- Fiji Kabinesi, ülkede hızla yayılan HIV salgınını acil durum yetkileri kapsamında “ulusal kriz” ilan etti.
- 2025’te 2 bin 16 yeni HIV tanısı konuldu. Bu sayı 2024’te 1.583’tü ve bir yılda yaklaşık yüzde 27 artış yaşandı.
- Salgının önemli itici güçlerinden biri, özellikle metamfetamin kullanan kişiler arasında iğne ve şırınga paylaşımı. WHO da enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımının Fiji’de HIV bulaşında önemli bir faktör olduğunu belirtiyor.
- 2025 sonunda Fiji’de 3 bin 535 kişinin HIV ile yaşadığı kaydedildi; yeni tanı alanların yüzde 40’tan fazlası henüz tedaviye alınmamıştı.
Pasifik ada ülkesi Fiji’de HIV vakalarının son yıllarda olağanüstü hızda artmasının ardından hükümet harekete geçti.
Fiji Kabinesi, ülkedeki HIV salgınını ulusal sağlık krizi ilan etti. Enformasyon Bakanı Lynda Tabuya, kararın Kabine toplantısında alındığını ve hükümetin salgına acil durum yetkileri kapsamında müdahale edeceğini açıkladı.
Tabuya, hükümetin ve uluslararası kalkınma ortaklarının salgınla mücadele için finansman sağladığını, Sağlık Bakanlığı bünyesinde de HIV krizine odaklanan özel bir birimin faaliyet gösterdiğini söyledi.
Bir yılda yüzde 27 artış
Fiji’de HIV vakalarındaki artış son yıllarda hız kazandı.
Ülkede 2024 yılında 1.583 yeni HIV tanısı konulurken, bu sayı 2025’te 2 bin 16’ya yükseldi. Böylece yeni tanılarda bir yıl içinde yaklaşık yüzde 27 artış kaydedildi. 2025’teki rakam, ülkede HIV takibinin başladığı dönemden bu yana kaydedilen en yüksek yıllık tanı sayısı oldu.
2025 yılı sonunda resmi kayıtlara göre 3 bin 535 kişi HIV ile yaşıyordu. Bunlardan yalnızca 1.979 kişinin antiretroviral tedavi aldığı bildirildi.
Yeni tanı konulan kişilerin yüzde 40’tan fazlasının henüz sağlık hizmetlerine ve tedaviye dahil edilmemiş olması, salgının kontrol altına alınmasını zorlaştıran başlıca sorunlardan biri olarak gösteriliyor.
Gençler arasında vaka artışı dikkat çekiyor
Salgının demografik yapısı da yetkilileri endişelendiriyor.
2025’te yeni HIV tanısı konulanların yaklaşık üçte ikisinin 20-34 yaş grubunda olduğu bildirildi. Aynı dönemde 10-19 yaş grubundaki enfeksiyonlarda da yüzde 45 artış kaydedildi.
Geçen yıl 67 çocukta HIV tespit edilirken, bunların 59’unun virüsü anneden çocuğa bulaş yoluyla aldığı belirtildi. HIV ile yaşayan 117 kişinin ise 2025’te hayatını kaybettiği, ölenler arasında 15 yaşından küçük 17 çocuğun bulunduğu açıklandı.
İğne paylaşımı salgının önemli nedenlerinden biri
Fiji’deki HIV salgınının arkasındaki en önemli faktörlerden biri, uyuşturucu enjekte eden kişiler arasında steril olmayan iğne ve şırınga kullanımı olarak öne çıkıyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün değerlendirmesine göre 2024’te HIV tedavisine başlayan kişiler arasında enfeksiyon yolu belirlenenlerin yüzde 48’i uyuşturucu enjekte eden kişilerden oluşuyordu. WHO ve UNDP tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, özellikle başkent Suva’da steril şırıngaya erişimde ciddi sorunlar bulunduğunu ortaya koydu.
Araştırmalar, metamfetamin kullanımının da salgının yayılmasında önemli bir rol oynadığını gösteriyor. HIV alanındaki uzmanlar, iğne ve şırınga paylaşımının önlenmesine yönelik programların güçlendirilmesini kritik bir adım olarak değerlendiriyor.
“Dünyanın en hızlı büyüyen HIV salgınlarından biri”
Fiji’deki artışın boyutu uluslararası sağlık kuruluşlarının da dikkatini çekiyor.
Ağustos ayında yayımlanan bir AIDSmap değerlendirmesinde Fiji, dünyanın en hızlı büyüyen HIV salgınlarından birinin yaşandığı ülke olarak tanımlandı. Ülkede yaklaşık 9 bin kişinin HIV ile yaşadığı tahmin edilirken, yetişkinlerde HIV görülme oranının yaklaşık yüzde 1,6 seviyesine ulaştığı bildirildi. Bu oran kabaca her 60 yetişkinden birinin HIV ile yaşadığı anlamına geliyor.
Araştırmacılar, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde Fiji’de yıllık yeni enfeksiyon sayısının 2030’a kadar yaklaşık üç katına çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Tedaviye erişimde ciddi açık bulunuyor
Salgının büyümesine rağmen HIV tanısı alan herkesin tedaviye erişememesi de önemli bir sorun.
WHO, Fiji’de HIV ile yaşayan kişilerin önemli bir bölümünün durumundan haberdar olmadığını ve tedaviye erişimin yetersiz kaldığını belirtiyor. Kurum, özellikle uyuşturucu enjekte eden kişiler için iğne ve şırınga programları gibi zarar azaltma uygulamalarının güçlendirilmesini öneriyor.
Uzmanlara göre yalnızca yeni vakaları tespit etmek yeterli değil. Erken tanı, antiretroviral tedaviye erişim, düzenli ilaç kullanımı ve HIV taşıyan kişilerin toplumdan dışlanmasını önleyecek sağlık politikalarının birlikte uygulanması gerekiyor.
Hükümet kapsamlı müdahale hazırlıyor
Fiji hükümeti, ulusal kriz ilanıyla birlikte salgına yönelik mevcut çalışmaların genişletileceğini açıkladı.
Enformasyon Bakanı Tabuya, Sağlık Bakanlığı'nın yanı sıra polis ve diğer kurumların da mücadeleye dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle uyuşturucu kullanımı ve hapishanelerdeki iğne paylaşımının HIV bulaşındaki rolüne dikkat çekildi.
Fiji hükümetinin önündeki temel hedefler arasında yeni enfeksiyonların azaltılması, test ve tanı kapasitesinin artırılması, HIV taşıyan kişilerin tedaviye dahil edilmesi ve uyuşturucu enjekte eden kişilerin steril ekipmana erişiminin sağlanması bulunuyor.
Ulusal kriz ilanı, Fiji'nin daha önce Ocak 2025'te duyurduğu HIV salgını ilanının ardından atılmış daha kapsamlı bir siyasi ve idari adım niteliği taşıyor.