- Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze'deki insani krizin sona erdirilmesi, Gazze'nin yeniden inşasına başlanması ve İsrail'e baskı yapılması çağrısında bulundu. Filistin devletinin 1967 sınırlarında ve başkentinin Doğu Kudüs olduğu çözümü savundu.
- "Dünya 5'ten büyüktür" vurgusunu yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi'nin reforme edilmesi gerektiğini söyledi.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suriye, Irak, Ukrayna, Hürmüz, KKTC, Kafkasya ve Balkanlar dahil çok sayıda bölgesel başlıkta Türkiye'nin diplomatik yaklaşımını aktardı.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan, iklim değişikliği, gelir adaletsizliği, İslam düşmanlığı, ırkçılık, dezenformasyon ve yapay zeka konusunda uluslararası işbirliği çağrısı yaptı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dünya 5'ten büyüktür" vurgusuyla BM sisteminde reform çağrısını yinelerken, Gazze'nin yeniden inşası için İsrail'e baskı yapılmasını istedi. Türkiye'nin daha adil bir uluslararası düzen için bölgesel sahiplenmeyi savunduğunu belirten Erdoğan, Filistin devletinin 1967 sınırlarında ve başkentinin Doğu Kudüs olduğu bir geleceği göreceklerini söyledi.
Erdoğan'dan Guterres'e teşekkür
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasına yaklaşık 10 yıldır BM Genel Sekreterliği görevini yürüten Antonio Guterres'e teşekkür ederek başladı.
Erdoğan, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın iki yıldır BM Genel Kurulu'nda yer alamamasından üzüntü duyduğunu belirterek, "Sayın Filistin Devlet Başkanı burada olamasa da biz sesi olacağız" dedi.
Filistin halkının mücadelesini dünyaya duyurmaya devam edeceklerini söyleyen Erdoğan, henüz Filistin devletini tanımayan ülkelere kararlarını gözden geçirme çağrısında bulundu.
"Gazze dünyanın en büyük çocuk kabristanı"
BM'nin kuruluşunda devletlerin gelecek kuşakları savaşlardan koruma, insan haklarını ve adaleti savunma ve uluslararası barışı koruma iradesi ortaya koyduğunu hatırlatan Erdoğan, aradan geçen 81 yıla rağmen bu iradeye duyulan ihtiyacın devam ettiğini söyledi.
Son bir yılda 60'tan fazla çatışmada yaklaşık 250 bin kişinin hayatını kaybettiğini belirten Erdoğan, Gazze'den Ukrayna'ya, Myanmar'dan Darfur'a, İran'dan Lübnan'a kadar farklı bölgelerde yaşanan çatışmalara dikkat çekti.
Gazze'de son üç yılda çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 74 bin kişinin hayatını kaybettiğini söyleyen Erdoğan, bölgedeki hastanelerin yakıt sıkıntısı nedeniyle büyük ölçüde hizmet veremez hale geldiğini belirtti.
Erdoğan, Gazze için "Dünyanın en büyük çocuk kabristanı ve dünyanın en yüksek çocuk ampute oranına sahip bölge. Çağımızın en büyük utanç adresi" ifadelerini kullandı.
Ateşkes sonrasında da 1500'den fazla Gazzelinin öldürüldüğünü belirten Erdoğan, İsrail hükümetinin işgali durdurmaya yanaşmadığını ve Batı Şeria'da yerleşimci şiddetinin ağırlaştığını söyledi.
"BM bu görevini yerine getiremez hale geldi"
Kudüs'te Müslüman ve Hristiyanların kutsal mekanlara girişlerinin engellendiğini ifade eden Erdoğan, Gazze'deki gelişmelerin uluslararası toplum açısından vicdani bir mesele olduğunu söyledi.
Erdoğan, "Bundan 81 yıl önce barışı korumak için kurulan BM, bu görevini yerine getiremez hale gelmiş, getirilmiştir" dedi.
Lübnan, Sudan ve Gazze'de umutlarını BM'ye bağlayan insanların hayal kırıklığı yaşadığını belirten Erdoğan, uluslararası sisteme duyulan güvenin yeniden tesis edilmesi gerektiğini söyledi.
