Her kelimenin bir etimolojik geçmişi ve dil bilgisi kuralları çerçevesinde belirlenmiş belirli bir kullanım alanı vardır. Özellikle sosyal medya ortamlarında yayılan yanlış tanımlar, kelimelerin asıl anlamlarının unutulmasına yol açabiliyor. Anlamı ile dikkat çeken kırmak kelimesi, dilimizin önemli parçalarından biridir.
Kırmak ne demek? TDK sözlük anlamı
Kelimenin semantik yapısı incelendiğinde, birden çok durumu ifade ettiği görülmektedir. İşte önem sırasına göre kelimenin anlam çeşitliliği.
- -i Sert şeyleri vurarak veya ezerek parçalamak
- İri parçalara ayırmak
- nesnesiz Belirli bir biçimde katlamak
- Öldürmek, yok olmasına neden olmak
- Tavlada karşı oyuncunun pulunu oyun dışında bırakmak
- Vücut kemiklerinden birini parçalamak
- Tahılı iri ve kaba öğütmek
- -e Hareket durumundaki canlının veya taşıtın yönünü değiştirmek, çevirmek, döndürmek
- mecaz Dileğini kabul etmeyerek veya beklenmeyen bir davranış karşısında bırakarak gücendirmek; yaralamak
- mecaz Yok etmek
- mecaz Gücünü, etkisini azaltmak
- argo Kaçmak, uzaklaşmak
- nesnesiz, ticaret Değerinden düşük fiyata almak
Kırmak ile kurulan cümleler
Gerek günlük dilde gerekse edebi eserlerde kelimenin nasıl kullanıldığını gösteren örnekler şöyledir.
- Taşları kırmak. Bardağı kırmak.
- Forma kırmak.
- Bu yıl soğuk, hayvanları kırdı.
- Ayol, yapma, gel, düşüp bir yerini kıracaksın!
- Ne tarafa doğru meyil varsa gidonu o tarafa doğru kıracaksınız ki bisiklet doğrulsun.
- Bazen bir kelimenin, bir ses tonunun sevdiğimiz bir insanı kırdığını görürüz.
- Bir gündüz olsa belki bu derdi kıracağım / Yoksa bu sensizlikten artık çıldıracağım
- Birkaç gün evvel yağan yağmur sıcağı kırmamış.
- Bono kırmak. Çek kırmak.
Kırmak kelimesi içeren atasözleri ve deyimler
TDK'nın güncel veri tabanında, içinde bu kelimenin geçtiği sıralı deyim ve atasözü listesi bulunmaktadır.
- Kırdığı koz (veya ceviz) kırkı (veya bini) aşmak
- Kırıp dökmek
- Kırıp geçirmek
- Kırıp sarmak
Kırmak ile kurulan birleşik kelimeler
Gerek günlük dilde gerekse terim anlamıyla kırmak sözcüğü, birçok birleşik yapının ana unsuru konumundadır.
- Bakterikıran
- Kervankıran
- Sabankıran
- Saçkıran
- Sahipkıran
- Zararlıkıran
