- Nepal hükümeti, selin yol açtığı yıkımın yeniden inşası için ilk tahmin olarak 4 ila 5 milyar dolarlık maliyet öngörüyor.
- Tahmini maliyet, yaklaşık 45 milyar dolarlık Nepal ekonomisinin neredeyse onda birine karşılık geliyor.
- Sel, ülkenin elektrik üretim kapasitesinin yüzde 12'sinden fazlasını temsil eden hidroelektrik projelerini etkiledi.
- Arama-kurtarma ve hasar tespit çalışmaları sürerken hükümet, nihai maliyetin önümüzdeki günlerde daha net ortaya çıkacağını belirtiyor.
Nepal, 26 Ağustos'ta Çin sınırındaki Himalaya bölgesinde meydana gelen ve büyük yıkıma yol açan sel felaketinin ardından ağır bir ekonomik ve insani krizle karşı karşıya.
Maliye Bakanı Swarnim Wagle, Reuters'a yaptığı açıklamada, felaketin ardından yeniden inşa çalışmalarının ilk tahminlere göre 4 ila 5 milyar dolara mal olacağını söyledi. Wagle, rakamın henüz kesin olmadığını ve hasar tespit çalışmalarının devam ettiğini vurguladı.
Tahmini maliyet, Nepal'in yaklaşık 45 milyar dolarlık ekonomisinin neredeyse yüzde 10'una denk geliyor.
Wagle, 2015'te meydana gelen büyük depremin ardından yapılan yeniden inşanın maliyetinin yaklaşık 9 milyar dolar olduğunu hatırlatarak mevcut sel felaketinin maliyetinin bunun altında kalmasının beklendiğini söyledi.
Himalayalar'daki sel büyük yıkım yarattı
Felaket, Nepal'in Çin sınırındaki dağlık bölgelerinde etkili oldu.
Buzul kaynaklı olduğu değerlendirilen olay, kaya, buz, çamur ve enkazın nehir vadilerine taşınmasına neden oldu. Bhote Koshi ve Trishuli nehirleri çevresindeki yerleşimler, yollar, köprüler ve enerji tesisleri ağır hasar gördü.
Felaketin ardından Nepal ve Çin'in Tibet bölgesinde 600'den fazla kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi ise kayıp durumda. Arama-kurtarma çalışmaları kötü hava koşulları ve ulaşım altyapısının büyük ölçüde tahrip olması nedeniyle güçlükle yürütülüyor.
90 binden fazla kişi yardıma muhtaç
Felaketin özellikle sınır bölgelerinde yerleşimleri ve ulaşım ağlarını büyük ölçüde tahrip ettiği bildiriliyor.
Nepal'de 90 binden fazla kişinin acil yardıma ihtiyaç duyduğu belirtilirken, çok sayıda köprü ve yol kullanılamaz hale geldi. Bazı bölgelerde köylerle bağlantı tamamen kesildi.
Çin tarafındaki Gyirong sınır kapısı da ağır hasar gördü. Söz konusu kapı, Nepal ile Çin arasındaki ticaret açısından önemli bir geçiş noktası ve Çin'in Kuşak ve Yol girişimi açısından stratejik öneme sahip.
Hidroelektrik sektörü de darbe aldı
Sel felaketinin Nepal ekonomisi açısından en önemli sonuçlarından biri enerji sektöründe ortaya çıktı.
Nepal'in elektrik üretiminde hidroelektrik santralleri büyük ağırlık taşıyor. Felakette hasar gören enerji projeleri, ülkenin toplam elektrik üretim kapasitesinin yüzde 12'sinden fazlasını temsil ediyor.
Bu nedenle felaket yalnızca yeniden inşa için milyarlarca dolarlık harcama gerektirmiyor; aynı zamanda ülkenin enerji arzını ve ekonomik büyümesini de tehdit ediyor.
Turizm ve döviz gelirleri de risk altında
Nepal ekonomisinin önemli gelir kaynakları arasında turizm ve yurtdışında çalışan Nepallilerin ülkeye gönderdiği dövizler bulunuyor.
