- Tayvan, yıllık hava saldırısı tatbikatlarına ilk kez internet iletişiminin ciddi biçimde yavaşlatıldığı bir senaryo ekledi.
- Uygulama, Tayvan'ın kuzey ve orta kesimlerindeki 14 kent ve ilçede, nüfusun yaklaşık yüzde 70'ini kapsayacak şekilde gerçekleştirildi.
- Bazı bölgelerde mobil internet hızı 256 Kbps seviyesine düşürüldü; görüntülü görüşme, video, sosyal medya ve mobil ödeme hizmetleri ciddi biçimde aksadı.
- Taipei yönetimi, savaş halinde denizaltı internet kablolarının veya diğer iletişim altyapısının hedef alınabileceği ihtimaline karşı alternatif iletişim sistemlerini test ediyor.
Tayvan, Çin'in olası bir askeri saldırısına karşı hazırlıklarını genişletiyor.
Adanın yıllık hava saldırısı tatbikatları kapsamında bu hafta ilk kez internet altyapısının saldırı sonucu devre dışı kalması senaryosu uygulandı. Yetkililer, belirlenen bölgelerde mobil internet hızlarını kasıtlı olarak düşürerek savaş veya koordineli bir siber saldırı sırasında ortaya çıkabilecek iletişim sorunlarını test etti.
Tatbikat, Tayvan'ın yalnızca askeri birliklerin değil, sivillerin ve kritik altyapının da olası bir savaşa hazırlanması yönündeki stratejisinin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.
İnternet hızı 256 Kbps'ye düşürüldü
Tatbikat sırasında bazı bölgelerde telekomünikasyon şirketleri mobil internet hızını 256 Kbps seviyesine indirdi.
Normal koşullarda 5G bağlantı kullanan Tayvanlılar, uygulama sırasında internet üzerinden video izlemekte, görüntülü görüşme yapmakta, sosyal medya platformlarını kullanmakta ve mobil ödeme gerçekleştirmekte ciddi sorunlar yaşadı.
Bir kullanıcı, tatbikat sırasında TikTok'un hiç açılmadığını, Facebook'un çok yavaş çalıştığını ve Instagram mesajlarının gönderilmesinin yaklaşık 30 saniye sürdüğünü anlattı.
Amaç, gerçek bir kriz sırasında iletişim altyapısına bağımlılığın yaratabileceği sorunları vatandaşlara doğrudan göstermek.
Yaklaşık 16 milyon kişi kapsama alındı
İnternet kesintisi tatbikatı, Tayvan'ın kuzey ve orta bölgelerindeki 14 kent ve ilçede iki farklı günde gerçekleştirildi.
Bu bölgelerde yaklaşık 16 milyon kişi, yani adanın 23 milyonluk nüfusunun yaklaşık yüzde 70'i yaşıyor.
Tayvanlı yetkililer, uygulamanın amacının vatandaşları panikletmek değil, olası bir savaş veya büyük çaplı altyapı saldırısı sırasında alternatif iletişim yöntemlerinin önemini göstermek olduğunu belirtiyor.
"Savaş çıkınca hazırlanmaya başlayamazsınız"
Tatbikata katılan sivil savunma gönüllülerinden Wang Chen-wen, internet kesildiğinde alternatif iletişim yöntemlerini kullanarak arkadaşlarına ulaşmayı denedi.
Wang, internetin tamamen devre dışı kalması ihtimaline karşı düşük enerji tüketen radyo tabanlı bir mesajlaşma sistemi kullanıyor.
Bu sistem sayesinde cep telefonunu Bluetooth üzerinden küçük bir cihaza bağlayarak, internet bağlantısı olmadan uzun menzilli radyo sinyalleri üzerinden kısa mesaj göndermek mümkün.
Wang, hazırlıkların kriz başlamadan önce yapılması gerektiğini vurgularken, "Bir şey gerçekten olduğunda hazırlanmayı bekleyemezsiniz" anlayışını dile getirdi.
Tayvan'ın denizaltı kabloları alarm veriyor
Tatbikatın arkasındaki en önemli kaygılardan biri denizaltı internet kablolarının kırılganlığı.
Tayvan'ın 16 uluslararası ve 10 yerel denizaltı internet kablosu bulunuyor. Hükümet bu kabloları adanın "yerine konulamaz dijital can damarı" olarak nitelendiriyor.
Son yıllarda bazı kabloların Çin bağlantılı gemilerin karıştığı olaylarda zarar görmesi, Taipei yönetiminin endişelerini artırdı.
