Kelime hazinesi geniş olan bireyler, karmaşık düşünceleri bile sade ve etkileyici bir şekilde aktarma becerisine sahiptir. Dilimizin sürprizlerle dolu yapısı, Türkçeyi öğrenmeyi ve incelemeyi her zaman heyecan verici bir hale getiriyor. Sözlüklerdeki tanımıyla dikkat çeken söz ifadesinin dilimizdeki yeri ve kullanım alanları merak konusudur.
Söz kelimesinin anlamı nedir? TDK'ya göre tanımı nasıldır?
Sözlük maddesi olarak bakıldığında, kelimenin tek bir tanıma sığmadığı ve çeşitli durumları ifade ettiği görülür. Güncel anlamları maddeler halindedir.
- isim Bir düşünceyi eksiksiz olarak anlatan kelime dizisi; lakırtı, kal (II), kavil, kelam, laf
- Kelime
- Bir konuyu yazılı veya sözlü olarak açıklamaya yarayan kelime dizisi
- Kesinlik kazanmayan haber, söylenti
- Bir işi yapacağını kesin olarak vadetme
- Müzik parçalarının yazılı metni; güfte
Söz kelimesinin kullanım alanları ve örnekler
Gerek günlük dilde gerekse edebi eserlerde kelimenin nasıl kullanıldığını gösteren örnekler şöyledir.
- Yer yer birçok türküde rastladığımız beylik sözler de vardı içinde.
- Ortalıkta bir söz dolaşıyor.
- O, sözünde duran bir adamdır.
- Şarkının sözleri çok anlamlı.
Söz hakkındaki sık kullanılan atasözleri ve deyimler
TDK'nın güncel veri tabanında, içinde bu kelimenin geçtiği sıralı deyim ve atasözü listesi bulunmaktadır.
- Söz açmak
- Söz almak
- Söz altında kalmamak
- Söz anlamaz
- Söz anlatmak
- Söz anlayan beri gelsin
- Söz aramızda
- Söz atmak
- Söz ayağa düşmek
- Söz bir, Allah bir
- Söz çakmak
- Söz çıkarmak
- Söz çıkmak
- Sözde kalmak
- Sözden anlamak
- Söz dinlemek (veya tutmak)
- Söz düşmemek
- Söz düşürmek
- Söze atılmak
- Söze başlamak
- Söze boğmak
- Söze dalmak
- Söze karışmak
- Söze son vermek
- Söz etmek
- Söze yatmak
- Söz geçirmek
- Söz gelmek
- Söz getirmek
- Söz götürmek
- Söz gümüşse sükût altındır
- Söz işitmek
- Söz kaldıramamak
- Söz kesmek
- Söz olmak
- Söz olsun diye
- Söz sözü açmak
- Söz taşımak
- Söz tutmak
- Sözü (veya sözünü) çevirmek
- Sözü açılmak
- Sözü ağzına tıkamak
- Sözü ağzında bırakmak
- Sözü ağzında gevelemek
- Sözü ağzında kalmak
- Sözü ağzından almak
- Sözü bağlamak
- Sözü dağıtmak
- Sözü dolandırmak
- Sözü döndürüp dolaştırmak
- Sözü edilmek
- Sözü geçmek
- Sözü kesmek
- Sözü kısa kesmek
- Sözüm meclisten dışarı
- Sözü mü olur?
- Sözüm yabana
- Sözün ardı boşa çıkmak
- Sözünde durmak
- Sözünden çıkmamak
- Sözünden dönmek
- Sözüne gelmek
- Sözüne sadık kalmak
- Sözünü (veya sözünüzü) balla kestim (veya kesiyorum)
- Sözünü ağzına tıkmak
- Sözünü bağlamak
- Sözünü bilmek
- Sözünü bilmemek
- Sözünü esirgememek (veya sakınmamak)
- Sözünü etmek
- Sözünü geri almak
- Sözünü kesmek
- Sözünün eri
- Sözünü tutmak
- Sözünü tutmak
- Sözünü yabana atmamak
- Sözünü yedirmek
- Sözünü yemek
- Sözü sohbeti yerinde
- Sözü tartmak
- Sözü uzatmak
- Söz var, iş bitirir; söz var, baş yitirir
- Söz vermek
- Söz yetiştirmek
- Söz yok!
İçinde söz geçen birleşik kelimeler
Güncel yazım kılavuzu ve sözlük verilerine göre derlenen ilgili birleşik kelimeler listesi aşağıdadır.
- Söz başı
- Söz birliği
- Söz cambazı
- Söz dağarcığı
- Söz dalaşı
- Söz dizimi
- Söz düellosu
- Söz ebesi
- Söz ehli
- Söz gelimi
- Söz gelişi
- Söz gösterisi
- Sözgötürmez
- Söz hazinesi
- Söz kapısı
- Söz karışıklığı
- Söz kesimi
- Söz konusu
- Söz meydanı
- Söz misali
- Söz rüşveti
- Söz sahibi
- Söz sırası
- Söz temsili
- Söz ustası
- Söz varlığı
- Söz yarışı
- Söz yazarı
- Söz yitimi
- Söz yüzüğü
- Söz zinciri
- Sözüm ona
- Sözün kısası
- Sözüne sahip
- Acı söz
- Ağır söz
- Ara söz
- Beylik söz
- Eğri söz
- İğneli söz
- Katı söz
- Kuru söz
- Lastikli söz
- Ön söz
- Pis söz
- Sav söz
- Son söz
- Tatlı söz
- Atasözü
- Namus sözü
- Şeref sözü
