- Miçotakis, Yunanistan ile GKRY'yi bağlaması ve ilerleyen aşamada İsrail'e uzanması planlanan elektrik kablosu projesinin egemenlik haklarından taviz verilmeden ilerlemesi gerektiğini belirtti.
- Başbakan, Rubio'nun Atina ziyaretinin Yunanistan-ABD ilişkilerinin gücünü ve Washington'ın bölgesel enerji bağlantılarına verdiği önemi ortaya koyduğunu söyledi.
- Türkiye, projenin güzergâhına ilişkin araştırmaların Türkiye ile Libya arasındaki 2019 deniz yetki alanları mutabakatını ilgilendiren bir bölgede yürütülmesine itiraz ediyor.
- Miçotakis, Yunanistan'ın İsrail'le stratejik işbirliğini sürdürürken Arap ülkeleri ve Filistin Yönetimi'yle ilişkilerini de koruduğunu belirtti.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Atina ziyaretinin ardından yaptığı açıklamada, Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'deki stratejik konumuna ve Washington'la ilişkilerine dikkat çekti.
SKAI radyosuna konuşan Miçotakis, Yunanistan ile ABD arasındaki işbirliğinin savunma ve diplomasiyle sınırlı olmadığını, enerji, yatırımlar ve bölgesel bağlantı projelerini de kapsadığını söyledi.
Başbakanın açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri, Yunanistan ile GKRY arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı oldu. Miçotakis, projenin Yunanistan'ın egemenlik haklarından ödün verilmeden hayata geçirilebileceğini savundu.
“Bu kablo projesinin egemenlik haklarımızdan kesinlikle hiçbir taviz verilmeden ilerleyebileceği ve ilerlemesi gerektiği bir çerçevenin bulunduğuna inanıyorum” diyen Miçotakis, projenin operasyonel ayrıntılarını paylaşmaktan kaçındı.
1,9 milyar euroluk elektrik bağlantısı projesi
Büyük Deniz Bağlantısı (Great Sea Interconnector) olarak bilinen proje, Yunanistan ile GKRY'nin elektrik şebekelerini deniz altından döşenecek kabloyla birbirine bağlamayı, sonraki aşamada ise hattı İsrail'e uzatmayı amaçlıyor. Yaklaşık 1,9 milyar euro değerindeki girişim, enerji güvenliğini artırmayı ve bölgesel elektrik bağlantılarını güçlendirmeyi hedefliyor.
Miçotakis, projenin yalnızca Yunanistan ile GKRY arasındaki ikili bir girişim olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, Avrupa çapında stratejik öneme sahip olduğunu ifade etti. ABD'nin de enerji bağlantı projelerini desteklediğini söyledi.
Rubio, 8 Ekim'de Yunan basınına verdiği demeçte, Washington'ın projeye güçlü destek verdiğini ve önündeki engellerin aşılması için diplomatik çaba göstermeyi amaçladığını açıklamıştı. ABD yönetimi, projeyi enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve bölgesel enerji güvenliğinin güçlendirilmesi açısından önemli görüyor.
Türkiye ile deniz yetki alanları anlaşmazlığı
Projenin önündeki temel sorunlardan biri, kablonun döşeneceği güzergâh ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlık.
Miçotakis, Kaşot Adası yakınlarında yürütülen araştırmaların yalnızca Yunanistan'ın karasuları içinde gerçekleştirildiğini öne sürdü.
Türkiye ise planlanan güzergâhın, iki ülkenin deniz yetki alanlarına ilişkin iddialarının örtüştüğü ve Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan mutabakatın kapsadığı deniz alanlarıyla bağlantılı bir bölgeden geçtiğini belirterek itiraz ediyor.
Ankara, söz konusu bölgelerde araştırma faaliyetlerinin Türkiye ile koordinasyon içinde yürütülmesi gerektiği görüşünü savunuyor. Atina ise kendi egemenlik haklarını temel alarak projenin sürdürülmesi gerektiğini ileri sürüyor.
Miçotakis, Türkiye-Yunanistan ilişkilerindeki mevcut durumu “hafif bir esinti, küçük bir dalgalanma” sözleriyle tanımladı. İki ülke arasındaki ilişkilerin zaman zaman değişebileceğini belirten Yunanistan Başbakanı, buna rağmen elektrik bağlantısı projesinin ilerlemesi gerektiğini vurguladı.
Yunanistan'ın İsrail ve Filistin politikası
Miçotakis, İsrail'le kurulan stratejik ilişkinin İsrail'deki mevcut hükümetle aynı şey olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Yunanistan'ın İsrail'le savunma alanındaki işbirliğine örnek olarak, planlanan Aşil Kalkanı hava savunma sistemini gösterdi.
Yunanistan ile İsrail arasında duyurulan savunma işbirliği, Atina'nın hava savunma kapasitesini güçlendirme hedefinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
Başbakan, İsrail'le yakın ilişkilerin Yunanistan'ın Arap ülkeleri ve Filistin Yönetimi'yle ilişkilerine zarar verdiği yönündeki değerlendirmeleri de reddetti. Atina'nın, özellikle Batı Şeria'daki gelişmeler konusunda İsrail hükümetini eleştirdiğini söyledi.
Miçotakis ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze için hazırladığı barış planının ikinci aşamasına geçilmesini desteklediğini ifade etti.
Atina-Washington hattında stratejik işbirliği
Rubio'nun 7 Ekim'deki Atina ziyareti sırasında Yunanistan ve ABD, savunma, enerji güvenliği, ticaret, yatırım, teknoloji ve bölgesel gelişmeler başlıklarını ele aldı. Görüşmelerde Doğu Akdeniz'in yanı sıra Ukrayna, İran ve Orta Doğu'daki gelişmeler de gündeme geldi.
Miçotakis, Yunanistan'ın Avrupa, Orta Doğu, Körfez ülkeleri ve Hindistan arasında bağlantı kuran bir ülke konumunda bulunduğunu savundu. Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru'nu da bu açıdan stratejik öneme sahip girişimlerden biri olarak nitelendirdi.
Rubio'nun ziyareti, Atina'nın Doğu Akdeniz'deki enerji ve bağlantı projelerine Washington'ın desteğini güçlendirme arayışının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ancak Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısının ilerleyişi, Türkiye ile deniz yetki alanları konusunda yaşanan anlaşmazlığın nasıl yönetileceğine de bağlı olacak.