- Serebral palside erken doğum ve enfeksiyonlar önemli risk oluştururken; baş kontrolü, yürüme ve konuşma gibi gelişim basamaklarının takibi kritik önem taşıyor.
- 2-3 aylıkken başını kaldıramayan, 18 aylıkken yürümeyen veya 24 aylıkken konuşamayan çocukların çocuk nörolojisi uzmanınca değerlendirilmesi gerekiyor.
- Tek bir kesin tanı yöntemi bulunmayan hastalıkta, risk taşıyan bebeklerin henüz belirti göstermeseler dahi erken dönemde fizik tedaviye başlatılması öneriliyor.
Bebeklerin başını kontrol etmesi, ilk adımlarını atması ve kelimeler söylemeye başlaması gelişim sürecinin önemli aşamaları arasında bulunuyor. Bu becerilerin beklenen dönemlerde kazanılmaması veya daha önce kazanılmış yeteneklerin kaybedilmesi ise uzman değerlendirmesini gerektirebiliyor. Medipol Sağlık Grubu Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, 6 Ekim Dünya Serebral Palsi Farkındalık Günü kapsamında yaptığı açıklamada, özellikle prematüre ve düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelen bebeklerin yakından izlenmesi gerektiğini belirtti. Uzman, erken değerlendirme ve uygun fizik tedavi ile rehabilitasyon desteğinin çocukların gelişimini desteklemedeki önemine dikkat çekti.
Serebral palsi nedir, hangi durumlarda ortaya çıkabilir?
Serebral palsi, gelişimini tamamlamamış beyinde doğum öncesinde, doğum sırasında veya doğum sonrasında meydana gelen hasarlarla ilişkili hareket ve duruş bozukluklarını kapsıyor. Ancak bu durum yalnızca hareket kısıtlılığıyla sınırlı kalmayabiliyor. Çocuğun mevcut becerilerinin desteklenmesi ve gelişiminin düzenli olarak takip edilmesi de önem taşıyor.
Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, serebral palsi açısından risk oluşturabilecek durumlar hakkında bilgi verdi.
Prematüre doğum ve düşük doğum ağırlığının önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirten İçağasıoğlu, gebelik döneminde annenin alkol veya sigara kullanmasının, bazı ilaçlara maruz kalmasının ve geçirilen enfeksiyonların da risk oluşturabileceğini ifade etti. Doğum sonrasında gelişen beyin kanamaları ve ağır enfeksiyonlar da risk faktörleri arasında yer alabiliyor.
Uzman, bazı genetik bozuklukların da serebral palsiye benzeyen klinik tablolara yol açabildiğini belirtti.
Bebeklerde hangi gelişim basamakları takip edilmeli?
Serebral palsinin erken fark edilmesinde bebeklerin gelişim basamaklarının izlenmesi önemli rol oynuyor. Prof. Dr. İçağasıoğlu, özellikle baş kontrolü, yürüme ve konuşma becerilerinin kazanılma sürecine dikkat çekti.
İçağasıoğlu, ailelerin takip etmesi gereken dönemleri şöyle anlattı:
“Bebeğiniz 2 aylıkken sırtüstü yattığı pozisyonda başını hafifçe kaldıramıyorsa, 3 aylıkken yüzüstü pozisyonda başını kaldıramıyorsa veya 18 aylık olmasına rağmen halen yürümüyorsa dikkatli olmak gerekiyor. 24 aylık olduktan sonra halen tek kelimeleri yoksa ya da iki kelimelik cümleler kuramıyorsa serebral palsi açısından değerlendirilmesi gerekebilir.”
Bu gelişimsel gecikmelerin her zaman serebral palsi anlamına gelmediğini vurgulayan uzman, belirtilerin farklı nedenlerden kaynaklanabileceğini belirtti. Ailelerin bu tür durumlarla karşılaşması halinde çocuk nörolojisi uzmanına başvurması önem taşıyor.
Serebral palsi tanısı nasıl konuluyor?
Serebral palsinin tanısında tek bir testin yeterli olmadığını belirten İçağasıoğlu, klinik değerlendirmenin ve gelişim sürecinin izlenmesinin önemine dikkat çekti.
Prof. Dr. İçağasıoğlu, tanı sürecine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Serebral palsinin bugün kesin bir tanı yöntemi, tek bir tanı yöntemi yok. Bu nedenle gelişim basamaklarını hem hekimlerin hem de ailelerin çok iyi takip etmesi gerekiyor.”
Bebeğin gelişiminde belirgin gecikmeler görülmesi kadar, daha önce kazandığı bir beceriyi kaybetmesi de değerlendirilmesi gereken bir durum olarak öne çıkıyor. Bu nedenle ailelerin gelişim sürecindeki değişiklikleri takip etmesi ve gerektiğinde uzman görüşü alması gerekiyor.
Erken fizik tedavi ve rehabilitasyon neden önemli?
Serebral palsinin kesin bir tedavisinin bulunmadığını belirten İçağasıoğlu, erken dönemde başlanan fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarının çocukların gelişimini destekleyebileceğini ifade etti.
Özellikle prematüre doğan, düşük doğum ağırlığı bulunan veya başka risk faktörleri taşıyan bebeklerin erken dönemde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan uzman, bu çocukların belirti göstermeseler bile takip programlarına alınabildiğini söyledi.
İçağasıoğlu, erken müdahalenin önemini şu sözlerle anlattı:
“Prematüre doğan, düşük doğum ağırlığı olan ve risk faktörleri bulunan bebekleri genellikle çok erken dönemde, bebekte hiç bir bulgu ya da belirti olmasa bile fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümüne yönlendiriyoruz. Ne kadar erken fizik tedaviye başlanırsa oluşabilecek sorunların önüne geçme açısından o kadar erken adım atılmış olur.”
Uzmanların değerlendirmesine göre gelişim basamaklarının düzenli takibi, risk taşıyan bebeklerin erken dönemde belirlenmesine ve ihtiyaç duydukları desteğe zamanında ulaşmasına katkı sağlayabiliyor.