- The Economist’e göre Rus ekonomisinde ani çöküş gerçekleşmedi ancak ekonomi yapısal tükeniş sürecine girdi.
- Savunma harcamaları GSYH’nin yaklaşık yüzde 8’ine ulaştı; sivil ekonomi kaynaklara erişimde geri planda kaldı.
- Bütçe açığı artarken petrol gelirleri zayıflıyor, faiz yükü sosyal harcamaları baskılıyor.
- Kremlin, küresel zayıflıkları dikkate alarak savaş politikasında geri adım atmıyor.
İngiltere merkezli haftalık dergi The Economist, Ukrayna’daki savaş beşinci yılına girerken Rus ekonomisinin geldiği noktaya ilişkin dikkat çekici bir analiz yayımladı.
Dergiye göre Batı’nın uzun süredir beklediği ani ekonomik çöküş gerçekleşmedi ancak Rusya artık toparlanması son derece zor, yapısal bir yıpranma sürecine girmiş durumda.
Analizde, Rus ekonomisi dağcıların 8 bin metre üzeri için kullandığı “ölüm bölgesi” benzetmesiyle tanımlanıyor. Bu bölgede vücut kendini onarabildiğinden daha hızlı tükenir. Dergiye göre Rus ekonomisi de benzer şekilde ayakta kalıyor, ancak bunu gelecekteki kapasitesini tüketerek yapıyor.
“Tükeniş süreci başladı”
Analize göre Rusya ekonomisi son dört yılda iki ayrı “metabolik sistem”e ayrıldı.
Birinci ve öncelikli sistem savunma ve askeri sanayiden oluşuyor. İş gücü, sermaye ve ithalat imkanlarına ilk erişim hakkı bu sektöre tanınıyor. Devlet bütçesinin önemli bir kısmı bu alana yönlendiriliyor.
İkinci sistem ise özel teşebbüsler, küçük işletmeler, tüketim sektörü ve hizmet alanlarını kapsıyor. Bu alanlar kaynaklara erişimde geri planda kalıyor ve büyüme potansiyelleri sınırlanıyor.
Dergi, bu tabloyu “vücudun enerji için kendi kas dokusunu sindirmesi” şeklinde tanımlıyor.
Petrol rantından askeri ranta geçiş
2000’li yıllarda Rusya’nın büyümesi büyük ölçüde enerji gelirlerine dayanıyordu. Ancak analiz, bugün sistemin farklı işlediğini savunuyor.
Artık dış kaynaklı “petrol rantı” yerine, iç kaynakların askeri üretime yönlendirilmesiyle oluşan bir “askeri rant” mekanizması öne çıkıyor. Bu durum, döngüsel bir durgunluk değil; kalıcı hasar riski taşıyan yapısal bir aşınma olarak değerlendiriliyor.
| Ekonomik Gösterge | Mevcut Durum / Veri | Önemli Notlar |
| Savunma Harcamaları | GSYH'nin %8'i | Kaynakların büyük kısmı sivil ekonomiden askeri alana kaydırılmış durumda. |
| 2025 Büyüme Beklentisi | %1 | Ekonomide ciddi bir yavaşlama ve durağanlık sinyali. |
| Bütçe Açığı | GSYH'nin %2,6'sı | Askeri harcamalar nedeniyle bütçe üzerindeki mali baskı artıyor. |
| Urals Petrol Fiyatı | Brent'e göre %25–30 indirimli | Batı yaptırımları ve tavan fiyat uygulaması gelirleri baskılıyor. |
| İhracat Gelirleri | 2020'den bu yana en düşük seviye | Enerji satışlarındaki zayıflama ticaret dengesini etkiliyor. |
| Faiz Ödemeleri | Eğitim + Sağlık harcamalarından fazla | Borç yükü sosyal devlet harcamalarını gölgede bırakmaya başladı. |
Mali baskı artıyor
Analizde yer verilen verilere göre:
- 2025 büyüme beklentisi yaklaşık yüzde 1 seviyesinde.
- Bütçe açığı GSYH’nin yüzde 2,6’sına ulaştı.
- Devlet borcunun faiz ödemeleri, eğitim ve sağlık harcamalarının toplamını aşma noktasına yaklaşıyor.
- Urals petrolü, Brent’e kıyasla yüzde 25–30 indirimle işlem görüyor.
- İhracat gelirleri 2020’den bu yana en düşük seviyelere geriledi.
Bu göstergeler, ekonominin çökmese de manevra alanının daraldığını ortaya koyuyor.
Putin neden geri adım atmıyor?
Analize göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yalnızca ülkesinin ekonomik dayanıklılığına değil, küresel tabloya da bakıyor.
Avrupa’daki ekonomik kırılganlıklar, küresel büyüme beklentilerindeki zayıflama ve Ukrayna’daki savaş yorgunluğu Kremlin’de “karşı tarafın daha kırılgan olduğu” algısını güçlendiriyor.
Ayrıca Moskova elitleri arasında, savaş nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın Batı’nın Rusya’yı uzun vadede çevrelemeye devam edeceğine dair güçlü bir inanç bulunduğu belirtiliyor.
“Zirveden iniş” sorusu
Dergi analizde okuyuculara şu soruyu sordu:
“İniş nihayet başladığında nasıl bir Rusya ortaya çıkacak ve bundan sonrası için kimsenin bir planı var mı?”
Analize göre Rusya kısa vadede savaşı sürdürme kapasitesine sahip. Ancak hiçbir dağcı ölüm bölgesinde sonsuza kadar kalamaz. Zirvede geçirilen her yıl; mali kriz, kurumsal aşınma ve savaş sonrası onarılması güç yapısal hasar riskini artırıyor.