- Sosyal medyadaki bir fotoğraftan yola çıkan Prof. Dr. Ahmet Duran, Konya Meram'da yeni bir bitki türü keşfetti.
- "Konya sarunotu" (Bilacunaria konyaensis) adı verilen endemik tür, uluslararası Phytotaxa dergisinde literatüre girdi.
- Sadece Konya'da yetişen ve ömründe bir kez çiçek açan bitki, nesli tehdit altındaki türler arasında yer alıyor.
Konya’da sosyal medyada paylaşılan bir doğa fotoğrafındaki bitkiyi fark eden emekli Prof. Dr. Ahmet Duran, yaptığı araştırmayla bilim dünyasında daha önce tanımlanmamış yeni bir tür keşfetti. Meram’ın Dere Mahallesi’nde tespit edilen ve “Konya sarunotu” adı verilen bitki, yaklaşık 2 yıllık çalışmanın ardından uluslararası botanik dergisi Phytotaxa’da yayımlanan makaleyle bilimsel literatüre girdi.
Keşfin başlangıcı bir fotoğraf oldu
Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi’nden emekli Prof. Dr. Ahmet Duran, Meram ilçesine bağlı Dere Mahallesi’nde çekilen bir doğa fotoğrafında daha önce karşılaşmadığı bir bitki gördü.
Fotoğrafı sosyal medyada paylaşan kişiyle iletişime geçen Duran, bitkinin bulunduğu bölgeyi öğrendikten sonra Dere Mahallesi’ne gitti. Burada incelemeler yapan Duran, bitkiden araştırma amacıyla örnekler aldı.
Yapılan çalışmalar sonucunda bitkinin, maydanozgiller familyasında yer alan sarunotunun daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış farklı bir türü olduğu belirlendi.
“Konya sarunotu” bilimsel literatüre girdi
Yaklaşık 2 yıl süren araştırmanın ardından hazırlanan bilimsel makale, uluslararası botanik dergisi Phytotaxa’da yayımlandı. Bilimsel adı “Bilacunaria konyaensis” olan bitkiye Türkçe olarak “Konya sarunotu” adı verildi.
Prof. Dr. Duran, keşif sürecini şu sözlerle anlattı:
“Endemik olarak keşfettiğim bitki Apiaceae familyasından maydanozgiller olarak isimlendirilen bitki grubudur. Türkiye'de oldukça yaygın türe sahiptir. Bir Konya sevdalısının paylaştığı fotoğrafı gördüm ve fotoğraf dikkatimi çekti. Ondan fotoğrafı nerede çektiğini sordum o fotoğraf üzerindeki bitkiden hareketle ben bunu Meram’ın Dere Mahallesi’nde olduğunu öğrenip bölgeye giderek araştırmaya başladım. Bu bitkinin yeni olduğunu araştırmalarım sonucunda keşfettim.”
Dünyada yalnızca Konya’da yetişiyor
Prof. Dr. Duran’ın verdiği bilgilere göre Konya sarunotu, dünyada yalnızca Konya’da yetişen endemik bir tür. Duran, bitkinin oldukça nadir olduğunu ve az sayıda bireyle temsil edildiğini belirterek korunması gereken türler arasında bulunduğuna dikkat çekti.
Yeni türün bilimsel özelliklerini anlatan Duran, şöyle konuştu:
“Bitkinin tam ismi ‘Bilacunaria konyaensis’ bu bilimsel adı. Türkçe adı ‘Konya sarunotu’ olarak geçmektedir. Konya'ya has bir bitkidir. Dünyada sadece Konya'da yetişen bir bitkidir. Aynı zamanda çok nadir bir bitkidir. Çok az birey ile temsil edilir. Nesli tehdit altında olan bir bitki. Öncelikle korunması gereken bitkiler arasında yer almaktadır. "Bu bitkiye biz bilimsel olarak monokarpik bitki diyoruz. Monokarpik bitkiler, bitkiler aleminde çok azdır, nadirdir. Bitki özellikle birinci yıl tohumundan gelişerek bir iki yaprak verir. Kışın bu yapraklar kurur ancak toprak altı kısmı canlı kalır. İkinci yıl üç dört yaprak daha sonra üçüncü dördüncü beşinci ya da altıncı yılda 10-15 yapraklı büyük bir öbek haline gelir ve ondan sonra da ortasından gövdesini çıkarır, çiçek verir. Meyveye geçer ve binlerce on binlerce tohum vererek bitki bütünüyle ölür. Ömründe bir kez çiçek açan bitki demektir. Benim keşfettiğim bitki de bu grup bitkilerdendir.”
Konya sarunotu bir kez çiçek açıyor
Konya sarunotunun dikkat çeken özelliklerinden biri de monokarpik olması. Prof. Dr. Duran’ın aktardığına göre bitki, yaşamının ilk yıllarında yaprak geliştiriyor ve toprak altındaki bölümü canlılığını sürdürüyor.
Yıllar içinde büyüyerek daha fazla yaprak oluşturan bitki, daha sonra gövdesini çıkarıp çiçek açıyor. Meyve ve tohumlarını oluşturduktan sonra ise yaşam döngüsünü tamamlayarak ölüyor. Bu özelliğiyle Konya sarunotu, yaşamı boyunca yalnızca bir kez çiçek açan nadir bitkiler arasında yer alıyor.