- Maltepe'deki çökme sonrası İstanbul'da kendiliğinden çökme tehlikesi olan 1.238 bina bulunduğu ve 1999 öncesi 18 bin 800 yapının yüksek riskli grupta yer aldığı belirtildi.
- Eski yapı stokunun ve kentsel dönüşüm ihtiyacının özellikle Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler ilçelerinde yoğunlaştığı aktarıldı.
- Binalara ön değerlendirme sağlayan İBB hızlı tarama sistemi sayesinde bugüne kadar 100 bin kişinin güvenli konutlara geçtiği ifade edildi.
İstanbul Maltepe’de bir binanın çökmesi, kent genelindeki yapı güvenliği sorununu yeniden gündeme taşıdı. Deprem beklenmeden kendiliğinden çökme riski bulunduğu belirtilen yapıların yanı sıra, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) hızlı tarama çalışmaları da kentteki yapı stokuna ilişkin dikkat çeken veriler ortaya koydu.
Aktarılan bilgilere göre İstanbul genelinde kendiliğinden çökme tehlikesi bulunduğu belirtilen 1.238 bina bulunuyor. İBB’nin daha önce gerçekleştirdiği hızlı taramalarda ise 1999 öncesinde inşa edilen 18 bin 800 yapının yüksek ve çok yüksek riskli kategorisinde yer aldığı açıklandı.
Maltepe’deki çökme yapı güvenliğini yeniden gündeme getirdi
Maltepe Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta sabah saatlerinde meydana gelen bina çökmesi, özellikle eski yapıların mevcut durumuna ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kamuoyunda “tabut bina” olarak adlandırılan ve herhangi bir deprem olmadan da çökme riski taşıdığı belirtilen yapılar, İstanbul’daki yapı güvenliği açısından önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
İBB verilerine göre daha önce yaklaşık 170 bin başvuru alınırken, 40 bin binada hızlı tarama gerçekleştirildi. İncelenen ve 1999 öncesinde inşa edilen yapılardan 18 bin 800'ünün yüksek veya çok yüksek risk grubunda bulunduğu belirtildi.
Risk hangi ilçelerde yoğunlaşıyor?
İstanbul’da eski yapı stokunun yoğun olduğu bazı ilçeler, riskli yapıların bulunduğu bölgeler arasında öne çıkıyor. Aktarılan verilere göre Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler riskli yapıların yoğunlaştığı ilçeler arasında bulunuyor.
Bu bölgelerde kentsel dönüşüm ihtiyacı gündemdeki yerini korurken, Maltepe’de yaşanan son çökme de bina güvenliğinin düzenli olarak değerlendirilmesinin önemini yeniden ortaya koydu.
Deprem sonrası başvurular arttı
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından İstanbulluların yaşadıkları binaların güvenliğini öğrenmeye yönelik ilgisinde belirgin artış yaşandı. İBB’nin hızlı tarama uygulamasına o dönemde günlük binlerce başvuru geldiği aktarılırken, son dönemde başvuru sayısının günde yaklaşık 500 seviyesine gerilediği belirtildi.
Deprem gündeminin yoğunlaştığı dönemlerde artan başvuruların daha sonra azalması dikkat çekti.
İBB hızlı tarama nasıl yapılıyor?
İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, hızlı tarama uygulamasının kentsel dönüşüm sürecindeki rolüne ilişkin açıklamalarda bulundu.
Yün, “100 bin insanımız hızlı taramayla başlayan kentsel dönüşüm sürecinde güvenli konutlara geçmiş oldular.” ifadelerini kullandı.
Hızlı tarama kapsamında binaların çeşitli özelliklerinin incelendiğini belirten Yün, sürecin nasıl ilerlediğini şu sözlerle anlattı:
“Önce geliyoruz binanın demirine betonuna kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”
Hızlı tarama kesin sonuç anlamına gelmiyor
İBB’nin uyguladığı hızlı tarama yöntemi, binaların deprem güvenliği hakkında ön değerlendirme yapılmasını sağlıyor. Ancak hızlı tarama sonuçlarının tek başına yasal bağlayıcılığı bulunmuyor ve ayrıntılı deprem performans analizinin yerini almıyor. Aktarılan bilgilere göre uygulamadan yararlanmak için apartman sakinlerinin oy birliğiyle başvuruda bulunması gerekiyor.
Hızlı tarama, binanın risk durumuna ilişkin ilk değerlendirmeyi ortaya koyarken, daha kapsamlı inceleme gerektiren durumlarda ayrıntılı deprem performans analizleri önem taşıyor. Maltepe’de yaşanan bina çökmesinin ardından İstanbul’daki eski yapı stokunun durumu ve kentsel dönüşüm ihtiyacı yeniden gündemin önemli başlıkları arasına girdi.