Market raflarındaki fiyat artışları vatandaşın cebini yakarken bir yandan da hizmet sektöründeki kontrolsüz zamlar gündem olmaya başladı. Gıdada birçok girdi maliyeti bulunurken emeğe dayalı hizmetlerdeki girdi maliyetlerinin daha düşük olmasına rağmen katlanarak zamlanması dikkat çekiyor.
Eskiden ev tadilatında işçilik bedeli yüzde 30’u ile 50’si arasındayken şu anda işçilik bedeli, malzemenin bedelini katlamış durumda.
El emeği tarifesinde dev zamlar
2022 ile 2026 arasındaki 4 yıllık dönemde 1 kilogram beyaz peynirin fiyatı yüzde 500, 1 litre ayçiçeği yağı yüzde 450, tavuk yüzde 550 zamlandı.
El emeği tarifesi ise bu zamları gölgede bırakan ücret değişimleri yaşadı. Pantolon paçası kısaltma bedeli 4 yılda yüzde 1100 artarken, şehir içi nakliye ücreti yüzde 1200 artış gösterdi. Berber ve kuaförlerde fiyat artışları ise yüzde 800’ü, oto yıkama yüzde 750’yi geçti.
Kayıt dışılık had safhada!
Uzmanlar bahsi geçen hizmet işlerinde vergi kaçakçılığının da oldukça fazla olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Kredi kartı yerine genellikle elden tahsilat yapılması ve nakit talebinin çok yüksek olması, sektördeki kayıt dışılığın boyutlarını da gözler önüne seriyor. Kontrollerde kendi fiyatlarını düşük gösteren hayali fişler keserek yazar kasası raporu alıyorlar”
“Çarkı döndürüyorum”
İstanbul Beylikdüzü’nde terzilik yapan Kemal Ayaydın, giderlerinin sadece iğne-iplik olmadığını belirterek kira, elektrik ve SGK primlerini de ödediklerini kaydetti. Ayaydın, eskiden yılda 1 kere zam yaptıklarını bunun da yeterli geldiğini ifade ederek şu anda geleceği kestiremediklerini söyledi ve şunları ekledi:
“Bugün aldığımız tela, fermuar, astar yarın toptancıda aynı fiyata bulunmuyor. Hâl böyle olunca mecburen gelecekteki olası maliyetleri, yani beklenti enflasyonunu hesaba katarak fiyat vermek zorunda kalıyoruz. Paça kısaltma 1.000 lira olunca müşteri şaşırıyor ama ben o parayla çarkı ancak döndürüyorum”
“Zam riskini fiyata ekliyoruz”
Maslak’ta oto yıkama işi yapan Serkan Öztürk, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“Oto yıkama fiyatları çok arttı evet, ama bizim arka plandaki gider kalemlerimiz çok daha vahim durumda. Su ve elektrik faturalarını geçtim, çalıştıracak çırak, kalifiye eleman bulamıyoruz. Yevmiyeleri sürekli artırmak zorundayız. Kullandığımız şampuan, cila, bez gibi sarf malzemelerinin fiyatı her ay değişiyor. Enflasyon tahminlerimizi aştığı için artık maliyet hesaplarken önümüzdeki ayın zam riskini de fiyata eklemek zorunda kalıyoruz. Fiyatı mecburen ‘beklentiye’ göre belirliyoruz, yoksa dükkânın kapısına kilit vururuz”