- Suriye yönetimi, müzakereleri "ulusal hakların geri alınması" süreci olarak tanımlıyor ve 8 Aralık 2024 öncesi sınırlara dönülmesini şart koşuyor.
- Müzakerelerin temel hedefi, İsrail sınırındaki Suriye topraklarının askerden arındırılması ve kalıcı bir güvenlik tamponu oluşturulması.
- Görüşmelere Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani'nin yanı sıra Genel İstihbarat Başkanı Hüseyin es-Selame’nin katılması, konunun sadece diplomatik değil, askeri-istihbarat odaklı olduğunu gösteriyor.
- Paris zirvesi, iki ülke arasında daha önce gizli veya açık yürütülen sürecin en kapsamlı ve belirleyici beşinci turu olacak.
Fransa’nın başkenti Paris, Orta Doğu’da on yıllardır süren en karmaşık düğümlerden birini çözmek için kapılarını açıyor.
ABD arabuluculuğunda gerçekleşecek bu beşinci tur görüşmeler, Esed rejiminin devrilmesinden sonra kurulan yeni Suriye yönetimi ile İsrail arasındaki ilk üst düzey ve kurumsal temas olması bakımından "tarihi bir eşik" niteliği taşıyor.
Teknik konular masaya yatırılacak
Suriye tarafı, müzakerelere verdiği önemi temsil düzeyini en üstte tutarak gösterdi. Şam'dan Paris'e giden heyete Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ve Genel İstihbarat İdaresi Başkanı Hüseyin es-Selame liderlik edecek.
İstihbarat başkanının katılımı, masada sadece diplomatik sınır çizgilerinin değil; terörle mücadele, sınır güvenliği ve İran destekli milislerin bölgeden tamamen temizlenmesi gibi teknik ve askeri konuların olduğunu kanıtlıyor.
Müzakerelerin 3 Ana Sütunu
Görüşmelerin ana çerçevesini, 1974 tarihli "Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması"nın (UNDOF) modernize edilmesi oluşturuyor. Ancak 2026 gerçekleri kritik başlıkları masaya getiriyor.
8 Aralık öncesi sınırlara dönüş
İsrail ordusu, Aralık 2024’te Şam’daki rejim değişikliği sırasında oluşan otorite boşluğunu gerekçe göstererek tampon bölgeye girmiş ve stratejik noktalar olan (-Cebel eş-Şeyh ve Kuneytra çevresini işgal etmişti.
Şam yönetimi, bu toprakların "tek bir karışından dahi ödün verilmeyeceğini" belirterek, İsrail’in 8 Aralık 2024 öncesindeki mevzilerine çekilmesini ön şart olarak sunuyor.
Güney Suriye'nin askerden arındırılması
ABD ve İsrail’in önceliği, İsrail sınırına yakın bölgelerin ağır silahlardan, füze sistemlerinden ve yabancı milislerden tamamen arındırılması.
Bu kapsamda, bölgede sadece hafif silahlı Suriye polis güçlerinin veya uluslararası denetçilerin bulunacağı geniş bir "Güvenli Bölge" mimarisi tartışılıyor.
Müdahale etmeme garantisi
Suriye hükümeti, İsrail’den iki temel garanti istiyor:
- Suriye’nin yeni iç siyasi yapılanmasına ve devlet inşasına müdahale edilmemesi.
- Suriye hava sahasının ihlal edilmemesi.
Suriye resmi ajansı SANA, müzakerelerin amacını "ulusal hakları geri alma" olarak tanımlıyor.
Bu ifade, yeni yönetimin halk nezdindeki meşruiyetini korumak için "taviz veren taraf" değil "topraklarını diplomasiyle geri alan taraf" imajını çizmeye çalıştığını gösteriyor.