- Endonezya'daki orman yangınlarının dumanı Singapur ve Malezya'ya yayıldı. Hava kirliliği nedeniyle bazı bölgelerde okullar kapatılırken solunum yolu rahatsızlıkları ve baş ağrıları bildirildi.
- Malezya'da Endonezya ürünlerine boykot çağrıları yapıldı. Singapur'da ise hükümetin yangınlara müdahalesi ve Endonezya'daki şirketlerin sorumluluğu tartışma konusu oldu.
- Endonezya'nın Singapur'a doğal gaz ihracatını azaltacağını açıklaması ve yetkililerin karşılıklı açıklamaları iki ülke arasındaki tansiyonu yükseltti.
- Yangınların önemli nedenleri arasında palmiye yağı üretimi gibi tarımsal faaliyetler için orman ve turbalık alanların temizlenmesi gösteriliyor. Güçlü El Niño koşulları ise kuraklığı artırarak yangınların yayılmasını kolaylaştırdı.
Endonezya'da Kalimantan, Papua ve Sumatra bölgelerinde çıkan orman yangınları, Güneydoğu Asya'da haftalardır etkisini sürdüren hava kirliliğine yol açtı. Yangınlardan yükselen yoğun duman, rüzgarın etkisiyle Singapur ve Malezya'ya ulaştı.
Bölgede hava kalitesinin ciddi biçimde düşmesi, solunum yolu rahatsızlıkları ve baş ağrısı şikayetlerini artırdı. Malezya'da bazı bölgelerde okullar kapatılırken Singapur yönetimi, ada genelinde yüzlerce temiz hava sığınağı oluşturdu. Çocuklara, yaşlılara ve risk grubundaki kişilere maske dağıtıldı.
Önceki yıllarda birkaç gün içinde etkisini kaybeden hava kirliliğinin bu kez haftalarca devam etmesi, bölge ülkelerinde Endonezya yönetimine yönelik tepkileri artırdı.
Malezya'da boykot çağrıları yapıldı
Malezya'da bazı vatandaşlar, hava kirliliğine tepki olarak Endonezya ürünlerinin boykot edilmesi çağrısında bulundu.
Milletvekili Syed Saddiq, yangınlarla bağlantılı şirketlere yaptırım uygulanmasını istedi. Ülkede bazı siyasetçiler de Endonezya'ya karşı hukuki ve diplomatik adımlar atılması çağrısı yaptı.
Ancak Malezya Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan, resmi protesto veya hukuki girişimlerin iki ülke arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirebileceğini belirterek temkinli bir tutum sergiledi.
Singapur ile Endonezya arasında karşılıklı açıklamalar
Singapur'da hükümetin yangınlara karşı yeterli önlem almadığı yönündeki eleştiriler de gündeme geldi. Endonezya'daki yangınlarla bağlantılı olabileceği değerlendirilen Singapur merkezli 10 şirket hakkında soruşturma yürütülüyor.
Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan, geçen hafta Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ile Cakarta'da görüştü. Görüşmede hava kirliliğiyle mücadele için iki ülke arasında ortak çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.
Ancak Endonezyalı bir yetkilinin yangınların insan kontrolünün dışında olduğunu savunması ve komşu ülkelerin oksijen ihtiyacının da Endonezya ormanlarından karşılandığını söylemesi Singapur'da tepkiye neden oldu.
Singapur Kıdemli Bakanı K. Shanmugam, açıklamayı eleştirerek hava kirliliğinin iki ülkenin vatandaşlarının sağlığını ciddi biçimde etkilediğini vurguladı.
Gerilimin yükseldiği süreçte Endonezya, iç enerji ihtiyacını gerekçe göstererek Singapur'a doğal gaz ihracatını azaltacağını duyurdu. Kararın, Singapur'un toplam günlük doğal gaz talebinin yüzde 2'sinden azını etkileyeceği belirtildi.
Yangınların arkasında arazi temizliği ve kuraklık var
Bölgedeki orman yangınlarının önemli nedenleri arasında palmiye yağı gibi tarımsal ürünlerin yetiştirilmesi amacıyla geniş çaplı arazi temizliği yapılması gösteriliyor.
Bu yıl etkili olan güçlü El Niño koşulları da ormanlarda ve turbalık alanlarda kuraklığı artırarak yangınların kontrol altına alınmasını zorlaştırdı.
2003 yılında yürürlüğe giren Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması da krizle birlikte yeniden gündeme geldi. Ancak anlaşmanın, yangınlardan sorumlu şirketlere yaptırım uygulanmasını veya hükümetlerin harekete geçirilmesini sağlayacak yeterli mekanizmalara sahip olmadığı yönünde eleştiriler bulunuyor.
ASEAN ülkeleri 2016 yılında bölgedeki sınır aşan duman kirliliğini 2020'ye kadar sona erdirme hedefi koymuş, hedefin gerçekleştirilememesi üzerine süre 2030'a uzatılmıştı.
Uzmanlar, palmiye yağı üretimi ve arazi açma faaliyetleri devam ettiği sürece orman yangınlarının ve sınır aşan hava kirliliğinin tekrarlanabileceği uyarısında bulunuyor.