"Dünya 5'ten büyüktür"
BM'nin reforme edilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, 190'dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin kararlarına bağlı olduğu bir yapının adil olmadığını savundu.
Erdoğan, "BM Güvenlik Konseyi, Dünya 5'ten büyüktür ilkesiyle reforme edilmelidir" ifadelerini kullandı.
Uluslararası hukukta cezasızlığın sıradanlaşmasının sistemi çürümeye mahkum edeceğini belirten Erdoğan, uluslararası iradenin güçlendirilmesi için bölgesel sahiplenmenin önemine dikkat çekti.
Türkiye'nin Karadeniz Tahıl Koridoru gibi girişimlerle bölgesel ve küresel güvenliğe katkı sunduğunu söyleyen Erdoğan, güvensizlik üzerine kurulu siyasetin kazananının olmadığını ifade etti.
Türkiye'den bölgesel güvenlik vurgusu
Erdoğan, Türkiye'nin daha adil bir uluslararası düzen için bölgesel sahiplenme anlayışıyla hareket ettiğini söyledi.
Pakistan ve Suudi Arabistan ile kurulan savunma ittifakına da değinen Erdoğan, ittifakla bölgesel sorunlara bölgesel çözümler üretilmesinin amaçlandığını belirtti.
Körfez'deki çatışmaların sona erdirilmesi için çaba gösterdiklerini belirten Erdoğan, çatışmaların yayılmasının kimseye fayda sağlamayacağını söyledi.
Gazze'nin yeniden inşasına başlanması gerektiğini ifade eden Erdoğan, uluslararası topluma İsrail'e baskı yapma çağrısında bulundu.
"Filistin devletini boğma girişimleri hüsrana uğrayacak"
Erdoğan, "Filistin devletini boğma girişimleri hüsrana uğrayacaktır" dedi.
Filistin devletinin 1967 sınırlarında ve başkentinin Doğu Kudüs olduğu bir geleceğin kurulacağına inandığını belirten Erdoğan, "O güzel günleri inşallah hep beraber göreceğiz" ifadelerini kullandı.
Suriye ve Irak mesajı
Suriye'de 14 yıllık sürecin ardından yeni bir döneme girildiğini belirten Erdoğan, Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın liderliğinde ülkenin huzurlu ve güvenli bir ülke olma yolunda ilerlediğini söyledi.
Türkiye'nin Suriye'nin yanında olmaya devam edeceğini belirten Erdoğan, Irak'ın istikrar ve güvenliğine desteğin de sürdüğünü ifade etti.
Erdoğan, Kalkınma Yolu başta olmak üzere Irak ile ortak çalışmaların devam ettiğini söyledi.
Rusya-Ukrayna Savaşı ve Hürmüz Boğazı
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Ukrayna'nın toprak bütünlüğü temelinde sona ermesini istediklerini belirten Erdoğan, seyrüsefer güvenliği için taraflarla yürütülen çabalara dikkat çekti.
Ticari gemilere yönelik saldırıları kim tarafından gerçekleştirilirse gerçekleştirilsin kabul edilemez bulduklarını ifade eden Erdoğan, Hürmüz Boğazı'nda da ticaret serbestisini savunduklarını söyledi.
KKTC için tanıma çağrısı
Ege ve Doğu Akdeniz'deki sorunların iyi komşuluk ilkesiyle çözülmesini istediklerini belirten Erdoğan, Doğu Akdeniz Forumu önerisinin devam ettiğini söyledi.
Bu kapsamda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yönelik izolasyonların sona erdirilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, uluslararası topluma KKTC'yi tanıma ve bu devletle ilişki kurma çağrısında bulundu.
"Türkiye'nin dışlandığı bir Avrupa daha güvenli olamaz"
Türkiye'nin gelişmiş savunma sanayisiyle istikrar adası olmayı sürdürdüğünü belirten Erdoğan, Avrupa'nın ayrılmaz bir parçası olarak önemli görevler üstlendiğini söyledi.
Temmuz ayında Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen NATO Zirvesi'ne değinen Erdoğan, "Türkiye'nin dışında bırakıldığı bir Avrupa'nın daha güvenli olması mümkün değildir" dedi.
