- Rusya ve Kazakistan arasında ilk nükleer güç santralinin inşasına ilişkin çerçeve anlaşması imzalandı.
- Santralin, Rosatom liderliğindeki konsorsiyum tarafından Balkaş Gölü kıyısında kurulması planlanıyor.
- İki ülke eğitim, enerji, finans, dijitalleşme ve güvenlik alanlarında çok sayıda yeni iş birliği anlaşmasına imza attı.
- Tokayev, Rusya’nın küresel sistemdeki rolünün vazgeçilmez olduğunu söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev arasında Astana’da gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından iki ülke arasında stratejik öneme sahip 10 anlaşma ve ortak bildiri imzalandı.
Zirvenin en dikkat çekici başlığı, Kazakistan’da kurulacak ilk nükleer güç santraline ilişkin hükümetler arası çerçeve anlaşması oldu. Anlaşma; projenin temel ilkeleri, iş birliği şartları ve Rusya tarafından sağlanacak devlet ihracat kredisine ilişkin maddeleri kapsıyor.
Balkaş Gölü kıyısına nükleer santral
Kazakistan Atom Enerjisi Ajansı’nın daha önce açıkladığı bilgilere göre, ülkenin ilk nükleer güç santralinin inşasını Rosatom liderliğindeki konsorsiyum üstlenecek.
Halk oylaması sonucunda Balkaş Gölü kıyısında kurulacak tesise “Balkaş NGS” adı verilmesi kararlaştırılmıştı.
Görüşmelerin ardından açıklamalarda bulunan Putin, iş birliğinin yalnızca bir elektrik santrali inşasıyla sınırlı olmadığını söyledi. Putin, Rusya’nın Kazakistan’da eğitim, uzman yetiştirme ve teknoloji transferini de kapsayan bütünsel bir “barışçıl atom” sanayisinin kurulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
‘Halkların dostluğunun yedi temeli’
İki lider ayrıca “Halkların Dostluğunun Yedi Temeli” başlıklı ortak bildiriye de imza attı. Bildiride yer alan temel ilkeler şöyle sıralandı:
- Ortak tarihe dayalı ilişkilerin objektif değerlendirilmesi,
- Avrasya entegrasyonunun geliştirilmesi,
- Ortak sınırın iyi komşuluk alanı olarak korunması,
- Ekonomik ortaklığın derinleştirilmesi,
- Dilsel ve kültürel çeşitliliğin ortak miras olarak kabul edilmesi,
- Gençlik, eğitim ve spor alanında iş birliği,
- Geleceğe yönelik ortak vizyon oluşturulması.
Eğitimden dijitalleşmeye geniş kapsamlı anlaşmalar
Zirve kapsamında eğitim, finans, enerji ve ulaştırma alanlarında da çok sayıda belge imzalandı.
Bu çerçevede Kazakistan’da “Kazakistan–Sirius” adlı uluslararası okul ile çocuk ve genç yetenekler merkezinin kurulması kararlaştırıldı. Ayrıca Rusya vatandaşlarının Omsk’taki Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi şubesindeki eğitim masraflarına ilişkin finansman anlaşması da imzalandı.
Enerji ve finans alanında petrol sektöründeki iş birliğinin genişletilmesi, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadeleye yönelik ek protokoller, döviz takası (swap) anlaşması ve dolandırıcılıkla mücadele memorandumu kabul edildi.
Dijitalleşme ve güvenlik alanında ise ulaştırmada dijitalleşme, demiryolu yük taşımacılığının dijital dönüşümü ile nükleer ve radyasyon güvenliğini kapsayan 2026-2030 eylem planları üzerinde uzlaşı sağlandı.
Tokayev: Rusya olmadan küresel sorunlar çözülemez
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya ile stratejik ortaklık ve müttefiklik ilişkilerine büyük önem verdiklerini söyledi.
Putin’in Astana ziyaretini ilişkiler açısından “dönüm noktası” olarak nitelendiren Tokayev, Rusya’nın küresel ekonomideki lider konumunu koruyacağını belirtti.
Tokayev ayrıca, Rusya’nın katılımı olmadan büyük uluslararası sorunların çözülemeyeceğini ifade etti.