Sel felaketinin ulaşım altyapısına ve turizm bölgelerine verdiği zarar, ülkenin turizm gelirlerini olumsuz etkileyebilir.
Dağlık bölgelerdeki trekking rotalarının ve ulaşım bağlantılarının zarar görmesi, özellikle turizm sezonu açısından önemli bir ekonomik risk oluşturuyor.
Arama-kurtarma çalışmaları hava koşulları nedeniyle durdu
Nepal'de arama-kurtarma çalışmaları da zorlu koşullar altında yürütülüyor.
Yetkililer, kötü hava koşulları nedeniyle bazı operasyonları geçici olarak askıya aldı. Hükümet, yabancı ülkelerden doğrudan arama-kurtarma ekiplerinden ziyade teknik destek talep ediyor.
Bu kapsamda enkaz altındaki kişilere ulaşılması, tünellerde kurtarma çalışmaları, cesetlerin kimliklerinin belirlenmesi ve altyapının yeniden kurulması gibi alanlarda uluslararası desteğe ihtiyaç duyuluyor.
Hükümet uluslararası finansman arıyor
Maliye Bakanı Wagle, yeniden inşa sürecinin Nepal'in kendi kaynaklarıyla karşılanmasının zor olacağını ortaya koydu.
Yaklaşık 4-5 milyar dolarlık maliyet, ülkenin ekonomik büyüklüğüyle karşılaştırıldığında son derece yüksek bir yük oluşturuyor. Bu nedenle Katmandu yönetiminin uluslararası kuruluşlar ve yabancı ülkelerden finansal destek araması bekleniyor.
Nepal hükümeti ayrıca acil yardım ve yeniden yapılanma fonlarını artırmaya çalışıyor. Son günlerde Başbakan'ın doğal afet yardım fonunda önemli miktarda bağış toplandığı bildirildi.
2015 depremiyle kıyaslanıyor
Nepal'in karşı karşıya olduğu yıkım, ülkede 2015 yılında meydana gelen büyük depremi yeniden gündeme getirdi.
2015 depreminde yaklaşık 9 bin kişi hayatını kaybetmiş, yeniden inşa çalışmalarının maliyeti yaklaşık 9 milyar dolara ulaşmıştı. O dönemde meydana gelen ekonomik kayıp, ülke ekonomisinin yaklaşık üçte birine denk gelmişti.
Wagle, mevcut sel felaketinin maliyetinin 2015 depreminden daha düşük olmasının beklendiğini belirtse de, felaketin Nepal ekonomisi üzerindeki etkisinin yine de son derece ağır olacağına dikkat çekti.
Asıl maliyet önümüzdeki günlerde ortaya çıkacak
Nepal hükümeti şu anda açıklanan 4-5 milyar dolarlık rakamı ön tahmin olarak değerlendiriyor.
Hasar tespit çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte yollar, köprüler, enerji santralleri, konutlar, kamu binaları ve ticaret altyapısındaki kayıpların daha net hesaplanması bekleniyor.
Nepal'in tek milyarderi Binod Chaudhary ise yeniden inşa maliyetinin 5 milyar doların üzerine çıkabileceği görüşünde. Chaudhary, yalnızca finansman değil, ülkenin zorlu coğrafyası nedeniyle yeniden inşanın uzun yıllar sürebileceğine dikkat çekti.
Nepal'i uzun ve pahalı bir süreç bekliyor
Nepal'deki sel felaketi, kısa vadede büyük bir insani yardım ihtiyacı yaratırken, orta ve uzun vadede ülkenin ekonomik kaynaklarını zorlayacak bir yeniden inşa sürecini başlatmış durumda.
4-5 milyar dolarlık ilk maliyet tahmini, Nepal ekonomisinin yaklaşık onda birine denk geliyor. Enerji üretiminin zarar görmesi, Çin ile ticaretin kesintiye uğraması ve turizm altyapısının hasar alması ise felaketin ekonomik etkisinin yalnızca yeniden inşa maliyetiyle sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor.