Bu anlaşma sadece iki ülke arasındaki askeri işbirliğini güçlendirmekle kalmıyor, aynı zamanda büyüyen stratejik ortaklıklarını da vurguluyor. Bu yaz başında tamamlanan anlaşma, özellikle Sırbistan ve Kosova arasında devam eden gerginlikler göz önüne alındığında, daha geniş jeopolitik etkilere sahip olarak görülüyor.
Dassault Rafale, Dassault Aviation tarafından tasarlanan ve üretilen, çift motorlu ve delta kanatlı çok rollü bir savaş uçağıdır. Başlangıçta 1980'lerin sonunda tasarlanan üretimi, siyasi ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle 1995'te kısa bir süre durdurulmasına rağmen, Aralık 1992'de resmen başladı. Üretim 1997'de yeniden başladı ve deniz operasyonları için tasarlanan ilk Rafale M 1999'da uçtu. Uçak 2002 yılında Fransız Donanması'nda, 2004 yılında ise Fransız Hava Kuvvetleri'nde hizmete girmiştir.
Bugüne kadar 120 Rafale resmi olarak sipariş edildi ve uçaklar Fransız ordusu için hem kara hem de uçak gemisi tabanlı operasyonlarda hizmet verdi.
Rafale, hava üstünlüğü, yer desteği, keşif ve nükleer caydırıcılık da dahil olmak üzere çok çeşitli görevleri yerine getirmesini sağlayan “Omnirole” özellikleriyle bilinmektedir. SPECTRA elektronik harp sistemi de dahil olmak üzere gelişmiş aviyoniklerle donatılmıştır ve gelişmiş durumsal farkındalık için çoklu sensör veri füzyonu özelliğine sahiptir.
Uçak 1.800 km/sa azami hıza ulaşabilir ve 3.700 km azami menzile sahiptir. Havadan havaya füzeler, hassas güdümlü bombalar ve gemi savar füzeleri de dahil olmak üzere çeşitli silahları taşıyabilen 14 sabit nokta ile Rafale, hem konvansiyonel hem de asimetrik savaş senaryolarında olağanüstü çok yönlülük ve beka kabiliyeti sunmaktadır.
Anlaşmanın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 29-30 Ağustos 2024 tarihlerinde Belgrad'a yapacağı ziyaret sırasında resmen teyit edilmesi bekleniyor. Bu diplomatik ve ticari operasyonun düzenlenmesinde merkezi bir rol oynayan Macron, ziyareti sırasında sözleşmeyi resmileştirecek.
Macron'un katılımı, hem Fransa'nın teknolojik uzmanlığı hem de Sırbistan ile ortaklığının güçlendirilmesi açısından bu satışın öneminin altını çiziyor.
Anlaşmanın zamanlaması da Avrupa diplomasisi bağlamında önem taşıyor. Temmuz ayı ortasında Cumhurbaşkanı Macron, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in Avrupa'nın arabuluculuk çabaları doğrultusunda Kosova ile ilişkileri normalleştirme kararlılığını övdü.
Macron, Sırbistan ve Kosova arasındaki gerilimi azaltmayı amaçlayan Brüksel-Ohrid anlaşmalarının tam olarak uygulanması çağrısında bulundu. Bu daha geniş diplomatik bağlam, Fransa'nın bölgedeki stratejik çıkarlarını yansıtan Rafale anlaşmasına ağırlık katıyor.
Yaz başında sonuçlanan müzakereler bu jeopolitik mülahazalardan etkilenmiştir. Belgrad ile Fransız uçak üreticisi arasındaki sözleşmeye nihai onayı vermek artık Cumhurbaşkanı Macron'a kalmış durumda. Macron birkaç aydır, Fransa'nın Sırbistan için kilit bir savunma ortağı olarak rolünü sağlamlaştırması beklenen 12 Rafale jetinin bu satışını aktif bir şekilde savunuyordu.