"5 yıldır Türkiye'de yaşıyorum. Türkiye, Ermenilerin yaşaması için rahat bir ülke: Ermenilerin burada yaşadığı ortam, Ermenistan'daki ortamdan çok daha rahat. Şimdiye kadar kendim ve ailem için bir tehdit hissetmedim. Türk polisinden tehlike durumunda nasıl davranılacağına dair tavsiyeler aldım ama Allah'a şükür şimdiye kadar bu tavsiyeleri uygulamak zorunda kalmadım."
Tanınmış Ermeni aktivist ve blog yazarı olan Ishkhan Verdyan, gdh.digital ile yaptığı röportajda bu sözleri dile getirdi. 5 yıldır Türkiye'de yaşayan Verdyan, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne saygı duyulması gerektiğini ve dolayısıyla Karabağ'ın Azerbaycan toprağı olduğunu her zaman savundu.
Karabağ Ermenilerinin Azerbaycan yasalarıyla daha iyi yaşayacaklarına inanan Verdyan, şu anda Ermenistan'daki rövanşist güçlerin barışın önünde çeşitli engeller oluşturduğuna dikkat çekti.
- Sayın Verdyan, siz her zaman Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü desteklediniz. Ancak Azerbaycan ile Ermenistan arasında barış antlaşması henüz imzalanmış değil. Size göre bunun nedeni nedir?
- Ermenistan'da barış istemeyen birçok güç var. Karabağ veya Erivan'daki intikamcı çıkışlarla ilgili tüm olaylar bu bağlamda değerlendirilmelidir. Her bölümü ayrı ayrı ele alırsanız, ilk bakışta anlamsız ve mantıksız görünebilir. Ancak durumu bir bütün olarak ele alır, tüm bilgi alanını analiz ederseniz, her şeyi kolayca birbirine bağlayabilir ve büyük resmi görebilirsiniz.
Genel tablo, Kremlin yanlısı seçkinlerin ve Karabağ Klanı'nın tüm kaynaklarını Azerbaycanlılara karşı nefreti körüklemeye yoğunlaştırdığını gösteriyor. 44 gün süren İkinci Karabağ Savaşı'ndan önce bile Ermenistan, benzeri görülmemiş bir dezenformasyon ve propaganda baskısına maruz kalmamıştı. Ermenistan'da konuşan her lider, Azerbaycan'la barışın imkansızlığından, intikam almaktan bahsetmişti. şimdi en azından Karabağ'da Ermenilerin zorla kontrol altına alınmasından bahsediliyor. Elbette beyan ettiklerinden bir şey elde edemeyecekler ama düşmanca duygulara sahip olan kesimler, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın barış anlaşması imzalamasına izin vermeyecek ya da bu anlaşmayı imzaladığı anda onu kapı dışarı edecek.
- Karabağ'daki yerel halk ne düşünüyor? Azerbaycan vatandaşları olarak Azerbaycan yasalarına göre yaşamaktan neden korkuyorlar?
- Karabağ'da sözde Rus yanlısı yetkililer tarafından yerel halka uygulanan açık işkence de aynı amaca hizmet ediyor. Karabağ çıkışında Laçın sınır kapısına kimsenin girmesine izin vermeyen Ermeni kontrol noktalarının olduğu biliniyor. İnsanları Karabağ'dan çıkarmıyorlar. Azerbaycan'ın sunduğu her şeyi reddediyorlar ve bölgede dayanılmaz yaşam koşulları yaratıyorlar. Bu, halkı olabildiğince kızdırmak, Karabağ'ı toplu halde terk ederek Ermenistan'a taşınmalarını sağlamak ve yerel rövanşist güçlerin Nikol Paşinyan'ı "vatanı kaybetmekle" suçlayarak devirmesine yardımcı olmak için yapılıyor. İntikamcıların hedefi budur. Karabağ'ın bağımsızlığı veya başka saçmalıklar değil.
- Sizce Türkiye, Azerbaycan ile Ermenistan arasında arabulucu olmalı mı?
- Aslında Türkiye ideal bir arabulucu olabilir ve durumu hızlı bir şekilde çözebilir. Bunun birkaç nedeni var. Birincisi Türkiye, Azerbaycan'ın yakın müttefiki ve gerekirse Ermeni siyasetçilerin görüşlerini Bakü'ye, Azerbaycanlı siyasetçilerinin görüşlerini de Erivan'a çarpıtmadan iletebilir. İkincisi, Ermeniler içtenlikle Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesini bekliyorlar ve Türkiye'den gelecek herhangi bir olumlu sinyale olumlu yanıt vermeye hazırlar. Üçüncüsü, dost bir Ermenistan, Türkiye'yi Azerbaycan'a ve tüm Türk dünyasına bağlayacak, onu defalarca güçlendirecek ve bugün çok ihtiyacı olan Türk ekonomisine yeni finansman enjekte etmek için fırsatlar açacak bir köprü görevi görebilir. Şahsen, dost olunan bir Ermenistan'ın Türkiye'ye yardımcı olabileceğini ve Azerbaycan ve Orta Asya ile doğrudan bağlantı kurmasını sağlayacağını düşünüyorum.
Türk siyasetçilerin de duruma bu açıdan bakmalarını ve Ermenistan'da Türkofobi ortadan kalktığında, önlerine çıkacak fırsatları değerlendirmelerini çok isterim. Ancak bunu başarmak için kuru resmi açıklamalar yeterli değil. Propaganda, bu tür ifadeleri kolayca alt üst eder ve tamamen zıt bir bağlamda sunar. Değişikliklerin gerçekleşmesi için Ermeni halkıyla bir bağ bulmak gerekiyor. Evet Türkiye, Ermenistan'ın Azerbaycan ile ilişkilerini geliştirmesini bekliyor ama bu konuda Ermenistan'a daha fazla yardımcı olabileceğini anlamalı. Ermenistan, Türkiye'nin doğrudan çıkar alanında. Bu bağlamda Türkiye'nin üstlendiği pasif bekleme rolünü anlamak mümkün değil. Türkiye, sorunu nihai olarak çözebilecek arabulucu olabilir ve olmalıdır. Çünkü çıkarları, çatışmanın taraflarının çıkarlarıyla örtüşmektedir. Fakat Türkiye, şimdilik taraflardan birinin yanında kalıyor ve böylece olası bir arabuluculuk rolünden kendisini mahrum bırakıyor.