- 2025’te Ukrayna savaşına katılan yaklaşık 700 Kazakistan vatandaşı hakkında dava açıldı.
- Wagner dahil tüm askeri yapılar “yabancı silahlı çatışmaya katılım” kapsamında değerlendiriliyor.
- Davaların büyük bölümü 4,5–5 yıl arası hapisle sonuçlanıyor.
- Güvenlik kurumları asker devşirmeyi ulusal tehdit olarak görüyor.
Kazakistan’da 2025 yılı, Ukrayna savaşıyla bağlantılı en yoğun cezai kovuşturma dönemi olarak kayda geçti. Yetkililer, Rusya saflarında savaşmaya giden Kazakistan vatandaşlarına karşı yaklaşık 700 ceza davası açıldığını açıkladı. Bu sayı, önceki yılların çok üzerinde ve ülke tarihinde bir ilk olarak değerlendiriliyor.
Mahkemeler açısından sanıkların hangi yapıda savaştığına bakılmıyor. Wagner gibi paralı asker gruplarıyla ya da Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşmeli birliklerde görev alan herkes, Kazakistan Ceza Kanunu’na göre yargılanıyor.
Yasal çerçeve nasıl işliyor?
Kazakistan Ceza Kanunu’nda bu tür davalar iki temel maddeye dayanıyor. Madde 172, yabancı bir ülkedeki silahlı çatışmalara katılım için 9 yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Madde 170 ise öldürme fiilinin kanıtlanması halinde paralı askerlik suçundan müebbet hapis ve mal varlığına el koymayı kapsıyor.
Uygulamada sanıkların büyük bölümü Madde 172 kapsamında yargılanıyor. Mahkeme kararlarına göre “standart” cezalar genellikle 4,5 ile 5 yıl arasında değişiyor.
Uzun süre yalnızca uyarılarla yetinen Kazak makamları, 2025 başında belirgin bir politika değişikliğine gitti. Bu değişimde, kişisel verilerin açık kaynaklarda yayımlanması kritik rol oynadı.
Ukrayna’nın “Yaşamak İstiyorum” adlı devlet projesi, Rusya saflarında savaşan 1.200 Kazakistan vatandaşının ismini kamuoyuyla paylaştı. Resmi kurumlar listelerin doğruluğunu temkinli karşılasa da, aynı yıl içinde yüzlerce dosya savcılıklara taşındı.
Kimler savaşa katıldı?
Mahkeme dosyalarına göre sanıkların önemli bir kısmı Rusya’ya çalışmak için giden işçilerden oluşuyor. Bazıları sosyal medyada veya ilan sitelerinde gördükleri duyurular üzerinden sözleşme imzaladı.
Bir bölüm sanık, cephede yaralandıktan sonra firar ederek Kazakistan’a döndü ve ülkeye girişte gözaltına alındı. Bazıları ise Rus propagandasından etkilendiklerini ya da baskı ve şiddet altında sözleşme imzaladıklarını savundu.
Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, resmi olarak tarafsız bir dış politika çizgisi izleyerek müzakere çağrılarını sürdürse de, güvenlik kurumları asker devşirme faaliyetlerini ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendiriyor.
Bu kapsamda hem Rusya hem de Ukrayna kaynaklı asker toplama girişimleri yakından izleniyor; sosyal medya ve medya kanalları 24 saat esasına göre takip ediliyor.