- Denizanalarının soğutma sistemindeki deniz suyu pompalarını tıkaması üzerine üç reaktör tamamen devre dışı bırakıldı.
- Dördüncü reaktörün elektrik üretimi yüzde 50 seviyesine düşürüldü.
- Altıncı reaktör tam kapasiteyle çalışırken beşinci reaktör daha önce planlı bakım nedeniyle kapatılmıştı.
- İşletmeci EDF, olayın tesis, çalışanlar veya çevre açısından güvenlik riski oluşturmadığını açıkladı.
Fransa'nın kuzeyindeki Gravelines Nükleer Santrali, bu kez aşırı sıcaklar veya kuraklık nedeniyle değil, yoğun bir denizanası sürüsü nedeniyle üretim kaybı yaşadı.
Santralin işletmecisi EDF, denizanalarının deniz suyu pompalama istasyonlarına ulaşmasının ardından güvenlik önlemlerinin devreye sokulduğunu açıkladı. Denizden alınan suyun soğutma sistemlerinde kullanılmasını sağlayan pompaların tıkanması üzerine üç reaktörün çalışması durduruldu.
Bir başka reaktörün üretimi de yarıya indirildi.
Altı reaktörlü santralde yalnızca biri tam kapasitede
Dunkirk yakınlarında bulunan Gravelines, her biri 900 megavat kapasiteli altı reaktörüyle Batı Avrupa'nın en büyük nükleer santrallerinden biri.
Denizanası istilasının ardından santraldeki tablo şöyle oluştu:
- 2, 3 ve 4 numaralı reaktörler: Tamamen devre dışı.
- 1 numaralı reaktör: Üretim yüzde 50 kapasiteye indirildi.
- 5 numaralı reaktör: Planlı bakım nedeniyle daha önce devre dışı.
- 6 numaralı reaktör: Tam kapasiteyle çalışmaya devam ediyor.
Böylece altı reaktörlü tesiste yalnızca bir reaktör tam kapasiteyle elektrik üretmeye devam ediyor.
EDF: Güvenlik riski yok
EDF, denizanası nedeniyle yaşanan kesintinin tesislerin, çalışanların veya çevrenin güvenliği açısından herhangi bir risk oluşturmadığını bildirdi.
Sorunun, denizden santrale soğutma suyu taşıyan sistemlerdeki tıkanıklıkların giderilmesiyle çözülmesi bekleniyor.
Santralde benzer bir olayın 2025 yılında da yaşandığı ve denizanalarının deniz suyu pompalarını tıkaması nedeniyle üretimin geçici olarak durduğu belirtildi.
Fransa'nın nükleer üretimi bu yıl ikinci kez baskı altında
Gravelines'teki olay, Fransa'nın nükleer enerji sektörünün bu yıl karşı karşıya kaldığı ilk olağandışı kesinti değil.
Ülkede haziran ve temmuz aylarında etkili olan aşırı sıcaklar ve kuraklık, bazı nükleer reaktörlerin geçici olarak kapatılmasına neden olmuştu.
Son denizanası kaynaklı kesintilerden önce de Fransa'nın nükleer elektrik üretimi normal seviyesinin altında seyrediyordu. AFP'nin EDF verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre ülkenin nükleer üretimi pazar günü normal seviyenin yüzde 15,6 altında gerçekleşti.
Denizanası istilaları nükleer santraller için yeni bir sorun değil
Denizanalarının enerji tesislerinin soğutma sistemlerini etkilemesi yalnızca Fransa'ya özgü değil.
Benzer olaylar daha önce İsveç ve Japonya'daki nükleer santrallerde de yaşandı. Yoğun denizanası sürülerinin su alma sistemlerini tıkaması, reaktörlerin güvenli şekilde soğutulması açısından sorun oluşturabildiği için tesislerde üretimin geçici olarak durdurulmasına yol açabiliyor.
Denizlerin ısınması denizanası popülasyonunu artırıyor
Uzmanlar, denizanası popülasyonundaki artışın arkasında birden fazla çevresel faktör bulunduğuna dikkat çekiyor.
Aşırı avlanma, plastik kirliliği ve iklim değişikliğine bağlı deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın, denizanalarının çoğalması ve yayılması için daha elverişli koşullar oluşturabileceği belirtiliyor.
Bu durum, deniz ekosistemindeki değişimlerin enerji altyapısı gibi doğrudan bağlantılı olmayan sektörlerde dahi beklenmedik sonuçlar yaratabileceğini gösteriyor.
Fransa'nın enerji sistemi için yeni bir sınama
Fransa elektrik üretiminin önemli bölümünü nükleer enerjiden sağlıyor. Ülkede 57 nükleer reaktör, toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini karşılıyor.
Bu nedenle Gravelines gibi büyük bir santralde birden fazla reaktörün aynı anda üretim dışı kalması, yalnızca santral açısından değil Fransa'nın elektrik arzı açısından da önem taşıyor.
Üstelik kesinti, sıcak hava dalgalarının elektrik talebini artırdığı ve kuraklığın nükleer santrallerin soğutma imkanlarını zorladığı bir dönemde meydana geldi.
Nükleer santrallerde iklim kaynaklı yeni risk
Gravelines'teki olay, nükleer enerji tesislerinin yalnızca klasik teknik arızalar veya yakıt sorunları nedeniyle değil, iklim ve ekosistemlerdeki değişimler nedeniyle de operasyonel risklerle karşılaşabileceğini ortaya koyuyor.
Bu yıl Fransa'da önce sıcaklık ve kuraklık, şimdi ise denizanası sürüleri nükleer üretimi etkiledi. Santralin güvenliği açısından herhangi bir risk bildirilmemesine rağmen, olay Fransa'nın nükleer ağırlıklı enerji sisteminin çevresel koşullara ne kadar bağımlı olduğunu bir kez daha gösterdi.