- ABD'de genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledilen hasta, organın 271 gün çalışmasıyla diyalizsiz yaşamını sürdürdü.
- Damar tıkanıklığı nedeniyle domuz böbreği çıkarılan hastaya aylar sonra uygun insan böbreği başarıyla nakledildi.
- The Lancet'te yayımlanan çalışma, hayvan organlarının nakil listesindeki hastalar için geçici köprü tedavisi olabileceğini kanıtladı.
ABD’de son dönem böbrek yetmezliği yaşayan 66 yaşındaki Tim Andrews, genetiği değiştirilmiş bir domuzdan alınan böbrekle aylarca diyaliz olmadan yaşamını sürdürdü. Massachusetts General Hospital’da gerçekleştirilen nakilde kullanılan organ, 271 gün boyunca Andrews’un vücudunda çalıştı. Böbreğin işlevini kaybetmesinin ardından organ çıkarıldı ve hasta bir süre yeniden diyalize bağlandı. Aylar sonra uygun bir insan böbreği bulunmasıyla ikinci nakil gerçekleştirildi.
Araştırmacılar, vakayı insan böbreği bulunana kadar hayvan organının geçici bir “köprü” tedavisi olarak kullanılabileceğini gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendiriyor.
Domuz böbreği 271 gün çalıştı
Tip 2 diyabete bağlı son dönem böbrek yetmezliği bulunan Andrews’un, beş yıl içerisinde uygun bir insan böbreğine ulaşma ihtimalinin yalnızca yüzde 9 olduğu hesaplandı. Aynı süreçte hayatını kaybetme veya sağlık durumu nedeniyle nakil listesinden çıkarılma riskinin yüzde 40’ın üzerinde olduğu belirtildi.
Andrews’a 25 Ocak 2025’te Massachusetts General Hospital’da genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledildi. Operasyon, ağır durumdaki hastaların henüz genel kullanıma sunulmayan tedavilere erişmesine imkan veren özel izin kapsamında gerçekleştirildi.
Domuzun DNA’sında 69 değişiklik yapıldı
Nakilde kullanılan böbrek, “Wilma” adı verilen Yucatan cinsi minyatür bir domuzdan alındı. Organın insan vücuduyla daha uyumlu hale getirilmesi amacıyla domuzun DNA'sında 69 genetik değişiklik yapıldı.
Değişikliklerin bir bölümü insan bağışıklık sisteminin organı hızla reddetmesini önlemeye yönelikti. Ayrıca domuzlardan insanlara geçebilecek virüs riskinin azaltılması amaçlandı. İltihaplanma, kan pıhtılaşması ve bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı insan genleri de organa eklendi.
Nakilden sonra ilk hafta günde 5 litre idrar üretti
Nakledilen böbrek, ameliyat sırasında çalışmaya başlayarak idrar üretimi gerçekleştirdi. İlk hafta günde yaklaşık 4 ila 5 litre idrar üreten organ, Andrews’un diyalize ihtiyaç duymamasını sağladı.
Ancak yaklaşık iki hafta sonra bağışıklık sisteminin nakledilen böbreğe saldırdığını gösteren ilk reddetme belirtisi ortaya çıktı. Doktorlar, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla bu durumu kontrol altına aldı.
Böbrek damarlarında pıhtı oluştu
Yaklaşık altı ayın ardından nakledilen böbreğin damarlarında hasar ve iltihaplanma gelişti. Damarların içerisinde oluşan pıhtılar, organın kanı süzme kapasitesinin giderek azalmasına yol açtı.
Hasarın geri döndürülemez hale gelmesi üzerine domuz böbreği, nakilden 271 gün sonra çıkarıldı. Andrews yeniden diyalize bağlandı.
Aylar sonra insan böbreği nakledildi
Domuz böbreğinin çıkarılmasından birkaç ay sonra Andrews için uygun bir insan bağışçı bulundu. Ocak 2026’da gerçekleştirilen ikinci naklin başarılı olduğu ve takiplerde insan böbreğinin normal şekilde çalışmaya devam ettiği açıklandı.
Araştırmacılar ayrıca domuz böbreğinin Andrews’un bağışıklık sisteminde daha sonraki insan böbreği naklini zorlaştıracak yeni antikorların oluşmasına yol açmadığını belirledi. Hastada domuz kaynaklı herhangi bir virüs veya başka bir hastalık etkenine de rastlanmadı.
Yeni araştırmalara ihtiyaç var
Araştırmacılara göre vaka, genetiği değiştirilmiş hayvan organlarının uygun insan organı bulunana kadar geçici bir seçenek olarak kullanılabileceğine ilişkin önemli bulgular ortaya koyuyor.
Ancak çalışmanın yalnızca tek bir hasta üzerinden yürütülmüş olması nedeniyle yöntemin güvenliği ve uzun vadeli başarısının ortaya konulması için daha geniş kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
Araştırmanın sonuçları The Lancet dergisinde yayımlandı.