLP-1 tedavisinin uzun süreli kullanımının bazı sağlık yararlarının korunması açısından önemli olabileceğini değerlendirirken, risk artışının nedenlerini açıklığa kavuşturacak yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirtti. Bulgular, özellikle tip 2 diyabet hastalarında ilaç tedavisinin sürdürülmesi veya sonlandırılması kararının hekim değerlendirmesiyle verilmesinin önemini bir kez daha gündeme getirdi.