- Portekiz’de kamuya açık alanlarda yüzü tamamen kapatan kıyafetlerin kullanımını yasaklayan düzenleme yürürlüğe girdi.
- İhlalin niteliğine göre 150 ila 3 bin euro arasında para cezası uygulanabilecek.
- Sağlık, meslek, sanat, eğlence ve reklam gibi bazı durumlarda yüzün kapatılmasına izin verilecek.
- Yasa güvenlik ve toplumsal bütünleşme gerekçeleriyle savunulurken, sol partiler düzenlemenin özellikle Müslüman kadınları hedef alabileceği eleştirisinde bulunuyor.
Cumhurbaşkanı yasayı onayladı
Portekiz Cumhurbaşkanı António José Seguro, parlamentoda temmuz ayında kabul edilen ve kamuoyunda “burka yasası” olarak adlandırılan düzenlemeyi onayladı.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamada, düzenlemenin temel amacının kamuya açık alanlarda kişilerin kimliğinin tespit edilmesini kolaylaştırmak ve güvenlik kurallarını güçlendirmek olduğu belirtildi.
Seguro, konunun “toplumsal ve kültürel açıdan son derece hassas” olduğunu kabul ederken, düzenlemenin haklar ve toplumsal yükümlülükler arasında bir denge kurmayı amaçladığını savundu.
Kamusal alanda yüzü tamamen kapatmak yasak
Yeni düzenleme, kişinin yüzünü gizleyen veya yüzünün görülmesini engelleyen kıyafetlerin kamuya açık alanlarda kullanılmasını yasaklıyor.
Yasa yalnızca burka veya nikabı isim olarak hedef almıyor. Yüzün kimlik tespitini engelleyecek şekilde kapatılması genel olarak düzenlemenin kapsamına alınıyor.
Ayrıca herhangi bir kişinin cinsiyet, din, yaş veya kökeni nedeniyle yüzünü kapatmaya zorlanması da yasak kapsamında değerlendiriliyor.
3 bin euroya kadar para cezası
Düzenlemeye göre yasağı ihlal edenlere farklı miktarlarda para cezası uygulanabilecek.
İhlalin ihmal sonucu gerçekleşmesi halinde ceza 150 ila 750 euro arasında olacak. Kasıtlı ihlallerde ise para cezası 400 ila 3 bin euroya kadar çıkabilecek.
Böylece daha önce parlamentoda görüşülen tasarıdaki ceza aralıkları değiştirilerek mevcut düzenlemede üst sınır 3 bin euro olarak belirlendi.
Bazı durumlar kapsam dışında
Yasada yüzün kapatılmasına ilişkin bazı istisnalar da bulunuyor.
Sağlık, mesleki faaliyet, sanat, eğlence ve reklam amacıyla yüzün kapatılması yasak kapsamında değerlendirilmeyecek.
Bu nedenle düzenlemenin her türlü yüz kapatma uygulamasını mutlak biçimde yasaklamadığı belirtiliyor.
Cumhurbaşkanı: Yüz, kimliğin temel unsurlarından biri
Cumhurbaşkanı Seguro, yasayı onaylarken yüzün insan kimliğinin ve kişiler arasındaki iletişimin önemli bir unsuru olduğunu savundu.
Seguro'ya göre insanların birbirlerini görebilmesi ve doğrudan iletişim kurabilmesi, özgür ve demokratik bir toplumdaki sosyal güvenin unsurlarından biri.
Cumhurbaşkanlığı açıklamasında ayrıca kadınların yüzlerini tamamen kapatmaya zorlanmasının kadın ve erkekler arasında eşitlik ve insan onuru açısından sorun oluşturduğu görüşüne yer verildi.
Düzenleme aşırı sağın girişimiyle gündeme geldi
Yasanın temelini, aşırı sağcı Chega partisinin geçen yıl parlamentoya sunduğu teklif oluşturdu.
İlk teklif özellikle burka kullanımının yasaklanmasını hedeflerken, sonraki süreçte kapsam genişletilerek kamuya açık alanlarda yüzün gizlenmesine ilişkin genel bir düzenlemeye dönüştürüldü.
Parlamento, düzenlemeyi 17 Temmuz'daki son oylamada kabul etti. Chega'nın yanı sıra iktidardaki Sosyal Demokrat Parti (PSD), CDS ve Liberal Girişim (IL) destek verirken, Sosyalist Parti (PS) ve diğer bazı sol partiler karşı çıktı. PAN ise çekimser kaldı.
Muhalefet İslamofobi konusunda uyardı
Düzenleme Portekiz'de siyasi tartışmalara da yol açtı.
Yasayı destekleyenler, düzenlemenin herhangi bir dini doğrudan hedef almadığını ve temel amacın güvenlik, kimlik tespiti, toplumsal bütünleşme ve cinsiyet eşitliği olduğunu savunuyor.
Muhalif partiler ise düzenlemenin özellikle Müslüman kadınları etkileyeceğini ve İslamofobi riskini artırabileceğini belirtiyor.
Portekiz Avrupa’daki diğer ülkelere katıldı
Portekiz, kamusal alanda yüzü tamamen örten kıyafetlere yönelik kısıtlamaların bulunduğu Avrupa ülkeleri arasına katıldı.
Fransa 2011'de kamuya açık alanlarda yüzün tamamen kapatılmasını yasaklayan ilk Avrupa ülkesi olmuştu. Belçika da aynı yıl benzer bir düzenleme yürürlüğe koydu.
Avusturya, Danimarka ve Bulgaristan da farklı tarihlerde kamusal alanda yüzü tamamen örten kıyafetlere yönelik yasaklar getirdi. Hollanda'da ise yasak, toplu taşıma, hastaneler, okullar ve kamu binaları gibi belirli alanlarla sınırlı.
Yasa yürürlüğe girdi
Portekiz'deki düzenlemeyle birlikte kamuya açık alanlarda yüzü tamamen kapatan kıyafetlerin kullanımına ilişkin yeni dönem başladı.
Hükümet ve Cumhurbaşkanlığı düzenlemeyi güvenlik, toplumsal iletişim, kadın-erkek eşitliği ve toplumsal bütünleşme gerekçeleriyle savunurken, muhalifler yasanın dini özgürlükler ve Müslüman kadınlar üzerindeki etkilerinin tartışılması gerektiğini belirtiyor.