Şeyh Said neyi savunur? ve Şeyh Said hangi tarikattan? Konuları, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Mardin'e gidip konuşma yapan CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in yanında vatan hainliği nedeniyle idam edilen Şeyh Said'e övgüler düzüldüğünü söylemesi üzerine yeniden merak edildi. Peki, Şeyh Sait kimdir, nereli, neden idam edildi?
Şeyh Said kimdir?
Şeyh Said, 1925 yılında Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı düzenlenen ve tarihe "Şeyh Said İsyanı" olarak geçen ayaklanmanın lideridir. Bu isyan, Cumhuriyet'in ilanı ve laik düzenin tesisine karşı bir tepki olarak ortaya çıkmıştır.
1865 yılında Elazığ'ın Palu ilçesinde doğan Şeyh Said, seyyid bir aileye mensuptur. Palu, Diyarbakır ve Muş bölgelerinde eğitim almış, Nakşibendi Tarikatı'na katılarak dergahın başına geçmiştir. I. Dünya Savaşı sırasında Rusya'nın Doğu Anadolu'yu işgal etmesi üzerine Piran'a taşınmış, daha sonra Hınıs Kolhisar'a yerleşmiştir.
Şeyh Sait isyanının asıl amacı nedir?
Şeyh Said İsyanı, 13 Şubat 1925'te başlayan ve Nisan 1925'e kadar süren, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde merkezi yönetime karşı girişilen geniş çaplı bir ayaklanmadır. İsyan, hilafet yanlısı Zaza ve Kürt aşiretlerin Cumhuriyet'e ve inkılaplara karşı gerçekleştirdiği bir hareket olarak değerlendirilir.
Şeyh Said, Cumhuriyet'in ilanına ve laik düzene karşı çıkmış, şeriatın yeniden tesis edilmesini savunmuştur. Bu amaçla, dönemin hükümetine karşı silahlı bir isyan girişiminde bulunmuştur.
Şeyh Sait neden öldü?
İsyanın bastırılmasının ardından Şeyh Said, Şark İstiklal Mahkemesi tarafından yargılanmış ve 29 Haziran 1925 tarihinde Diyarbakır Dağkapı Meydanı'nda idam edilmiştir. İdam sehpasında iken son isteği sorulduğunda, kağıt kalem isteyerek Arapça olarak "Benim bu değersiz dallarda asılmama pervam yoktur. Muhakkak ki mücadelem Allah ve din içindir." şeklinde bir yazı yazmış ve ardından idam edilmiştir.
Şeyh Said ve Said Nursi arasındaki ilişki
Şeyh Said ve Said Nursi (Bediüzzaman) arasında doğrudan bir ilişki bulunmamaktadır. Her ikisi de aynı dönemde yaşamış ve dini liderlik yapmış olsalar da, farklı tarikatlara mensupturlar ve farklı bölgelerde faaliyet göstermişlerdir.
Şeyh Said hangi tarikattan?
Şeyh Said, Nakşibendi Tarikatı'nın Palevi kolunun şeyhi olarak bilinmektedir. Bölgenin geleneksel yapısı içinde sözü geçen, fetvalarına başvurulan, tarikat geleneği içinde saygı duyulan etkin bir kişiliğe sahipti.
Şeyh Said, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşanan önemli bir isyanın lideri olarak tarihe geçmiştir. İsyanın bastırılması ve Şeyh Said'in idamı, Türkiye'nin etnik ve dini dinamikleri üzerinde uzun vadeli etkilere sahip olmuştur.