- Panama Kabinesi, El Niño bağlantılı iklim koşulları nedeniyle ulusal acil durum ilan etti.
- Özellikle Bocas del Toro ve Colón bölgelerinde seller ve toprak kaymaları önemli hasara yol açtı.
- El Niño’nun önümüzdeki aylarda yağış açığına ve su kaynaklarında kritik seviyelere neden olabileceği öngörülüyor.
- Düşen yağışlar, hidroelektrik üretimin yanı sıra Panama Kanalı’nın işletilmesi ve gemi trafiği açısından da risk oluşturuyor.
Panama’da en yüksek seviyede alarm
Panama hükümeti, El Niño fenomeninin neden olduğu iklim koşullarının ekonomi, su kaynakları ve vatandaşların güvenliği üzerindeki etkileri nedeniyle ülke genelinde acil durum ilan etti.
Panama Kabinesi'nin 102-26 sayılı kararıyla alınan kararın, kamu kurumlarının müdahale kapasitesini artırmak, önleyici tedbirleri hızlandırmak ve olası afetlere hazırlık yapmak amacı taşıdığı açıklandı. Acil durum kapsamında özel satın alma prosedürlerinin uygulanmasına da izin verildi.
15 bin 600’den fazla kişi etkilendi
Panama hükümetinin verilerine göre 2026'nın başından bu yana 15 bin 600'den fazla kişi El Niño bağlantılı sel ve diğer iklim olaylarından etkilendi.
Etkilenenlerin yüzde 70'ten fazlası Bocas del Toro ve Colón eyaletlerinde bulunuyor. Ayrıca Ngäbe Buglé ve Naso Tjër Di bölgelerinde de etkilenmeler kaydedildi.
Bölgede aşırı yağışlar nedeniyle sel ve toprak kayması riski artarken, ülkenin diğer kesimleri ise tam tersine kuraklık tehdidiyle karşı karşıya bulunuyor.
Aynı anda hem sel hem kuraklık tehdidi
El Niño'nun Panama'daki etkileri bölgelere göre farklılık gösteriyor.
Panama Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü'ne (IMHPA) göre ülkede 11 hidrolojik havza “su stresi” altında bulunuyor. Nehir seviyelerindeki düşüş, hidroelektrik santrallerin ve içme suyu tesislerinin işletilmesini zorlaştırıyor.
Buna karşılık Bocas del Toro'da yağışlar mevsim normallerinin yaklaşık yüzde 25 üzerinde seyrediyor. Bu durum bölgede sel ve heyelan riskini artırıyor.
Dolayısıyla ülke bir yandan aşırı yağış ve sellerle, diğer yandan su kaynaklarını tehdit eden kuraklıkla mücadele ediyor.
Panama Kanalı için kritik dönem
El Niño'nun etkileri Panama'nın dünya ticareti açısından stratejik öneme sahip Panama Kanalı için de ciddi risk oluşturuyor.
Hükümet, yağışlardaki azalma ve göl seviyelerindeki düşüşün kanalın işletilmesini etkileyebileceği uyarısında bulundu. Özellikle Bayano gibi önemli su rezervuarlarında seviyelerin düşmesi bekleniyor.
Panama Kanalı Otoritesi de daha önce El Niño nedeniyle gemi geçişlerini sınırlama kararı almıştı. Otorite, 4 Eylül'den itibaren günlük geçiş sayısını 34 gemiyle, 15 Eylül'den itibaren ise 32 gemiyle sınırlandıracağını açıkladı.
Kanal havzasına mayıs-ağustos döneminde düşen yağışların tarihsel ortalamanın yüzde 34 altında kaldığı, havzaya su girişlerinin ise yüzde 44 azaldığı bildirildi.
Hidroelektrik üretimi de risk altında
Panama hükümeti, su seviyelerindeki düşüşün ülkenin hidroelektrik üretimini de olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Ülkenin enerji sisteminde hidroelektrik kaynaklarının önemli bir yere sahip olması nedeniyle uzun süreli kuraklık, elektrik arzının sürdürülebilirliği açısından yeni sorunlar yaratabilir.
Aynı durum içme suyu altyapısı açısından da endişe yaratıyor.
El Niño 2027’ye kadar etkili olabilir
Panama'daki alarmın önemli nedenlerinden biri, El Niño'nun kısa süreli bir hava olayı olarak değil, 2027'ye kadar etkisini sürdürebilecek uzun soluklu bir iklim olayı olarak değerlendirilmesi.
IMHPA, El Niño koşullarının 2026'nın geri kalanında devam etme ihtimalinin yüzde 95'in üzerinde olduğunu açıklamıştı. Kurum, özellikle ekim 2026-mart 2027 döneminde yağış açığının belirginleşebileceği uyarısında bulunuyor. Etkilerin Mayıs 2027'ye kadar sürmesi bekleniyor.
Bu süreçte yüksek sıcaklıkların tarım sektörü, su kaynakları ve halk sağlığı üzerinde de baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Yollarda ve köprülerde hasar
Aşırı hava koşulları Panama'nın ulaşım altyapısını da etkiledi.
Yetkililer, özellikle Bocas del Toro, Colón ve Coclé bölgelerinde yol altyapısında hasar meydana geldiğini açıkladı. En az 10 köprüde taşıyıcı yapıların temellerinin aşındığı bildirildi.
Panama Bayındırlık Bakanlığı, zarar gören noktalar için müdahale planının hazırlandığını açıkladı.
Hükümet önleyici tedbirlere yöneldi
Panama İçişleri Bakanı Dinoska Montalvo, acil durum ilanının yalnızca mevcut hasarlara müdahale etmek amacı taşımadığını, gelecek aylarda ortaya çıkabilecek risklere hazırlanmayı da hedeflediğini belirtti.
Acil durum kararının 30 Haziran 2027'ye kadar yürürlükte olması öngörülüyor.
Hükümet ayrıca insani yardım kuruluşlarından gelecek katkıların kabul edilmesine ve afet müdahalesinde kullanılmasına izin verdi. Yapılacak acil durum harcamalarının ise yüklenici, harcama amacı ve miktarıyla birlikte kamuya açıklanması şartı getirildi.
El Niño küresel hava düzenini de etkiliyor
Dünya Meteoroloji Örgütü ve diğer meteoroloji kuruluşları, 2026'daki El Niño'nun güçlenmesinin küresel sıcaklık ve yağış düzenlerinde değişikliklere yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Panama açısından ise temel riskler su kaynaklarının azalması, kuraklık, aşırı sıcaklık, hidroelektrik üretimindeki düşüş ve Panama Kanalı'ndaki su seviyelerinin gerilemesi olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte Karayip kıyılarında yağışların artması nedeniyle ülkenin bazı bölgelerinde sel ve heyelan riski de devam ediyor.