- Sachs, ABD’nin İran’a karşı savaşı “kazanamayacağını” ve maliyetlerin sürdürülemez olduğunu belirtti.
- Savaşın hedefinin İran’da rejim değişikliği olduğu iddia edildi.
- Washington’un İran’ı Venezuela ile kıyaslayarak stratejik hata yaptığı savunuldu.
- ABD’nin sahada üstünlük kuramadığı ve geri çekilmenin olası sonuç olduğu ifade edildi.
Jeffrey Sachs, analizinde ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonun ekonomik, siyasi ve askeri açıdan “taşınamaz maliyetler” ürettiğini ileri sürdü. Sachs’a göre Washington, mevcut şartlarda İran karşısında kalıcı bir askeri üstünlük kuramıyor.
“Rejim değişikliği hedefi” iddiası
Analizde, savaşın temel amacının İran yönetimini zayıflatmak ve değiştirmek olduğu öne sürüldü. Sachs, bu planın ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Mossad Direktörü David Barnea tarafından şekillendirildiği iddiasına yer verdi.
“İran Venezuela değil” vurgusu
Sachs, Washington’un İran’ı Venezuela ile kıyaslayarak ciddi bir stratejik hata yaptığını savundu. İran’ın demografik yapısı, askeri kapasitesi ve devlet kurumlarının dayanıklılığı nedeniyle hızlı bir siyasi çöküş senaryosunun gerçekçi olmadığını ifade etti.
İran iç bütünlüğü ve savaş dengesi
Analize göre, çatışma sürecinde İran yönetimi beklenenin aksine zayıflamadı; aksine devlet kurumları ve güvenlik yapısı etrafında daha güçlü bir konsolidasyon sağladı. Devrim Muhafızları’nın komuta yapısının da bu süreçte daha bütünleşik hale geldiği iddia edildi.
“Geri çekilme kaçınılmaz olabilir”
Sachs, ABD’nin sahada belirleyici bir askeri üstünlük kuramadığını, İran’da bir geçiş yönetimi oluşturamadığını ve teslimiyet elde edemediğini belirtti. Bu nedenle Washington için en olası seçeneğin geri çekilme olduğu görüşünü dile getirdi.
Ayrıca Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilimin artmasının küresel enerji akışını riske soktuğu ve savaşın uzamasının bölgesel ekonomilerde ciddi kırılmalara yol açabileceği ifade edildi.
Askeri ve ekonomik maliyet uyarısı
Analizde İran’ın düşük maliyetli drone ve füze sistemlerinin ABD’nin yüksek maliyetli savunma sistemlerine karşı ekonomik baskı yarattığı vurgulandı. Bu durumun savaşın mali dengesini Washington aleyhine çevirdiği ileri sürüldü.
“Savaş sonrası daha güçlü bir İran” senaryosu
Sachs’a göre olası bir sonuç, İran’ın Hürmüz üzerindeki etkisini artırması, caydırıcılık kapasitesini güçlendirmesi ve ABD’nin Körfez’deki askeri varlığının zayıflaması olabilir. Bu nedenle savaşın sonunda İran’ın daha güçlü çıkma ihtimali tamamen dışlanmıyor.