- Airports Council International Europe, Avrupa’da “sistemik jet yakıtı kıtlığı” riski uyarısı yaptı
- Hürmüz Boğazı üzerinden geçen arz küresel jet yakıtının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor
- Bazı ülkelerde rezervler sadece 8-10 gün yetecek seviyede
- Havayolu şirketleri uçuş azaltma ve fiyat artırma yoluna gidiyor
Avrupa’daki havalimanlarını temsil eden Avrupa Uluslararası Havaalanları Konseyi , Avrupa Birliği’ne gönderdiği mektupta jet yakıtı (parafin) rezervlerinin hızla azaldığını ve askeri hareketlilik nedeniyle tedarik zincirinin ciddi baskı altında olduğunu bildirdi.
Kuruluşun Genel Direktörü Olivier Jankovec, durumun beklenenden daha kritik olduğunu vurgulayarak özellikle yaz aylarında yoğunlaşacak turizm sezonunun tehlikeye girebileceğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı kritik rol oynuyor
Küresel jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bölgedeki gerilim ve trafik sıkışıklığı, Avrupa’ya yönelik yakıt akışını doğrudan etkiliyor.
Basra Körfezi’nde yaklaşık 170 milyon varil petrolün beklediği ve sevkiyatın aksadığı belirtiliyor.
| Risk Faktörü | Mevcut Durum (11 Nisan) | 3 Hafta Sonrası Öngörüsü (Mayıs 2026) | Sektörel Etki / Önlem |
| Jet Yakıtı Stokları | %25-30 Doluluk | Kritik Eşik (%5 altına iniş) | Uçuşların %60'ının iptal edilmesi veya askıya alınması riski. |
| Bilet Fiyatları | %45 Artış | %150+ Artış | Artan yakıt ek ücretleri nedeniyle hava ulaşımının "lüks" haline gelmesi. |
| Alternatif Rotalar | Uzayan uçuş süreleri | Kapasite daralması | Yakıt ikmali için Avrupa dışı (Orta Asya, Afrika) teknik duraklama zorunluluğu. |
| Tedarik Kaynağı | Rezervlerden kullanım | Stratejik kesinti | Havayolu şirketlerine yakıt kotası uygulanması (Karne usulü). |
| Lojistik Maliyet | %30 Artış | Sürdürülemez seviye | Kargo taşımacılığı fiyatlarının fırlamasıyla tedarik zinciri kırılması. |
Rezervler tükenme noktasında
Bazı Avrupa ülkelerinde stratejik jet yakıtı rezervlerinin yalnızca 8 ila 10 gün yetecek seviyede olduğu ifade ediliyor. Bu sürenin ardından karne uygulamasına geçilmesi gerekebileceği uyarısı yapılıyor.
İtalya’daki bazı havalimanlarında ise tedarik sorunları nedeniyle şimdiden acil önlemler uygulanmaya başlandı.
Havayolları sefer azaltıyor
Artan maliyetler ve arz sıkıntısı havacılık sektörünü doğrudan etkiliyor. ABD merkezli Delta Air Lines kapasitesini azaltmayı planlıyor.
LOT Polish Airlines ve Air New Zealand bazı uçuşları iptal ediyor. Bilet fiyatlarında artış eğilimi dikkat çekiyor.
AB’den acil önlem talebi
Airports Council International Europe, Avrupa Komisyonu’ndan olağanüstü tedbirler alınmasını istedi.
Öneriler arasında AB genelinde ortak jet yakıtı alımı, rafinerilere üretim önceliği yükümlülükleri ve arz ve üretimi izlemek için merkezi bir sistem kurulması.
Ekonomik etkiler büyüyebilir
Jet yakıtı fiyatları ton başına yaklaşık 1.573 dolara çıkarak çatışma öncesi seviyelerin iki katını aştı. Bu durumun yalnızca havacılığı değil, turizm ve genel ekonomi üzerinde de ciddi baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı ise mevcut durumu “tarihin en keskin enerji krizlerinden biri” olarak nitelendirerek, küresel ekonomi ve gıda güvenliği üzerinde de ağır etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.