- Abbas Arakçi, ABD'nin müzakere öncesi İran'ın uğradığı zararları karşılamasını istedi.
- İran, İsrail saldırısından sonra müzakere sürecini askıya aldı.
- Snapback mekanizması üzerinden Avrupa'ya da uyarı geldi.
- İran, ABD’nin "sıfır zenginleştirme" talebini kabul etmeyeceğini yineledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, batı medyasına verdiği röportajda nükleer müzakerelere ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Tahran’ın müzakere öncesi koşullarını sertleştirdiğini vurgulayan Arakçi, ABD'nin, İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan ve 12 gün süren savaşın yarattığı zararı tazmin etmesi gerektiğini söyledi.
Arakçi, "ABD, nükleer müzakereler başlamadan önce 12 günlük savaşın zararlarını karşılamayı kabul etmelidir" diyerek, yalnızca ekonomik değil siyasi güvence de talep ettiklerini belirtti.
Müzakereler sürerken İran'a saldırı düzenlenmesini hatırlatan Arakçi, "Gelecekte bu saldırının tekrarlanmayacağına dair garanti vermeliler. Onlardan gerçek güven artırıcı adımlar bekliyoruz" dedi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran'dan uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmasını istemesi durumunda müzakerelerin sonuçsuz kalacağını vurguladı.
Avrupa'nın rolü yok gibi
Arakçi, mevcut tabloda Avrupa ülkeleriyle müzakere etmek için bir neden olmadığını da dile getirdi. Arakçi,
“Ne yaptırımları kaldırabilirler ne de yapabilecekleri başka bir şey var. Eğer yaptırımların geri getirilmesi mekanizmasını aktif ederlerse, bu onlar için yolun sonu demektir.” açıklamasında bulundu.
İsrail’in saldırılarından sonra süreç durmuştu
İran ile ABD arasında devam eden dolaylı nükleer müzakereler, İsrail’in 13 Haziran’da başlattığı saldırılarla kesintiye uğramıştı.
İran, bu süreçte ABD'nin müzakere masasındaki ciddiyetini sorgulamaya başlamış ve Avrupa'nın etkisizliğini daha sert dille eleştirmişti.
Snapback endişesi
İran, BM yaptırımlarını geri getirme olanağı sunan ve "snapback" olarak bilinen mekanizmanın 18 Ekim'de sona erecek olması nedeniyle endişeli. İranlı yetkililere göre Avrupa ülkeleri bu mekanizmayı işletmeye kalkarsa, bu adımın hukuki dayanağı kalmamış durumda.
2015'te imzalanan ve 2018’de ABD’nin tek taraflı çekildiği nükleer anlaşmanın ardından İran, taahhütlerini aşamalı olarak askıya almış ve yüksek düzeyde uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelmişti. İngiltere, Fransa ve Almanya ise, İran’ın anlaşmayı ihlal ettiği gerekçesiyle snapback mekanizmasını işletme tehdidinde bulunuyor.
Arakçi ise bu ülkelere karşı "Anlaşmanın temellerini ihlal ettiniz, artık bu mekanizmayı işletme hakkınız yok." açıklamasında bulundu.