Kırıkkale'nin Yahşihan ilçesinde faaliyet gösteren tesiste, kullanım dışı mühimmat tür ve çapına göre farklı atölyelere yönlendirilirken, ayrıştırılan metal, ahşap ve diğer malzemeler geri dönüşüm veya enerji geri kazanımı süreçlerinde değerlendiriliyor.
216 bin metrekarelik yerleşkeye sahip tesiste 12 atölye, 17 hizmet binası ve 3 mühimmat deposu bulunuyor. Patlayıcı madde ve mühimmat güvenliği ile iş sağlığı ve güvenliği alanlarında eğitim alan subay, astsubay, sivil memur ve işçiler tesiste görev yapıyor.
600 milimetreye kadar mühimmat ayrıştırılabiliyor
Kullanım dışı mühimmat, türü ve çapına göre farklı atölyelerde işleme alınıyor. Kovansız mühimmat ile havan mühimmatı F-20, kovanlı mühimmat ve kara mayınları F-30, roket ve füzeler ise F-40 Ayırma Atölyesi'nde işleniyor.
Modüler ekipmanlar sayesinde 40 milimetreden 600 milimetreye kadar farklı çaplarda mühimmatın ayırma işlemleri gerçekleştirilebiliyor.
Mühimmatlar, otomasyona dayalı emniyet tedbirleri altında sökülerek tapa, ateşleyici, patlayıcı dolgu ve metal gövde gibi ana parçalarına ayrılıyor.
Ayırma atölyelerinde işlenemeyen mühimmat ise heyet kararıyla F-50 Su Jeti ile Kesim Atölyesi'ne gönderiliyor. Burada bulunan iki su jeti, bir şerit testere ve bir giyotin pres kullanılarak mühimmat gövdeleri kontrollü şekilde kesiliyor.
Patlayıcı tahliyesi insansız yürütülüyor
F-60 Patlayıcı Tahliye Atölyesi'ndeki işlemler kontrol odasından uzaktan yönetiliyor. Mühimmat gövdeleri otomatik konveyörlerle sıcak sulu boşaltma istasyonlarına taşınırken, içerisindeki patlayıcı eritilerek tahliye ediliyor.
Tahliye edilen patlayıcılar kurutma ve şekillendirme sisteminde katı parçalara dönüştürülüyor, ardından otomatik olarak tartılıp paketleniyor. Bu aşamadaki işlemler insan müdahalesi olmadan gerçekleştiriliyor.
Patlayıcıyla karışan su, arıtma sisteminden geçirilerek yeniden süreçte kullanılıyor. TNT, B-Terkibi ve amatol tipi patlayıcı içeren mühimmatlar ise durumlarına göre imha ediliyor veya geri kazanılıyor.
Ayırma sırasında çıkarılan ve az miktarda patlayıcı içeren tapa, buster ve ateşleyiciler F-80 Zırhlı Yakma Fırını'nda imha ediliyor.
F-81 Patlayıcı Yakma Atölyesi'nde ise patlayıcı dolu kutular robotla tartım sistemine yüklenerek otomatik transfer sistemiyle statik fırınlara gönderiliyor.
Patlayıcıdan arındırılan mühimmat gövdeleri flaş fırınında yakılırken, ortaya çıkan gazlar arıtma sistemlerinden geçirilerek ulusal ve Avrupa Birliği çevre mevzuatına uygun hale getiriliyor.
Metal ve ahşap malzemeler yeniden değerlendiriliyor
Patlayıcı bileşenlerinden arındırılan metal gövdeler, F-70 Son İşlem Atölyesi'nde özgün biçimleri bozularak ayrıştırılıyor ve presleniyor.
Çelik, alüminyum, bakır ve pirinç gibi metaller geri dönüşüm sürecine yönlendirilirken, uygun ahşap malzemeler marangozluk yeterlilik belgesine sahip işçiler tarafından palet haline getiriliyor.
Kimyasal madde emdirilmiş mühimmat sandıkları ise F-130 Ahşap Yakma Atölyesi'ndeki fırında çevre mevzuatına uygun şekilde yakılıyor ve ortaya çıkan enerji geri kazanılıyor.
Ayırma, ayıklama ve bakım faaliyetlerinden kaynaklanan diğer atıklar da geçici atık deposunda toplanarak protokol kapsamında yetkili firmalara teslim ediliyor.
Tesisin modernizasyonu 2022'de tamamlandı
Kullanım dışı mühimmatın çevreye zarar vermeden ayrıştırılması amacıyla 2007'de kurulan tesisin modernizasyonu için Milli Savunma Bakanlığı ile NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) arasında anlaşma imzalandı.
ROKETSAN yükleniciliğindeki TSK Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisi Modernizasyon Projesi, 18 Eylül 2015'te başladı.
Tesis, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katıldığı törenle 5 Şubat 2020'de hizmete alındı. Modernizasyon projesi 1 Aralık 2022'de tamamlanırken, NSPA'nın yeterlilik çalışmalarının ardından tesis sertifikalandırıldı.
Milli Savunma Bakanlığı Kalite Güvence Daire Başkanlığının 4-6 Ekim 2023'te gerçekleştirdiği denetimin ardından AQAP-2110 Kalite Güvence Belgesi alan tesiste, 20 Ekim 2025 itibarıyla fabrika ve firma seviyesinde mühimmat ıslah ve bakım faaliyetlerine de başlandı.