Üzerinde 60 işaret bulunan tabletin 39 farklı karakter içerdiği ve yazının bilinen hiçbir yazı sistemiyle doğrudan eşleştirilemediği belirtiliyor.
Daha da ilginci, araştırmacılar tabletin Kafkasya'nın şimdiye kadar bilinmeyen eski bir yazı geleneğine ait olabileceğini düşünüyor.
Balıkçılar tesadüfen buldu
Hikâye 2021 sonbaharında Gürcistan'ın Dmanisi bölgesindeki Bashplemi Gölü yakınlarında başladı.
Balık tutan yöre sakinleri, üzerinde sıra sıra işaretler bulunan yaklaşık kitap büyüklüğündeki bir bazalt levhaya rastladı.
Daha sonra yapılan incelemelerde taşın yerel kökenli bazalttan yapıldığı belirlendi.
Tablet yaklaşık 24,1 × 20,1 santimetre büyüklüğünde. Üzerindeki 60 işaret ise yedi yatay satır halinde düzenlenmiş durumda.
İşaretleri kazımak için iki aşamalı yöntem kullanılmış
Tabletin yapım tekniği de dikkat çekici.
Araştırmacılara göre karakterler önce konik biçimli sert bir aletle açılan küçük delikler kullanılarak oluşturuldu. Ardından bu noktalar yuvarlak uçlu bir alet yardımıyla birleştirilip düzgün çizgilere dönüştürüldü.
Yani işaretler taşa gelişigüzel çizilmemiş; yazıyı oluşturan kişinin ciddi zaman ve emek harcadığı anlaşılıyor.
Hangi dilde yazıldığı bilinmiyor
Asıl gizem burada başlıyor.
Araştırmacılar karakterleri 20'den fazla eski yazı sistemiyle karşılaştırdı.
Bazı işaretlerde Proto-Gürcü ve Kafkasya'daki başka yazı geleneklerinin yanı sıra Sami, Brahmi ve Kuzey İberya yazılarıyla biçimsel benzerlikler tespit edildi.
Ancak bunların hiçbiri tabletin yazısını çözmeye yetmedi.
Araştırmanın yazarları, karakterlerin bölgenin eski bir Kafkas topluluğuna ait şimdiye kadar bilinmeyen yerel bir yazı sistemini temsil etme ihtimali üzerinde duruyor.
Binlerce yıllık olabilir
Tabletin kesin yaşı henüz belirlenmiş değil.
Ancak bulunduğu bölgenin arkeolojik bağlamından hareket eden araştırmacılar eserin Geç Tunç Çağı ile Erken Demir Çağı arasına tarihlenebileceğini düşünüyor.
Bu durumda yazıtın geçmişi yaklaşık MÖ 2. binyılın sonları ile MÖ 1. binyılın başlarına kadar uzanabilir.
Bu nokta önemli çünkü Kafkasya'nın eski yazı kültürlerine ilişkin bildiklerimizi genişletebilecek bir keşifle karşı karşıya olabiliriz.
Peki tablette ne yazıyor?
Şimdilik hiç kimse bilmiyor.
Araştırmacılar metnin bir askerî zaferi, önemli bir inşa faaliyetini veya dinî bir sunuyu kaydetmiş olabileceği gibi ihtimalleri tartışıyor. Ancak bunların henüz varsayımdan ibaret olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor.
Çünkü bilinmeyen bir yazının çözülebilmesi için yalnızca karakterleri görmek yeterli değil.
Benzer metinlerin bulunması, karakterlerin tekrar sıklığının incelenmesi ve mümkünse aynı metnin bilinen başka bir dilde karşılığını taşıyan çift dilli bir yazıtın keşfedilmesi gerekiyor.
Şimdilik Bashplemi tableti sessizliğini koruyor:
60 işaret, 39 farklı karakter ve binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşmış, henüz kimsenin okuyamadığı bir mesaj…