- Parti Québécois, Quebec'te 2014'ten bu yana ilk kez iktidara geldi.
- Paul St-Pierre Plamondon, bağımsızlık için 2029 veya 2030'da referandum düzenlenmesini hedefliyor.
- PQ, monarşinin kaldırılması ve vali yardımcılığı makamının bütçesinin kesilmesini savunuyor.
- Göçmenlik kotaları ve anayasal yetkiler konusunda Quebec ile Ottawa arasında yeni gerilimler yaşanması bekleniyor.
Kanada'nın Quebec eyaletinde pazartesi günü düzenlenen seçimlerde egemenlik yanlısı Parti Québécois (PQ) zafer ilan ederek 2014'ten bu yana ilk kez iktidara geldi. Parti lideri Paul St-Pierre Plamondon, azınlık hükümeti kuracak çoğunluğa ulaşmasının ardından eyaletin yeni başbakanı olacak.
PQ'nun başarısında, sekiz yıldır iktidarda bulunan Coalition Avenir Québec (CAQ) hükümetine yönelik seçmen yorgunluğunun etkili olduğu değerlendiriliyor.
CAQ'nun eski lideri François Legault'nun ardından partiyi toparlamak amacıyla göreve gelen eski Başbakan Christine Fréchette, Trois-Rivières'deki seçim yarışını kaybettiğini kabul ederek Plamondon ile yetki devri sürecinde işbirliği yapacağını açıkladı.
Bağımsızlık referandumu yeniden gündemde
Plamondon'un yeni dönemdeki en dikkat çekici vaatlerinden biri Quebec'in bağımsızlığı için yeni bir referandum düzenlemek. Eyalette daha önce 1980 ve 1995 yıllarında bağımsızlık referandumları yapılmıştı.
Mevcut anketlerde bağımsızlığa desteğin yaklaşık yüzde 30 seviyesinde olduğu görülürken, Plamondon referandum hedefinden vazgeçmiyor. Yeni başbakan, oylamanın ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresinin sona ermesinin ardından, muhtemelen 2029 veya 2030 yıllarında yapılabileceğini belirtiyor.
Alberta'da da bu ayın sonlarında ayrılıkçı bir referandumun gündeme gelmesi, Kanada Başbakanı Mark Carney'nin ülkenin farklı bölgelerinde eş zamanlı birlik tartışmalarıyla karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor.
Monarşi ve Ottawa ile yetki mücadelesi
Plamondon'un federal hükümetle karşı karşıya gelmesi beklenen başlıklardan biri de monarşinin Quebec'teki konumu. Seçim kampanyasında monarşinin kaldırılmasını savunan Plamondon, Kral III. Charles'ı temsil eden vali yardımcılığı makamına ayrılan bütçenin kesilerek kaynakların evsizlikle mücadele ve sosyal hizmetlere aktarılmasını vaat etti.
2022'de Kral'a bağlılık yemini etmeyi reddeden milletvekilleri arasında yer alan Plamondon, vali yardımcısının yeni yasalara kraliyet onayı verme yetkisi nedeniyle planının Kanada anayasası açısından ciddi hukuki engellerle karşılaşabileceğinin farkında. Buna rağmen yeni başbakan, federal hükümetle hukuki mücadeleye hazır olduğunu belirtiyor.
Göçmenlik kotalarında da gerilim bekleniyor
Quebec ile Ottawa arasındaki bir diğer anlaşmazlık alanının göçmenlik politikası olması bekleniyor. Plamondon, federal hükümetin belirlediği göçmenlik kotalarına karşı çıkıyor ve Quebec'in çıkarlarının ihlal edildiğini düşündüğü durumlarda Ottawa ile mücadele edeceğini söylüyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney ise seçim gecesi Plamondon'u zaferinden dolayı tebrik ederek gerilimi düşürmeye yönelik bir mesaj verdi. Carney, ABD'nin Kanada'ya uyguladığı ve Quebec'i de ekonomik açıdan etkilemesi beklenen yeni gümrük tarifeleri karşısında eyalet yönetimiyle birlikte hareket etmenin önemine vurgu yaptı.
Carney, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada daha güçlü bir Quebec'in Kanada'nın misyonunun temelini oluşturduğunu belirterek, tarifelerden etkilenen işletmelerin desteklenmesi, evsizliğin sona erdirilmesi ve daha fazla konut inşa edilmesi için Plamondon ile çalışmayı beklediğini ifade etti.