- Meta'nın eski yöneticisi Arturo Bejar, mahkemedeki ifadesinde şirketin kâr ve kullanıcı etkileşimi hedeflerini çocuk güvenliğinin önünde tuttuğunu öne sürdü.
- Bejar, "mola verme" özelliğinin etkisiz tasarlandığını ve şirketin 13 yaş altı milyonlarca kullanıcıdan haberdar olmasına rağmen işlem yapmadığını iddia etti.
- 1,4 trilyon dolarlık ceza riski barındıran davanın, platform kurallarında küresel ölçekte köklü değişikliklere yol açabileceği öngörülüyor.
Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta, çocukların ruh sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkileri nedeniyle açılan kapsamlı davada savunma yapıyor. California’nın Oakland kentindeki federal mahkemede görülen davada şirketin eski mühendislik direktörü Arturo Bejar, Meta’nın çocukları korumaya yönelik politikaları ve kullanıcıların platformda geçirdiği süre hakkında dikkat çeken iddialarda bulundu.
Bejar, şirket içinde kullanıcı etkileşimi ve günlük aktif kullanıcı sayısının önemli performans kriterleri arasında yer aldığını belirterek, güvenlik politikalarının ticari hedeflerin gerisinde kaldığını öne sürdü.
Meta'nın eski çalışanı mahkemede konuştu
Davada California Başsavcı Yardımcısı Megan O'Neill ve Meta'nın avukatı Paul Schmidt'nin ardından kürsüye çıkan Arturo Bejar, şirketin çalışma sistemi hakkında bildiklerini anlattı.
Daha önce Meta'da mühendislik direktörü olarak görev yapan Bejar, çalışanların değerlendirilmesinde anlamlı sosyal etkileşimler ve günlük aktif kullanıcı sayısı gibi ölçütlerin kullanıldığını söyledi.
Eski çalışan, bu yaklaşımın şirket içinde güvenlikten çok kullanıcı etkileşimi ve gelir hedeflerinin öne çıkmasına neden olduğunu iddia etti.
“Mola verme” özelliği için dikkat çeken suçlama
Bejar, Meta'nın kullanıcıların platformda geçirdiği süreyi azaltmak amacıyla geliştirdiği araçlardan birine ilişkin de çarpıcı bir iddia ortaya attı.
Kullanıcıları sosyal medyaya ara vermeye teşvik eden özelliğin “başarısız olması için tasarlandığını” öne süren Bejar, aracın varsayılan olarak etkinleştirilmediğini ve kullanıcılara gönderilen hatırlatmaların kolaylıkla göz ardı edilebildiğini söyledi.
13 yaşından küçük kullanıcı iddiası
Davanın önemli başlıklarından biri de çocukların platformlara erişimi oldu. Bejar, Meta'nın 13 yaşından küçük milyonlarca kullanıcıyı tespit edebilecek teknolojiye sahip olduğunu öne sürdü. Eski çalışan, şirketin uzun vadeli finansal çıkarları nedeniyle bu konuda yeterli adım atmadığını ve “sorma, söyleme” yaklaşımını benimsediğini iddia etti.
Bejar ayrıca Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in şirket içindeki karar alma süreçlerine doğrudan dahil olduğunu söyledi. Zuckerberg'in kararları üzerindeki etkisini anlatan Bejar, “Mark bir şeyi öncelik haline getirdiğinde, aylar içinde dağlar yerinden oynar.” dedi.
Meta çocukları bağımlı hale getirmekle suçlanıyor
Davacıları temsil eden California Başsavcı Yardımcısı Megan O'Neill ise önceki duruşmada Meta'nın iş modelinin kullanıcıları platformlarda tutmak ve verilerini toplamak üzerine kurulu olduğunu öne sürmüştü.
O'Neill, şirketin Facebook ve Instagram'ın çocuklar üzerindeki risklerine ilişkin bilgileri gizlediğini ve Meta'nın kendi yürüttüğü ruh sağlığı araştırmalarına müdahale ettiğini de iddia etmişti.
Meta ise çocukları ve gençleri kasıtlı olarak platformlara bağımlı hale getirdiği yönündeki suçlamaları kabul etmiyor.
Meta savunmasını sürdürdü
Şirketin avukatı Paul Schmidt, Meta'nın sosyal medyanın olası zararları konusunda bilgi paylaşan bir geçmişe sahip olduğunu savundu.
Schmidt ayrıca içerik ve yaş sınırı politikalarının uygulanmasının karmaşık olduğunu belirterek, şirket çalışanlarının platformların kullanıcı refahı üzerindeki etkisini iyileştirmek için çalıştığını ifade etti.
Meta'nın eski çalışanı Bejar ise önceki ifadelerinde şirketin sosyal medya platformlarının gençlere zarar verebileceğinin farkında olduğunu, ancak güvenlik ve emniyet konularının daha sonra gündeme geldiğini öne sürmüştü.
Davada Zuckerberg de dinlenebilir
Haftalarca sürmesi beklenen davada Meta CEO'su Mark Zuckerberg ve Instagram Başkanı Adam Mosseri'nin yanı sıra şirketin mevcut ve eski çalışanları ile psikoloji uzmanlarının da tanık olarak dinlenmesi bekleniyor.
Davada California, Colorado, Kentucky ve New Jersey'nin eyalet yasalarına dayanan iddiaları ele alınırken, diğer eyaletlerin federal yasalara dayandırdığı suçlamalar da değerlendirilecek. Diğer 25 eyaletin “tasarım ve bağımlılık” iddialarının ise daha sonraki duruşmalarda görülmesi bekleniyor.
Meta için 1,4 trilyon dolarlık risk
Jürinin yalnızca danışma rolü üstleneceği davada, Meta'nın sorumlu olup olmadığına ve uygulanacak yaptırım veya cezaya Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers karar verecek.
Davanın sonucu yalnızca Meta açısından değil, şirket hakkında farklı eyaletlerde devam eden benzer davalar bakımından da önem taşıyor. Sürecin Facebook ve Instagram'ın bazı özelliklerinde değişikliğe yol açabileceği değerlendiriliyor.
Meta, davayı kaybetmesi halinde 1,4 trilyon dolara varan cezalarla karşılaşabileceğini belirtiyor. Söz konusu miktarın şirketin piyasa değerine yakın olduğu ve hukuk tarihinde benzeri görülmemiş bir büyüklük taşıdığı ifade ediliyor.
Türkiye'ye olası etkisi gündemde
ABD'de görülen davadan çıkacak kararın, Meta'nın Facebook ve Instagram'daki uygulamalarında küresel ölçekte değişikliğe gitmesine yol açması halinde Türkiye'deki kullanıcıların da bu değişikliklerden etkilenmesi beklenebilir. Özellikle çocukların yaşının doğrulanması, içerik önerilerinin sınırlandırılması ve kullanıcıların platformlarda geçirdiği sürenin azaltılmasına yönelik yeni uygulamalar, Türkiye'deki kullanıcı deneyimine de yansıyabilir.
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeler ve güvenlik tedbirleri son dönemde gündemde. Bu nedenle ABD'deki davada çocukların korunması, algoritmalar ve platform tasarımına ilişkin alınacak kararların Türkiye'deki benzer tartışmalar açısından da önem taşıması bekleniyor.