- İran, savaşın maliyetini 270 milyar dolar olarak açıkladı.
- Zararın ABD ve İsrail saldırılarından kaynaklandığı belirtildi.
- Tazminat talebinin Pakistan’daki görüşmelerde gündeme geldiği ifade edildi.
- Kayıpların çok katmanlı şekilde hesaplandığı vurgulandı.
İran Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacirani, Rus haber ajansı RIA Novosti’ye yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail’in saldırılarıyla başlayan ve yaklaşık 40 gün süren savaşın bilançosuna ilişkin ilk kapsamlı değerlendirmeyi paylaştı.
Muhacirani, mevcut hesaplamalara göre İran’ın toplam zararının yaklaşık 270 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirterek, bu rakamın ilerleyen süreçte daha da netleşebileceğini ifade etti.
Açıklamada, savaşın etkilerinin yalnızca doğrudan fiziksel yıkımla sınırlı olmadığına dikkat çekildi.
Zararın kapsamı: Sadece askeri değil ekonomik yıkım
Tahran yönetimine göre savaşın maliyeti farklı katmanlarda değerlendiriliyor.
Bu kapsamda öne çıkan başlıklar arasında enerji altyapısına verilen zarar, sanayi üretiminde yaşanan kesintiler, ticaretin aksaması ve finansal piyasalarda oluşan dalgalanmalar yer alıyor.
Özellikle petrol ve doğalgaz üretimi ile ihracatında yaşanan aksaklıkların, İran ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturduğu değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve bölgedeki askeri hareketlilik de enerji sevkiyatını zorlaştırarak gelir kayıplarını artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Buna ek olarak, ulaşım ve lojistik hatlarında yaşanan kesintiler, ithalat ve ihracat süreçlerini sekteye uğratırken, ülke içinde fiyat artışları ve enflasyon baskısını da beraberinde getirdi.
Tazminat talebi diplomatik gündemde
Fatma Muhacirani, 11 Nisan’da Pakistan’da ABD ile gerçekleştirilen görüşmelerde savaş tazminatı konusunun da ele alındığını açıkladı. Tahran yönetimi, uğranılan zararın uluslararası hukuk çerçevesinde karşılanması gerektiğini savunuyor.
İran tarafı, özellikle altyapı hasarı ve ekonomik kayıpların telafisi için ABD’nin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini dile getirirken, bu talebin ilerleyen müzakere süreçlerinde önemli başlıklardan biri olacağı belirtiliyor.
Çok katmanlı hesaplama süreci
Muhacirani, zararların “birkaç katmanda” ele alınması gerektiğini vurgulayarak, hesaplamaların sadece doğrudan savaş maliyetleriyle sınırlı olmadığını ifade etti.
Buna göre:
- Fiziksel altyapı ve askeri tesislerdeki hasar
- Enerji üretimi ve ihracatındaki kayıplar
- Ekonomik büyümede yaşanan daralma
- Finansal sistem üzerindeki baskılar
gibi unsurlar toplam maliyetin belirlenmesinde dikkate alınıyor.
Uzmanlar, bu tür büyük çaplı çatışmaların ekonomik etkilerinin yıllara yayıldığını ve nihai maliyetin açıklanan rakamın da üzerine çıkabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel etkiler
İran’ın açıkladığı 270 milyar dolarlık zarar, yalnızca ülke ekonomisi açısından değil, küresel enerji piyasaları açısından da önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor. Savaşın etkisiyle petrol fiyatlarında yaşanan artış ve arz zincirindeki kırılmalar, Avrupa başta olmak üzere birçok bölgeyi etkiledi.
Tahran’ın tazminat talebini gündemde tutması, ABD ile yürütülen diplomatik temasların seyrini de doğrudan etkileyebilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. Bu durum, savaş sonrası dönemde ekonomik hesaplaşmanın siyasi müzakerelerin merkezinde yer alacağını gösteriyor.