- Marmara'da beklenen depremle ilgili bilim insanları ikiye bölündü: Prof. Dr. Osman Bektaş büyük deprem olasılığının zayıfladığını savunurken, Naci Görür ve Okan Tüysüz 7,6'ya ulaşabilecek kırılma riskinin sürdüğünü belirtti.
- Uzmanlar Adalar ve Kumburgaz fay hatlarındaki riske dikkat çekerek tartışmaların ötesinde afet hazırlıklarına odaklanılması gerektiği uyarısında bulundu.
- İBB'nin tarama yaptığı 40 bin binanın yaklaşık yarısı yüksek riskli grupta yer alırken, en yüksek risk oranı Avcılar'da tespit edildi.
Marmara depremi konusunda bilim dünyasındaki değerlendirmeler yeniden gündeme geldi. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Ana Marmara Fayı’nın 125 kilometrelik tek ve homojen bir yapı halinde kilitlenmediğini belirterek, özellikle Batı ve Orta Marmara’daki fayların enerji kaybettiğini savundu. Bektaş’a göre bu tablo, 7 ve üzeri büyüklükte deprem ihtimalini zayıflatıyor.
Ancak Bilim Akademisi Üyesi Prof. Dr. Naci Görür ve Prof. Dr. Okan Tüysüz, Marmara’da büyük bir deprem beklentisinin sürdüğüne dikkat çekiyor. Uzmanların açıklamaları, fayların yapısı ve olası depremin büyüklüğü konusunda farklı değerlendirmeleri bir kez daha gündeme taşıdı.
Osman Bektaş’tan Marmara Fayı açıklaması
Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara’daki fay sisteminin tek parça halinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Bektaş’ın aktardığı yeni bulgulara göre Ana Marmara Fayı, uzunluğu ve derinliği boyunca aynı şekilde kilitli durumda bulunmuyor.
Özellikle Batı ve Orta Marmara’daki bazı fay kesimlerinin enerji harcadığını belirten Bektaş, bu hareketliliğin fay üzerinde biriken stresi azaltabileceğini ve tek seferde gerçekleşecek çok büyük bir kırılma ihtimalini düşürebileceğini ifade etti.
Bektaş, deprem ihtimaline ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“İhtimali tamamen engelliyor demek yerine, büyük deprem olasılığını çok zayıflatıyor demek daha doğru.”
Naci Görür: 7’den büyük deprem bekliyoruz
Prof. Dr. Naci Görür ise Marmara’daki deprem beklentisinin devam ettiğini belirterek özellikle Adalar ve Kumburgaz faylarına dikkat çekti. Görür, Marmara’da beklenen depremin büyüklüğünün 7’nin üzerinde olacağını belirtirken iki fayın aynı anda ya da kısa aralıklarla kırılabileceğini ifade etti.
Beklenen depreme ilişkin değerlendirmesinde Görür, şu ifadeyi kullandı:
“Bu depremi yakın zamanda ve 7’den büyük olmasını bekliyoruz.”
Görür’ün değerlendirmesine göre Marmara’nın doğusundaki Adalar Fayı yaklaşık 45 kilometre, Yeşilköy açıklarından Silivri açıklarına kadar uzanan Kumburgaz Fayı ise yaklaşık 65 kilometre uzunluğunda.
Adalar Fayı’nın tek başına kırılması durumunda 6’lar seviyesinde, Kumburgaz Fayı’nın kırılması halinde ise yaklaşık 7,2 büyüklüğünde bir deprem meydana gelebileceği değerlendiriliyor. İki fayın birlikte kırılması halinde ise büyüklüğün 7,6’ya kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Okan Tüysüz: Asıl mesele depreme hazırlık
Prof. Dr. Okan Tüysüz de Marmara’da büyük deprem beklentisinin sürdüğünü belirten uzmanlar arasında yer alıyor. Tüysüz, özellikle Silivri ile İzmit Körfezi’nin girişi arasındaki fay segmentlerine dikkat çekerek olası kırılmanın 7,2-7,3 büyüklüğünde bir deprem üretebileceği öngörüsünü paylaştı.
Tüysüz’ün açıklamasının tamamı şöyle:
“Bölgede 17 Ağustos 1999 depreminden bu yana büyük bir deprem bekleniyor. Özellikle Silivri’den İzmit Körfezi’nin girişine kadar uzanan fay segmentlerinin kırılacağı ve depremin büyüklüğünün 7.2-7.3 civarında olacağı öngörülüyor. Fayın bu kesiminde meydana gelecek bir kırılma yalnızca yakın çevresini değil, bütün Marmara Bölgesi’ni etkileyecektir. Yapılan bilimsel çalışmaların tamamı bölgede büyük bir deprem beklentisine işaret ediyor. Asıl tartışılması gereken, depremin olup olmayacağı değil, depreme ne ölçüde hazır olduğumuzdur. Tarihsel kayıtlara baktığımızda Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde Marmara’da çok sayıda deprem yaşandığını, bunların bir bölümünün 7’nin üzerinde büyüklüğe ulaşarak ciddi yıkıma yol açtığını görüyoruz. Bugün Marmara çevresindeki nüfus ve sanayi yoğunluğu geçmişle kıyaslanamayacak ölçüde arttı. Bu nedenle olası bir depremin etkilerinin geçmişteki depremlerden çok daha ağır olması beklenebilir. Zaman kaybetmeden hazırlık çalışmalarına ağırlık verilmesi gerekiyor.”
İstanbul’da riskli yapıların durumu
Marmara depremi tartışmalarının önemli başlıklarından biri de İstanbul’daki yapı stoku. İBB’nin Hızlı Tarama çalışmaları kapsamında Temmuz 2020 ile Temmuz 2026 arasında vatandaşların başvuruları doğrultusunda 40 bin bina incelendi.
İncelenen yapılardan 10 bin 432’si yüksek, 8 bin 368’i ise çok yüksek riskli olarak belirlendi. Böylece değerlendirilen yapıların yaklaşık yarısının D ve E sınıfında, başka bir ifadeyle yüksek veya çok yüksek risk grubunda olduğu ortaya çıktı.
Öncelikli olduğu belirlenen 2 bin 330 binanın yıkımı gerçekleştirilirken, 612 bina için de resmi işlem başlatıldı. İlçeler bazındaki verilere göre en yüksek risk oranı yüzde 19,07 ile Avcılar’da görüldü. Avcılar’ı yüzde 14,59 ile Zeytinburnu ve yüzde 8,34 ile Bağcılar izledi.