Tayvan Sahil Güvenliği, bu tür olayların Çin'in savaş eşiğini aşmadan baskı uygulamaya yönelik "gri bölge" stratejisinin parçası olabileceği değerlendirmesinde bulunuyor.
Ukrayna modeli Tayvan'a örnek oldu
Tayvan, iletişim altyapısının savaşta zarar görmesi ihtimaline karşı Ukrayna'nın deneyimlerini de inceliyor.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından geleneksel iletişim altyapısının zarar gördüğü bölgelerde uydu internet sistemleri önemli bir rol oynadı.
Taipei yönetimi de benzer bir yedek iletişim ağı oluşturmak için alçak Dünya yörüngesindeki uydu sistemlerini değerlendiriyor. Ancak özellikle Elon Musk'ın Çin'deki ticari faaliyetleri nedeniyle Starlink gibi sistemlere bağımlılık konusunda siyasi ve güvenlik endişeleri bulunuyor.
Çin'den gelen askeri baskı sürüyor
Tatbikatların arka planında Pekin ile Taipei arasındaki giderek yükselen gerilim bulunuyor.
Çin, Tayvan'ı kendi topraklarının parçası olarak görüyor ve gerektiğinde güç kullanarak adayı kontrol altına alma seçeneğini dışlamıyor.
Tayvan ise Çin'in askeri baskısına karşı savunma kapasitesini ve toplumun krizlere dayanıklılığını artırmaya çalışıyor.
Bu yılki Han Kuang askeri tatbikatları da önceki yıllara kıyasla daha gerçekçi senaryolar içeriyor. Askeri tatbikatlara sivil savunma, hastaneler, yerel yönetimler ve iletişim altyapısı gibi unsurların daha fazla dahil edilmesi dikkat çekiyor.
Tatbikat sırasında Taipei sokakları boşaldı
Hava saldırısı sirenlerinin çalmasıyla birlikte Taipei'de vatandaşların sığınaklara yönelmesi istendi.
Trafik ve şehir yaşamı kısa süreliğine dururken, aynı anda internet bağlantısının yavaşlatılması vatandaşlara hava saldırısı ile iletişim altyapısının çökmesinin aynı anda yaşanabileceği bir kriz ortamını deneyimleme fırsatı verdi.
Tayvan yönetimi, savaş halinde yalnızca askeri hedeflerin değil, iletişim, enerji, ulaşım ve bilgi altyapısının da hedef alınabileceğini varsayıyor.
"Sorun internetin kesilmesi değil, bilgi boşluğu"
Savunma ve güvenlik uzmanlarına göre iletişimin kesilmesi savaş halinde yalnızca teknik bir problem oluşturmayacak.
İnternetin kullanılamaması, vatandaşların resmi açıklamalara ulaşmasını zorlaştırabileceği gibi dezenformasyon ve paniğin yayılması için de uygun bir ortam oluşturabilir.
Tayvan Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden Tzeng Yi-suo, kriz sırasında insanların "yüksek düzeyde belirsizlik ve korkuyla" karşı karşıya kalabileceğini, düşman unsurların da bu ortamı istismar edebileceğini belirtiyor.
Bu nedenle Taipei yönetimi için mesele yalnızca interneti yeniden çalıştırmak değil, güvenilir bilgiyi vatandaşlara ulaştıracak alternatif kanallar oluşturmak.
Tayvan'dan çok katmanlı iletişim planı
Taipei, tek bir iletişim altyapısının devre dışı kalmasının adanın tamamını izole etmesini önlemek için çok katmanlı bir sistem kurmaya çalışıyor.
Plan kapsamında:
- Denizaltı kablolarının yedeklenmesi,
- Uydu iletişim sistemlerinin geliştirilmesi,
- Düşük enerji tüketen radyo tabanlı iletişim,
- Yerel ve sivil iletişim ağlarının güçlendirilmesi,
- Vatandaşların alternatif iletişim yöntemleri konusunda eğitilmesi
gibi seçenekler değerlendiriliyor.
Savaş sadece cephede yaşanmayacak
Tayvan'ın son uygulaması, modern savaş anlayışındaki değişimi de ortaya koyuyor.
Olası bir Çin-Tayvan çatışmasında füze ve hava saldırılarının yanı sıra siber saldırılar, denizaltı kablolarının kesilmesi, elektrik kesintileri, iletişim ağlarının çökertilmesi ve dezenformasyon operasyonları gibi yöntemlerin de kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle Taipei, savaş hazırlığını yalnızca ordunun savaşma kapasitesiyle sınırlamıyor; 23 milyonluk nüfusun günlük hayatını savaş koşullarında sürdürebilme kapasitesini de savunmanın parçası haline getiriyor.