- Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Orta Asya ve Azerbaycan arasında ortak elektronik ticaret platformu kurulmasını önerdi.
- Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bölge içi ticaret hacminin 20 milyar dolara çıkarılması için ortak eylem planı hazırlanmasını istedi.
- Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ortak üretim zincirleri oluşturulması ve nihai ürünlerin birlikte üretilmesi gerektiğini vurguladı.
- Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, enerji ve ulaştırma projelerinin yanı sıra taşımacılığın dijitalleştirilmesi konusunda işbirliğinin artırılmasını önerdi.
Türkmenistan’ın Türkmenbaşı şehrindeki Avaza Milli Turizm Bölgesi’nde, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov’un ev sahipliğinde Azerbaycan ve Orta Asya Devlet Başkanları 8. İstişare Toplantısı düzenlendi.
Toplantıya Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.
Görüşmelerde bölgesel siyasi diyalogun güçlendirilmesi, ticaret ve ekonomi, ulaştırma ve lojistik, enerji ile çevre alanlarındaki işbirliğinin geliştirilmesi ele alındı.
Caparov: Ortak e-ticaret platformu oluşturulmalı
Caparov, Orta Asya'nın barış, güven ve iyi komşuluk alanı olarak güçlendirilmesini desteklediklerini belirterek terörizm, organize suç, yasa dışı uyuşturucu kaçakçılığı ve dijital tehditlerle mücadelede işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini söyledi.
Siyasi güvenin ekonomik ve insani alanlarda da güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Caparov, son dört yılda Kırgızistan'ın Orta Asya ülkeleri ve Azerbaycan ile ticaret hacminin yaklaşık iki kat artarak 2025'te 3,5 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Caparov, aynı yıl söz konusu beş ülkeden Kırgızistan'a yapılan doğrudan yatırımların 140 milyon doları aştığını belirtti.
Sanayileşmenin Kırgızistan'ın 2030 Ulusal Kalkınma Programı'nın temel alanlarından biri olduğunu kaydeden Caparov, tarım ürünlerinin işlenmesi, hafif sanayi, inşaat malzemeleri ve lojistik alanlarında ortak projeler geliştirilmesini önerdi.
Elektronik ticaretin dünya ekonomisinin en hızlı gelişen alanlarından biri olduğunu belirten Caparov, şunları söyledi:
"Orta Asya ve Azerbaycan ortak elektronik ticaret platformunun oluşturulmasını öneriyoruz. Böylece tüketicilerin ve işletmelerin bölgede üretilen ürünlere daha geniş erişimini sağlayacağız."
Caparov, platformun ülkelerin kendine özgü ulusal ürünlerini tek bir bölgesel ürün yelpazesinde buluşturabileceğini ve ürünlerin tanıtımı ile pazarlanmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu vurgusu
Ulaştırmanın ekonomik işbirliğinin temel unsurlarından biri olduğunu belirten Caparov, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu projesinin stratejik önem taşıdığını söyledi.
Caparov, demir yolunun Orta Asya ve Güney Kafkasya üzerinden geçen mevcut ve gelecekteki güzergahlarla entegrasyonunun şimdiden ele alınması gerektiğini belirterek, tek hat üzerinden tarifelerin uygulanması, sefer ve tren tarifelerinin koordinasyonu, bekleme sürelerinin azaltılması ve yüklerin dijital olarak takip edilmesine yönelik çözümler geliştirilmesini önerdi.
Tokayev: Bölge içi ticaret 20 milyar dolara çıkarılmalı
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Orta Asya ve Azerbaycan'ın Avrasya'nın büyüme ve jeopolitik işbirliği merkezi haline geldiğini söyledi.
Bölge ülkeleri arasındaki ticaret hacminin geçen yıl yaklaşık 13 milyar dolar olduğunu belirten Tokayev, bunun toplam ticaret hacminin yaklaşık yüzde 8'ine karşılık geldiğini ifade etti.
Tokayev, hükümetlere bölge içi ticaret hacminin 20 milyar dolara çıkarılmasına yönelik ortak eylem planı hazırlama talimatı verilmesini önerdi.
Mirziyoyev: Birlikte nihai ürünler üretmeliyiz
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, küresel gerilimlerin ve ticaret ile ulaştırma bağlantılarındaki risklerin arttığı bir dönemde bölge ülkelerinin eylemlerini daha sıkı koordine etmesi gerektiğini söyledi.
Ticaret ve yatırımların artırılması için ticari engellerin kaldırılması, sanayi işbirliğinin genişletilmesi ve büyük ortak projelerin başlatılması gerektiğini belirten Mirziyoyev, "Artık sıradan karşılıklı ticaretin yeterli olmadığı bir noktaya geldik. Birlikte nihai ürünler üretmeliyiz" dedi.
Mirziyoyev ayrıca 2027'de kadim Hive şehrinde Orta Asya ve Azerbaycan İş Forumu düzenlenmesini önerdi.
Enerji ve ulaştırma işbirliği gündemde
Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, bölge ülkelerinin ekonomik, ulaştırma, enerji ve sanayi alanlarında daha yakın işbirliği yapması için önemli potansiyele sahip olduğunu belirtti.
Enerji alanında öncelikli projeler listesinin oluşturulmasını ve ortak finansman mekanizmalarının geliştirilmesini öneren Rahman, Orta Asya ve Azerbaycan'ı dünyanın diğer bölgelerine bağlayan çok yönlü ulaştırma güzergahlarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Rahman ayrıca taşımacılık prosedürlerinin kolaylaştırılması, idari ve altyapısal engellerin kaldırılması ve taşımacılığın dijitalleştirilmesi çağrısında bulundu.