Erdoğan, Türkiye'nin vizyonunun bu yönde olduğunu ve aynı vizyonu Avrupa Birliği'nden de beklediklerini ifade etti.
Azerbaycan-Ermenistan normalleşmesine destek
Balkanlar ve Güney Kafkasya'da barış ve güvenliği desteklediklerini belirten Erdoğan, Azerbaycan ile Ermenistan arasında ortaya konulan çözüm iradesini desteklediklerini söyledi.
Erivan ile yürütülen normalleşme sürecinin de kararlılıkla ilerletildiğini belirten Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı'nın önemli bir bölgesel model haline geldiğini ifade etti.
30 Ekim'de Ankara'da yapılacak zirvenin yeni kapılar açacağını belirten Erdoğan, aralık ayında Libya'da düzenlenecek Türkiye-Afrika Zirvesi'nin de barışa katkı sunacağını söyledi.
Asya, Afrika ve Latin Amerika açılımı
Keşmir meselesi başta olmak üzere tüm sorunların yapıcı diyalogla ele alınması gerektiğini belirten Erdoğan, Afrika için de aynı yaklaşımı savunduklarını ifade etti.
Sudan ve Somali'de kalıcı barış ve istikrarı desteklemeye devam edeceklerini belirten Erdoğan, Yeniden Asya Girişimi kapsamında Asya-Pasifik ülkeleriyle ilişkilerin geliştirildiğini söyledi.
ASEAN ile ilişkilerin buna örnek olduğunu belirten Erdoğan, Latin Amerika ve Karayip ülkeleriyle ilişkilerin de geliştirildiğini kaydetti.
COP31 ve iklim değişikliği mesajı
Dünyanın çevre ve iklim değişikliğinin etkileriyle karşı karşıya olduğunu belirten Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin ve Pasifik bölgesinin iklim krizini ağır şekilde yaşadığını söyledi.
Türkiye'nin bu yıl Antalya'da COP31'e ev sahipliği yapacağını hatırlatan Erdoğan, zirvenin verilen sözlerin somut adımlara dönüştüğü bir toplantı olmasını hedeflediklerini ifade etti.
Erdoğan, eşi Emine Erdoğan'ın başlattığı Sıfır Atık Projesi'nin oluşturduğu köprünün daha da güçleneceğine inandığını söyledi.
İslam düşmanlığı ve başörtüsü yasağı eleştirisi
Müslüman kadın ve kız çocuklarının son yıllarda ayrımcılığa maruz kaldığını belirten Erdoğan, bazı ülkelerde okullarda uygulanan başörtüsü yasaklarını kadın haklarına yönelik saldırı olarak değerlendirdiklerini söyledi.
İslam düşmanlığının yayılmaya devam ettiğini belirten Erdoğan, artan ırkçılık ve yabancı düşmanlığını mücadele edilmesi gereken zehirli akımlar olarak nitelendirdi.
Ailenin ve çocukların korunması konusunda Türkiye'nin sorumluluk almaya devam edeceğini ifade etti.
Yapay zeka için uluslararası düzenleme çağrısı
Dezenformasyonun tehlikesinin sürdüğünü belirten Erdoğan, sosyal medyanın hakikati savunmayı zorlaştırdığını söyledi.
Yapay zeka konusunda da hukuki düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirten Erdoğan, BM öncülüğünde bir yapay zeka sözleşmesi hazırlanması çağrısında bulundu.
"Haksızlık karşısında susmayız"
Konuşmasının sonunda mazlumların hakkını savunmaya devam edeceğini belirten Erdoğan, "Gerekirse bedel öderiz ama haksızlık karşısında susmayız, zulme asla rıza göstermeyiz" dedi.
Dünyanın önünde iki yol bulunduğunu söyleyen Erdoğan, bunlardan birinin korku, çatışma ve içe kapanmayla karanlığa sürüklenmek, diğerinin ise adaleti savunmak olduğunu ifade etti.
Erdoğan, Türkiye'nin tercihini adaletten yana kullandığını belirterek konuşmasını tamamladı.