Almanya’da yürütülen arkeolojik çalışmalar, Roma İmparatorluğu’nun askeri lojistiğine ve insan-hayvan etkileşimine ışık tutan devasa bir at mezarlığını gün yüzüne çıkardı. Stuttgart’ın Bad Cannstatt bölgesinde keşfedilen bu alan, hem ölçeği hem de barındırdığı sıra dışı buluntularla Roma dönemi arkeolojisi için oldukça nadir bir örnek teşkil ediyor.
Bad Cannstatt’taki inşaat projesi öncesinde gerçekleştirilen kazılarda, 100’den fazla atın iskelet kalıntısına ulaşıldı. Radyokarbon tarihleme analizleri, atların MS 2. yüzyılda bölgede faaliyet gösteren Ala adlı bir Roma süvari birliğine ait olduğunu kanıtladı.
Stuttgart Bölge Konseyi Eyalet Anıtları Koruma Dairesi (LAD) arkeologlarından Sarah Roth, bu keşfin büyüklüğünün kendileri için de beklenmedik bir sürpriz olduğunu belirtiyor.
Söz konusu süvari birliği, MS 100 ile 150 yılları arasında Roma İmparatorluğu’nun sınır hatlarında devriye gezmekle sorumluydu. Yaklaşık 500 süvari ve en az 700 attan oluşan bu askeri teşkilat için atlar, sadece bir ulaşım aracı değil; sınır güvenliğinin ve hızlı müdahale kabiliyetinin temel taşıydı.
Mezarlıkta yapılan incelemeler, atların toplu bir kıyıma veya ani bir salgına kurban gitmediğini gösteriyor. Hayvanlar muhtemelen birliğin bölgedeki görevi süresince yaşlılık, yaralanma veya hastalık gibi doğal nedenlerle öldükçe buraya defnedilmişti.
İlginç olan ise mezarların birbirine çok yakın olmasına rağmen neredeyse hiç üst üste binmemesi. Bu durum, her bir mezarın yerini belirten yüzey işaretlerinin bulunduğuna işaret ediyor.
Saygı gören at ve dışlanan insan
Mezarlığın en çarpıcı bulgusu, bir insanın ve bir atın defnedilme biçimleri arasındaki keskin tezat oldu. Alanda bulunan bir at, sahibi için taşıdığı özel önemi kanıtlar nitelikte; ön bacaklarının arasına yerleştirilmiş iki testi ve küçük bir kandille birlikte gömülmüştü.
Roma geleneklerinde genellikle insan mezarlarında rastlanan bu tür ölü hediyelerinin bir hayvana sunulması, süvari ile atı arasındaki derin duygusal bağı somutlaştırıyor.
Buna karşın, aynı alanda bulunan bir erkeğe ait kalıntılar çok farklı bir hikaye anlatıyor. Normal insan mezarlığının sadece 500 metre ötede olmasına rağmen, bu adamın at mezarlığının içine, üstelik yüzüstü vaziyette ve hiçbir ölü hediyesi olmadan gömülmesi, onun toplum dışına itilmiş bir birey olduğunu düşündürüyor.
Roth, bu kişinin gömülme pozisyonunun, saygın bir defin töreninden ziyade, cansız bedenin alana gelişigüzel bırakıldığını ya da atıldığını gösterdiğini vurguluyor.
Bu nekropol, Roma ordusunun hayvancılık politikalarına ve askeri yaşamın bilinmeyen detaylarına dair geniş bir veri seti sunuyor. İlerleyen dönemlerde yapılacak detaylı osteolojik analizler ve genetik çalışmalar; atların kökenlerini, beslenme alışkanlıklarını, hangi koşullarda yetiştirildiklerini ve ölüm nedenlerini belirleyerek, yaklaşık 1.800 yıl önceki kentsel ve askeri yaşamın profilini daha net bir şekilde ortaya koyacak.