- İngiltere, Avrupa’da jet yakıtı kıtlığına karşı en savunmasız ülke olarak öne çıkıyor.
- Kuveyt’e olan yüksek bağımlılık temel risk unsuru.
- Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, küresel yakıt akışını sekteye uğratıyor.
- Havayolları, arz riski nedeniyle yaz aylarında uçuş iptallerini değerlendirebilir.
Ryanair CEO’su Michael O’Leary, jet yakıtı fiyatlarının yükselmesinin önemli olduğunu ancak asıl tehlikenin fiziksel arz kesintisi olduğunu vurguladı.
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle Orta Doğu’dan Avrupa’ya yakıt sevkiyatının belirsiz hale geldiğini belirten O’Leary, “Orta Doğu’da yakıt olabilir ama Avrupa’ya ne zaman ve nasıl ulaşacağı belirsiz” dedi.
Uçuş iptalleri gündeme gelebilir
Küresel havayolu şirketleri, artan maliyetler ve arz riski nedeniyle şimdiden bazı uçuşları iptal etmeye başladı.
O’Leary, özellikle yaz aylarında yakıt arzının yüzde 10-20 oranında bile aksaması durumunda, sadece Ryanair’in değil tüm havayolu sektörünün kapasite düşürmek zorunda kalabileceğini ifade etti.
| Parametre | Mevcut Durum / Veri | Temel Risk Faktörü | Olası Sonuç |
| Kuveyt Bağımlılığı | %25 | Birleşik Krallık, jet yakıtı arzının dörtte birini Hürmüz üzerinden gelen Kuveyt petrolünden sağlıyor. | Tedarik zincirinde doğrudan kesinti riski. |
| Jet Yakıtı Fiyatı | 195 $ / Varil | Fiyatlar, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla geçen yıla göre iki katına çıktı. | Bilet fiyatlarında artış ve havayolu kar marjlarında çöküş. |
| Arz Güvenliği | Yüksek Risk | Kuveyt ve Körfez ülkelerinden sevkiyatın durması, İngiltere'yi Avrupa'nın en kırılgan ülkesi yapıyor. | Yaz aylarında uçuş kapasitesinde %10-%20 daralma. |
| Uçuş İptalleri | Eşiğe Yakın | O'Leary, Haziran/Temmuz ayı için yakıt garantisi alınamadığını belirtti. | Kitlesel uçuş iptalleri ve tatil planlarının aksaması. |
| Maliyet Koruması (Hedging) | %80 (67$/Varil) | Ryanair Mart'a kadar koruma altında olsa da, asıl sorun fiyat değil "fiziksel yokluk". | Yakıt bulunamazsa düşük maliyetli koruma işlevsiz kalıyor. |
Yakıt fiyatları iki katına çıktı
Uluslararası verilere göre jet yakıtı fiyatları son bir yılda iki kattan fazla artarak varil başına yaklaşık 195 dolara ulaştı.
Bu artışın temel nedeni, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki krizin enerji akışını sekteye uğratması oldu.
Her ne kadar petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın kısa sürede sona erebileceğine yönelik açıklamaları sonrası kısmen gerilese de, piyasalardaki belirsizlik sürüyor.
İngiltere için yapısal risk
İngiltere’nin jet yakıtı tedarikinde dışa bağımlı yapısı, ülkeyi diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha kırılgan hale getiriyor.
Kuveyt’ten sağlanan yüksek pay, tedarik zincirinde yaşanabilecek herhangi bir aksamanın doğrudan uçuş operasyonlarını etkilemesine yol açabilir.
Bu durum, sadece havayolu şirketlerini değil, turizm, ticaret ve genel ekonomik faaliyetleri de doğrudan etkileyebilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.