- IQAir'ın 2025 raporunda 143 ülke ve 9 bin 446 şehirden alınan veriler değerlendirildi.
- Dünya genelinde yalnızca 13 ülke ve bölge, DSÖ'nün yıllık PM2.5 sınır değerini karşılayabildi.
- Yeni Delhi üst üste 8. kez dünyanın en kirli başkenti olurken Ankara 80. sırada yer aldı.
- Yapay zeka veri merkezleri ve orman yangınları, 2025'te hava kirliliğini artıran yeni ve önemli faktörler arasında gösterildi.
İsviçre merkezli hava izleme ajansı IQAir tarafından hazırlanan 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu, küresel hava kirliliğinin ulaştığı boyutu gözler önüne serdi.
143 ülke ve 9 bin 446 şehirden elde edilen verilerin değerlendirildiği rapora göre, dünya genelinde yalnızca 13 ülke ve bölge, Dünya Sağlık Örgütü'nün yıllık 5 mikrogram/metreküp PM2.5 sınır değerinin altında kalabildi.
Akciğerlere ve kan dolaşımına ulaşabilen 2,5 mikrometreden küçük ince partikül maddeler olarak tanımlanan PM2.5, ciddi kronik sağlık sorunlarına yol açabilen başlıca hava kirleticileri arasında gösteriliyor.
Raporda özellikle Orta ve Güney Asya, hava kirliliğinin en yoğun olduğu bölgeler olarak öne çıktı.
Yeni Delhi yine en kirli başkent
Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi, üst üste 8. kez dünyanın hava kalitesi en kötü başkenti oldu. Elektrik üretiminde fosil yakıtlara yüksek oranda bağımlı olan kentte hava kirliliğinin kritik seviyelerde seyrettiği belirtildi.
Yeni Delhi'yi Bangladeş'in başkenti Dakka, Tacikistan'ın başkenti Duşanbe ve Çad'ın başkenti Encemine takip etti.
En temiz başkentler sıralamasında ise Fransız Polinezyası'na bağlı Papeete ilk sırada yer aldı. Porto Riko'nun başkenti San Juan ve Barbados'un başkenti Bridgetown da en temiz başkentler arasında gösterildi.
Ankara başkentler sıralamasında 80. sırada
Raporda Türkiye'nin başkenti Ankara da hava kalitesi açısından değerlendirildi. Ankara, dünya başkentleri arasında yapılan sıralamada 80. sırada yer aldı.
Yapay zeka veri merkezleri yeni emisyon kaynağı oldu
2025 yılında hava kalitesinin kötüleşmesinde fosil yakıt kullanımı, sanayi üretimi, kalitesiz yakıtla ısınma ve anız yakma gibi geleneksel kaynakların yanı sıra yeni faktörlerin de etkili olduğu belirtildi.
Yapay zeka teknolojilerinin artan enerji ihtiyacı ve veri merkezlerinde yedek güç amacıyla kullanılan dizel jeneratörler, raporda yeni bir emisyon kaynağı olarak öne çıktı.
Orman yangınları hava kalitesini daha da bozdu
Kanada ve Avrupa'da rekor seviyelere ulaşan orman yangınları da 2025 yılında küresel hava kalitesini olumsuz etkileyen başlıca faktörlerden biri oldu.
Yangınların atmosfere yüksek miktarda partikül madde yaydığı ve bunun hava kirliliğinin küresel ölçekte artmasına katkı sağladığı belirtildi.
Raporun sonuç bölümünde, hava kirliliğinin oluşturduğu çevresel ve sağlık risklerinin azaltılması için fosil yakıt merkezli enerji politikalarından vazgeçilmesi ve temiz, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması çağrısı yapıldı.