- Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan binalar, geri dönüşüm ve hurda sektöründe tarihi bir hacim artışı sağladı.
- İnşaat yıkım işlerinde harfiyat maliyetleri, binadan çıkan değerli metal hurdaları karşılığında finanse ediliyor.
- Çıkan metaller doğrudan demir-çelik sanayiine aktarılarak hammadde tedarikinde kritik bir işlev görüyor.
Türkiye genelinde kentsel dönüşüm süreçlerinin ivme kazanması, emlak ve inşaat sektörünün yanı sıra yan sektörleri de hareketlendirdi. Yıkımı gerçekleştirilen binlerce eski yapıdan elde edilen inşaat demiri, bakır kablolar, alüminyum doğramalar ve asansör aksamları geri dönüşüm piyasasına yüksek hacimli hammadde girdisi sağlıyor.
Yıkılacak apartmanlarda kombiler, kalorifer petekleri, termosifonlar, mutfak evyeleri, musluk ve bataryalar, elektrik kabloları, metal kapılar, korkuluklar, alüminyum doğramalar ve çeşitli tesisat malzemeleri ekonomik değer taşıyor.
Yıkılacak binalardaki kombi ve kalorifer petekleri de para ediyor. Çalışır durumdaki kombiler dikkatlice sökülerek ikinci el piyasasında satılabiliyor. Eski ve çalışmayan kombiler ise bakır, pirinç, alüminyum ve çelik parçalarına ayrılarak hurdaya gidiyor. Sağlam kalorifer petekleri ikinci el değerlendirilirken, paslı veya hasarlı olanlar kilogram üzerinden demir-çelik hurdası olarak satılıyor.
Kentsel Dönüşümden Çıkan Güncel Hurda Metal Fiyatları
| Hurda Türü / Malzeme Kalitesi | Piyasa Ortalama Fiyatı | Bina Yıkımındaki Ana Kaynağı |
| İnşaat / Ağır Demir Hurdası | 12.500 – 14.500 TL / Ton (12,5 - 14,5 TL/Kg) | Kolon, kiriş ve tabla betonarme demirleri |
| Soyma Bakır (Elektrik Tesisatı) | 320 – 380 TL / Kg | Bina ana hat kabloları, elektrik panoları |
| Hurda Alüminyum (Profil/Doğrama) | 75 – 110 TL / Kg | Pencere kasaları, kapı doğramaları, dış cepheler |
| Sarı / Pirinç (Su Tesisatı) | 210 – 260 TL / Kg | Vana, batarya, musluk ve tesisat bağlantıları |
| Krom / Paslanmaz Steel | 45 – 65 TL / Kg | Asansör kabinleri, mutfak aksamları, merdiven korkulukları |
Binadan çıkan hurda geliri kime aittir?
Uzmanlara göre, "Yıkılan binanın hurda geliri müteahhitindir” yaklaşımı doğru değil. Burada aslolan mal sahipleriyle müteahhitin arasında imzalanan sözleşme belirleyici. Sözleşmede “bina yıkım hurda geliri müteahhide aittir” veya aynı sonucu doğuran bir düzenleme varsa, tarafların hurdanın ekonomik değerini nasıl paylaştıracağı buna göre belirlenebilir.
Öte yandan kentsel dönüşümde taraflar arasında yapılan kimi anlaşmalarda da "hurda karşılığı yıkım" modelini öne çıkardı. Mülk sahipleri ve müteahhitler, yıkım maliyetlerini binadan çıkacak hurda malzeme karşılığında sıfırlarken; hurdacılar ise bina başına elde ettikleri yüksek tonajlı malzemeyi doğrudan demir-çelik fabrikalarına ve geri dönüşüm tesislerine aktarıyor. Sektör temsilcileri, kentsel dönüşüm projelerinin önümüzdeki dönemde de geri dönüşüm alanındaki büyümenin ana lokomotifi olacağını vurguluyor.