- İrlanda’daki Aughinish Alumina rafinerisinden Rusya’ya alümina sevkiyatları 2022’den bu yana arttı.
- Tesis, Rus alüminyum devi Rusal’a ait.
- Veriler, alüminanın Rusya’daki tesisler üzerinden savunma sanayisine ulaşabileceğini gösteriyor.
- Ticaretin AB yaptırımlarını ihlal etmediği ancak denetim açıklarına işaret ettiği belirtiliyor.
Sızdırılan kayıtlar ve açık kaynak veriler, İrlanda’nın batısındaki Aughinish Alumina rafinerisinden Rusya’ya yapılan alümina sevkiyatlarının, 2022’de Ukrayna savaşının başlamasından bu yana önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.
Ekonomik Karmaşıklık Gözlemevi verilerine göre İrlanda’nın Rusya’ya alümina ihracatı 2022’de 243 milyon dolarken, 2024’te yüzde 55 artışla 376 milyon dolara yükseldi.
Zincirin sonu silah üretimine uzanıyor iddiası
Analizlere göre İrlanda’dan gönderilen alümina, Rusya’daki eritme tesislerinde alüminyuma dönüştürülüyor ve ardından ticari aracılar üzerinden savunma sanayisine tedarik ediliyor.
Sızdırılan belgeler, bu alüminyumun füze, patlayıcı ve bombardıman uçağı üretiminde kullanılan şirketlere kadar ulaştığını öne sürüyor.
| Yıl | Sevkiyat Durumu / Tahmini Miktar | Stratejik Bağlam | Rusya’ya Etkisi |
| 2021 | 400.000+ Ton | Savaş öncesi normal ticari dönem. | Standart endüstriyel kullanım. |
| 2022 | Düşüş (400.000 tondan az) | Savaşın başlaması ve yaptırım korkusuyla sevkiyatlarda duraksama. | Stoklarla idare edildi. |
| 2023 | Yeniden Artış (Gizli Rotalar) | Çin ve Orta Asya üzerinden dolaylı sevkiyat iddialarının artışı. | Füze ve uçak gövdeleri için ham madde. |
| 2024 | Savaştan Sonraki En Yüksek Hacim (350.000 Ton) | İrlanda'nın muafiyetleri sayesinde "kritik ham madde" kılıfıyla doğrudan sevkiyat. | Zırhlı araç ve mühimmat üretimi. |
| 2025 | Kritik Seviye (350.000 ton üzeri) | AB yaptırımlarının delindiğine dair soruşturmaların yoğunlaşması. | Savunma sanayisi tam kapasite desteklendi. |
| 2026 | Maksimum Gerilim | Gümrük kayıtlarının (The Guardian vb.) ifşasıyla sevkiyatın "savaş suçu" olarak nitelenmesi. | En üst düzey lojistik bağımlılık. |
Yaptırımların sınırları tartışılıyor
Mevcut ticaretin Avrupa Birliği yaptırımlarını ihlal etmediği belirtilirken, uzmanlar çok katmanlı ve uluslararası tedarik zincirlerinin yaptırımların etkinliğini sınırladığını vurguluyor.
Savunma tedarik zincirleri uzmanları, hammaddelerin nihai kullanımının izlenmesinin pratikte oldukça zor olduğuna dikkat çekiyor.
Hükümet ve şirketten savunma
İrlanda hükümeti daha önce tesisin “Rus savaş makinesiyle bağlantılı olmadığını” açıklamıştı ancak yeni veriler bu değerlendirmeyi yeniden tartışmaya açtı.
Aughinish yetkilileri ise tüm faaliyetlerin AB yasaları ve yaptırımlara uygun şekilde yürütüldüğünü ve tedarik zinciri boyunca denetim mekanizmalarının uygulandığını savundu.
Rusya ile ticaret sürüyor
Rusal’ın İrlanda ve Rusya’daki tesisleri arasındaki sevkiyatların yasal olduğu belirtiliyor. Alümina, AB yaptırımları kapsamında yer almıyor.
Şirketin hisselerinin bir kısmı yaptırım altındaki Rus iş insanı Oleg Deripaska ile bağlantılı olsa da, Rusal daha önce ABD yaptırımlarından çıkarılmış ve AB tarafından da doğrudan yaptırıma tabi tutulmamıştı.
Tartışma büyüyebilir
Uzmanlar, bu tür ticaretin hukuken mümkün olsa da etik ve siyasi açıdan tartışma yaratmaya devam edeceğini belirtiyor.
İrlanda hükümeti ise Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline karşı desteğinin sürdüğünü ve yürürlükteki tüm yaptırımların uygulanacağını vurguluyor.