- Yeni düzenleme, Rusya dışında yaşayan ve belirli suçlardan hüküm giyen kişilerin bazı vatandaşlık haklarının kısıtlanmasının önünü açıyor.
- Düzenleme, özellikle Rusya'nın "aşırılıkçılık" ve terörle mücadele mevzuatı kapsamında mahkûm edilen kişileri etkileyebilecek.
- Hakları kısıtlanan kişilerin Rusya'daki mülkleri ve finansal varlıkları üzerindeki tasarruf imkanları da etkilenebilecek.
- İnsan hakları örgütleri ve sürgündeki Rus muhalifler, yasanın Kremlin'in ülke dışındaki muhalefete yönelik baskısını artıracağını savunuyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yurt dışında yaşayan Rus vatandaşlarının bazı haklarının kısıtlanmasına imkan veren yeni yasayı imzaladı.
Düzenleme, özellikle Rusya'da terörizm, aşırılıkçılık ve devlet karşıtı faaliyetlerle bağlantılı suçlardan hüküm giyen kişileri hedef alıyor. Yasanın kapsamına giren kişiler, Rusya dışında yaşasalar dahi belirli vatandaşlık haklarını kaybedebilecek.
Düzenleme, Kremlin'in Ukrayna savaşı sonrasında ülkeyi terk eden muhaliflere yönelik hukuki baskıyı genişletme çabalarının son örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Mülk ve finansal varlıklara ilişkin kısıtlamalar
Yeni yasa yalnızca siyasi hakları kapsamıyor.
Hakları kısıtlanan kişilerin Rusya'daki gayrimenkulleri, banka hesapları ve diğer finansal varlıkları üzerinde tasarruf imkanlarının sınırlandırılması da söz konusu olabilecek.
Bu durum özellikle savaşın başlamasının ardından Rusya'yı terk ederek Avrupa ve diğer ülkelere yerleşen muhalifler açısından önemli bir risk oluşturuyor.
"Aşırılıkçı" suçlamasının kapsamı geniş
Rusya'da son yıllarda "aşırılıkçılık" suçlaması, Kremlin karşıtı siyasi hareketler ve muhalif gruplar hakkında yürütülen soruşturmalarda giderek daha fazla kullanılıyor.
Muhalif lider Aleksey Navalnıy'ın kurduğu yapıların yanı sıra bağımsız medya kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin önemli bir bölümü Rus makamlarınca "aşırılıkçı" olarak sınıflandırıldı.
Yeni düzenlemenin bu geniş hukuki çerçeve nedeniyle yalnızca silahlı veya şiddet içeren faaliyetlerle bağlantılı kişileri değil, siyasi muhalifleri ve yurtdışında faaliyet gösteren aktivistleri de etkileyebileceği belirtiliyor.
Rusya'dan ayrılan muhalifler üzerindeki baskı artıyor
Ukrayna savaşının başlamasının ardından yüz binlerce Rus vatandaşı ülkeyi terk etti. Bunların arasında savaş karşıtları, gazeteciler, aktivistler ve siyasi muhalifler de bulunuyor.
Rus makamları, yurt dışına çıkan bazı muhalifler hakkında gıyaben yargılama ve mahkûmiyet süreçlerini kullanmaya başladı. Bazı kişilerin mal varlıklarına el konulurken, diğerleri "yabancı ajan" veya "aşırılıkçı" ilan edildi.
Yeni yasa, Kremlin'in bu kişilere yönelik hukuki ve ekonomik baskı araçlarını daha da genişletiyor.
Muhaliflerden tepki yağdı
Sürgündeki Rus muhalifler, düzenlemenin yurt dışındaki Rus vatandaşlarını cezalandırmak amacıyla kullanılması riskine dikkat çekiyor.
Eleştirmenlere göre vatandaşların ülke dışında bulunmaları, Rus makamlarının onları siyasi faaliyetleri nedeniyle cezalandırmasının önünde artık daha az engel oluşturacak.
Kremlin ise düzenlemeyi devlet güvenliği ve hukukun uygulanması çerçevesinde savunuyor. Moskova, terörizm ve aşırılıkçılıkla bağlantılı faaliyetlere karşı alınan önlemlerin Rusya'nın güvenliğini korumayı amaçladığını belirtiyor.
Kremlin'in muhalefete yönelik baskı politikası
Yeni düzenleme, Putin yönetiminin muhalefet üzerindeki baskıyı son yıllarda artırdığı bir dönemde yürürlüğe giriyor.
Rusya'da bağımsız medya kuruluşları kapatılırken veya ülke dışına taşınırken, çok sayıda muhalif siyasetçi ve aktivist hapis cezasına çarptırıldı. Bazı isimler ise Rusya'ya dönmeleri halinde tutuklanma riski nedeniyle sürgünde yaşamaya devam ediyor.
Yeni yasa, Rusya sınırlarının dışında bulunan muhaliflere karşı da vatandaşlık ve ekonomik haklar üzerinden baskı uygulanabilmesinin önünü açması nedeniyle Kremlin'in muhalefet politikalarında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor.